تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2- گروه علوم دامی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3- گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
4- گروه مدیریت مرتع و آبخیزداری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
5- پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، شعبه منطقه شمال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
2- گروه علوم دامی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3- گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
4- گروه مدیریت مرتع و آبخیزداری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
5- پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، شعبه منطقه شمال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
چکیده: (50 مشاهده)
مقدمه و هدف: صنعت طیور در سراسر جهان به دنبال جایگزینهای طبیعی، ایمن و موثر برای آنتیبیوتیکهای محرک رشد است که به دلیل نگرانیهای مربوط به مقاومت باکتریایی و باقیماندههای دارویی، با محدودیتهای شدیدی مواجه شدهاند. در این راستا، ترکیبات گیاهی و مشتقات آنها به دلیل دارا بودن خواص بیولوژیک متعدد، سمیت پایین و قابلیت تجزیهپذیری زیستی، مورد توجه ویژه قرار گرفتهاند. دی-لیمونن، یک مونوترپن حلقوی طبیعی که به وفور در اسانس مرکبات یافت میشود، به خاطر خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی، ضدمیکروبی و بهویژه توانایی منحصر به فردش در مهار آنزیم آروماتاز (آنزیم کلیدی در تبدیل آندروژنها به استروژنها) شناخته شده است. از سوی دیگر، فناوری تزریق داخل تخممرغی (in ovo) یک روش نوین برای مداخله در مراحل حساس رشد جنینی و ارائه مستقیم ترکیبات زیستفعال است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تزریق داخل تخممرغی دو سطح مختلف دی-لیمونن بر ریختشناسی (هیستومورفومتری) اندامهای گوارشی و ایمنی در جنین جوجههای گوشتی طراحی شد. فرضیه اصلی این بود که دی-لیمونن میتواند با مکانیسمهای مختلف از جمله تعدیل هورمونی و محافظت آنتیاکسیدانی، رشد و تمایز این بافتها را به صورت دوز-وابسته تحت تأثیر قرار دهد.
مواد و روشها: این پژوهش بر روی 160 عدد تخم مرغ نطفهدار و همگن از گله مادر تجاری گوشتی (راس 308) با میانگین وزن 65-68 گرم انجام شد. تخممرغها بهطور تصادفی در قالب یک طرح کاملاً تصادفی به چهار گروه تیماری 40 تایی تقسیم شدند: گروه کنترل (C) که هیچ گونه تزریقی دریافت نکرد، گروه شاهد (CW) که 1/0 میلیلیتر آب مقطر استریل تزریق شد، گروه DL1 که 1/0 میلیلیتر عصاره خالص دی-لیمونن تزریق شد و گروه DL2 که 2/0 میلیلیتر از همان عصاره دی-لیمونن دریافت کرد. تزریق در روز پنجم جوجهکشی و از طریق اتاقک هوایی با رعایت کامل شرایط استریل انجام پذیرفت. در روز هجدهم انکوباسیون، نمونههای بافتی از اندامهای گوارشی شامل مری، پیشمعده، سنگدان، روده کوچک (ژژنوم) و کبد، و همچنین اندامهای ایمنی اولیه شامل بورس فابرسیوس، طحال و تیموس جمعآوری شدند. نمونهها پس از تثبیت شدن در فرمالین بافری 10 درصد، مراحل استاندارد آبگیری، شفافسازی و قالبگیری در پارافین را طی کردند و مقاطع بافتی به ضخامت پنج تا هفت میکرومتر تهیه و با هماتوکسیلین-ائوزین (H&E) رنگآمیزی شدند. بررسی هیستومورفومتریک با استفاده از میکروسکوپ نوری مجهز به دوربین دیجیتال و نرمافزار تحلیل تصویر انجام شد و پارامترهایی از جمله ضخامت اپیتلیوم، ضخامت لایه ماهیچه ای، ارتفاع پرزهای روده، قطر غدد، ابعاد هپاتوسیتها و ابعاد ساختارهای لنفاوی در اندامهای ایمنی به