دوره 17، شماره 2 - ( تابستان 1405 )                   جلد 17 شماره 2 صفحات 91-80 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Kalantari Hesari A, Navidshad B, Ali Huossein H, Hazbavi Z, Royan M. (2026). The Effect of In Ovo Injection of D-Limonene on the Morphology of Digestive and Immune Tissues in Broiler Chicken Embryos. Res Anim Prod. 17(2), 80-91. doi:DOI: 10.61882/rap.2026.1579
URL: http://rap.sanru.ac.ir/article-1-1579-fa.html
کلانتری حصاری علی، نویدشاد بهمن، علی حسین حسین، حزباوی زینب، رویان مریم.(1405). تأثیر تزریق داخل تخم‎ مرغی دی‎لیمونن بر ریخت‌شناسی بافت‌های گوارشی و ایمنی در جنین جوجه‌های گوشتی پژوهشهاي توليدات دامي 17 (2) :91-80 DOI: 10.61882/rap.2026.1579

URL: http://rap.sanru.ac.ir/article-1-1579-fa.html


1- گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2- گروه علوم دامی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران و گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3- گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
4- گروه مدیریت مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
5- پژوهشکده بیوتکنولوژی جانوری، پژوهشگاه کشاورزی ایران (ABRII)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (ARREEO)، رشت، ایران
چکیده:   (911 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: صنعت طیور در سراسر جهان به‎ دنبال جایگزین‌های طبیعی، ایمن و موثر برای آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد است که به‎ دلیل نگرانی‌های مربوط به مقاومت باکتریایی و باقی‌مانده‌های دارویی، با محدودیت‌های شدیدی مواجه شده‌اند. در این راستا، ترکیبات گیاهی و مشتقات آن‌ها به ‎دلیل دارا بودن خواص بیولوژیک متعدد، سمیت پایین و قابلیت تجزیه‌پذیری زیستی، مورد توجه ویژه قرار گرفته‌اند. دی‎ لیمونن، یک مونوترپن حلقوی طبیعی که به‎ وفور در اسانس مرکبات یافت می‌شود، به‎ خاطر خواص آنتی‌اکسیدانی، ضد التهابی، ضد میکروبی و به‎‌ ویژه توانایی منحصر به‎ فرد آن در مهار آنزیم آروماتاز (آنزیم کلیدی در تبدیل آندروژن‌ها به استروژن‌ها) شناخته شده است. از سوی دیگر، فناوری تزریق درون تخم‎‌مرغی (
in ovo) یک روش نوین برای مداخله در مراحل حساس رشد جنینی و ارائه مستقیم ترکیبات زیست ‌فعال است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تزریق درون تخم‎‌مرغی دو سطح مختلف دی‎ لیمونن بر ریخت‌شناسی (هیستومورفومتری) اندام‌های گوارشی و ایمنی در جنین جوجه‌های گوشتی طراحی شد. فرضیه اصلی این بود که دی‎ لیمونن می‌تواند با مکانیسم‌های مختلف از جمله تعدیل هورمونی و محافظت آنتی‌اکسیدانی، رشد و تمایز این بافت‌ها را به‎ صورت دوز وابسته تحت تأثیر قرار دهد.
مواد و روش‌ها: این پژوهش بر روی
160 عدد تخممرغ نطفه‌دار و همگن از گله مادر تجاری گوشتی (راس 308) با میانگین وزن 68-65 گرم انجام شد. تخم‎‌مرغ‌ها به‌ ‎طور تصادفی در قالب یک طرح کاملاً تصادفی به چهار گروه تیماری 40 تایی تقسیم شدند: گروه کنترل 1 (C) که هیچ گونه تزریقی دریافت نکرد، گروه کنترل 2 (CW) که 0.1 میلی‌لیتر آب مقطر استریل تزریق شد، گروه DL1 که 0.1 میلی‌لیتر اسانس خالص دی ‎لیمونن تزریق شد و گروه DL2 که 0.2 میلی‌لیتر از همان اسانس دی‎لیمونن را دریافت کرد. تزریق در روز پنجم جوجه‌کشی و از طریق اتاقک هوایی با رعایت کامل شرایط استریل انجام پذیرفت. در روز هجدهم جوجه