دقت اندازهگیری شد. دادهها پس از اطمینان از نرمال بودن توزیع با استفاده از آزمون Shapiro-Wilk، با آنالیز واریانس یکطرفه (ANOVA) و در صورت معنیدار بودن، مقایسه میانگینها با آزمون چنددامنهای دانکن در سطح معنیداری 05/0>P تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج: یافتههای این پژوهش تغییرات معنیدار و دوز-وابستهای را در پاسخ به تزریق دی-لیمونن نشان داد. در دستگاه گوارش، دوز بالای دی-لیمونن (DL2) باعث کاهش معنیدار ضخامت لایه عضلانی مری و پیشمعده شد، اما در عین حال قطر غدد ترشحی در این اندامها به طور چشمگیری افزایش یافت. در سنگدان، دوز پایین (DL1) موجب افزایش معنیدار ضخامت لایه عضلانی شد، در حالی که دوز بالا (DL2) منجر به افزایش عمق غدد مخاطی شد. در روده کوچک (ژژنوم)، تزریق دی-لیمونن در هر دو دوز باعث افزایش معنیدار ضخامت اپیتلیوم، ارتفاع پرزها و ضخامت لایه عضلانی شد که افزایش ارتفاع پرزها نشاندهنده پتانسیل قوی برای بهبود سطح جذب مواد مغذی است. در کبد، قطر هپاتوسیتها و هسته آنها در گروههای درمان شده با دی-لیمونن به طور معنیداری افزایش یافت، که حاکی از هایپرتروفی سلولهای کبدی است. در سیستم ایمنی، نتایج حتی قابل توجهتر بود. دوز بالای دی-لیمونن (DL2) باعث افزایش معنیدار قطر گرههای لنفاوی در بورس فابرسیوس، قطر پولپ سفید طحال (مناطق تولید لنفوسیت) و ضخامت مرکز لبولهای تیموسی شد. این نتایج به وضوح نشان میدهد که دی-لیمونن نه تنها بر بافتهای گوارشی، بلکه بر گسترش و بلوغ اولیه سیستم ایمنی نیز تأثیر میگذارد.
این پژوهش به طور قانعکنندهای اثبات کرد که تزریق داخل تخممرغی دی-لیمونن در روز پنجم جوجه کشی یک راهبرد مؤثر برای تعدیل رشد و توسعه بافتهای گوارشی و ایمنی در جنین جوجه گوشتی است. اثرات مشاهدهشده که عمدتاً وابسته به دوز بودند، از طریق مکانیسمهای چندگانه و به هم پیوستهای شامل مهار آروماتاز، فعالیت آنتیاکسیدانی و تحریک ترشح اعمال میشوند. به طور خلاصه، دوز پایین دی-لیمونن بیشتر برای تقویت ساختارهای عضلانی دستگاه گوارش و بهبود پتانسیل جذبی روده سودمند است، در حالی که دوز بالاتر پتانسیل بیشتری در تقویت قابلیتهای تراوش و بهویژه، تقویت و توسعه سیستم ایمنی اولیه دارد. این یافتهها پایه علمی محکمی برای در نظر گرفتن دی-لیمونن به عنوان یک محرک رشد طبیعی و تعدیلکننده ایمنی در برنامههای پرورش طیور، بهویژه از طریق فناوری نوین تزریق داخل تخممرغی، فراهم میکند. با این حال، برای کاربردیسازی این یافتههای آزمایشگاهی در صنعت، لازم است مطالعات بیشتری صورت گیرد تا تأثیر مداخلهی مذکور بر عملکرد رشد، ضریب تبدیل غذایی، سلامت عمومی و نیز پاسخ جوجهها به چالشهای ایمنی در دوره پس از تولد ارزیابی شود. همچنین درک دقیقتر مکانیسمهای مولکولیِ زمینهساز این اثرات ضروری است.
مواد و روشها: این پژوهش بر روی 160 عدد تخم مرغ نطفهدار و همگن از گله مادر تجاری گوشتی (راس 308) با میانگین وزن 65-68 گرم انجام شد. تخممرغها بهطور تصادفی در قالب یک طرح کاملاً تصادفی به چهار گروه تیماری 40 تایی تقسیم شدند: گروه کنترل (C) که هیچ گونه تزریقی دریافت نکرد، گروه شاهد (CW) که 1/0 میلیلیتر آب مقطر استریل تزریق شد، گروه DL1 که 1/0 میلیلیتر عصاره خالص دی-لیمونن تزریق شد و گروه DL2 که 2/0 میلیلیتر از همان عصاره دی-لیمونن دریافت کرد. تزریق در روز پنجم جوجهکشی و از طریق اتاقک هوایی با رعایت کامل شرایط استریل انجام پذیرفت. در روز هجدهم انکوباسیون، نمونههای بافتی از اندامهای گوارشی شامل مری، پیشمعده، سنگدان، روده کوچک (ژژنوم) و کبد، و همچنین اندامهای ایمنی اولیه شامل بورس فابرسیوس، طحال و تیموس جمعآوری شدند. نمونهها پس از تثبیت شدن در فرمالین بافری 10 درصد، مراحل استاندارد آبگیری، شفافسازی و قالبگیری در پارافین را طی کردند و مقاطع بافتی به ضخامت پنج تا هفت میکرومتر تهیه و با هماتوکسیلین-ائوزین (H&E) رنگآمیزی شدند. بررسی هیستومورفومتریک با استفاده از میکروسکوپ نوری مجهز به دوربین دیجیتال و نرمافزار تحلیل تصویر انجام شد و پارامترهایی از جمله ضخامت اپیتلیوم، ضخامت لایه ماهیچه ای، ارتفاع پرزهای روده، قطر غدد، ابعاد هپاتوسیتها و ابعاد ساختارهای لنفاوی در اندامهای ایمنی به دقت اندازهگیری شد. دادهها پس از اطمینان از نرمال بودن توزیع با استفاده از آزمون Shapiro-Wilk، با آنالیز واریانس یکطرفه (ANOVA) و در صورت معنیدار بودن، مقایسه میانگینها با آزمون چنددامنهای دانکن در سطح معنیداری 05/0>P تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج: یافتههای این پژوهش تغییرات معنیدار و دوز-وابستهای را در پاسخ به تزریق دی-لیمونن نشان داد. در دستگاه گوارش، دوز بالای دی-لیمونن (DL2) باعث کاهش معنیدار ضخامت لایه عضلانی مری و پیشمعده شد، اما در عین حال قطر غدد ترشحی در این اندامها به طور چشمگیری افزایش یافت. در سنگدان، دوز پایین (DL1) موجب افزایش معنیدار ضخامت لایه عضلانی شد، در حالی که دوز بالا (DL2) منجر به افزایش عمق غدد مخاطی شد. در روده کوچک (ژژنوم)، تزریق دی-لیمونن در هر دو دوز باعث افزایش معنیدار ضخامت اپیتلیوم، ارتفاع پرزها و ضخامت لایه عضلانی شد که افزایش ارتفاع پرزها نشاندهنده پتانسیل قوی برای بهبود سطح جذب مواد مغذی است. در کبد، قطر هپاتوسیتها و هسته آنها در گروههای درمان شده با دی-لیمونن به طور معنیداری افزایش یافت، که حاکی از هایپرتروفی سلولهای کبدی است. در سیستم ایمنی، نتایج حتی قابل توجهتر بود. دوز بالای دی-لیمونن (DL2) باعث افزایش معنیدار قطر گرههای لنفاوی در بورس فابرسیوس، قطر پولپ سفید طحال (مناطق تولید لنفوسیت) و ضخامت مرکز لبولهای تیموسی شد. این نتایج به وضوح نشان میدهد که دی-لیمونن نه تنها بر بافتهای گوارشی، بلکه بر گسترش و بلوغ اولیه سیستم ایمنی نیز تأثیر میگذارد.
این پژوهش به طور قانعکنندهای اثبات کرد که تزریق داخل تخممرغی دی-لیمونن در روز پنجم جوجه کشی یک راهبرد مؤثر برای تعدیل رشد و توسعه بافتهای گوارشی و ایمنی در جنین جوجه گوشتی است. اثرات مشاهدهشده که عمدتاً وابسته به دوز بودند، از طریق مکانیسمهای چندگانه و به هم پیوستهای شامل مهار آروماتاز، فعالیت آنتیاکسیدانی و تحریک ترشح اعمال میشوند. به طور خلاصه، دوز پایین دی-لیمونن بیشتر برای تقویت ساختارهای عضلانی دستگاه گوارش و بهبود پتانسیل جذبی روده سودمند است، در حالی که دوز بالاتر پتانسیل بیشتری در تقویت قابلیتهای تراوش و بهویژه، تقویت و توسعه سیستم ایمنی اولیه دارد. این یافتهها پایه علمی محکمی برای در نظر گرفتن دی-لیمونن به عنوان یک محرک رشد طبیعی و تعدیلکننده ایمنی در برنامههای پرورش طیور، بهویژه از طریق فناوری نوین تزریق داخل تخممرغی، فراهم میکند. با این حال، برای کاربردیسازی این یافتههای آزمایشگاهی در صنعت، لازم است مطالعات بیشتری صورت گیرد تا تأثیر مداخلهی مذکور بر عملکرد رشد، ضریب تبدیل غذایی، سلامت عمومی و نیز پاسخ جوجهها به چالشهای ایمنی در دوره پس از تولد ارزیابی شود. همچنین درک دقیقتر مکانیسمهای مولکولیِ زمینهساز این اثرات ضروری است.
واژههای کلیدی: تزریق داخل تخممرغی، جنین، جوجه گوشتی، دستگاه گوارش، دی-لیمونن، سیستم ایمنی، هیستومورفومتری.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
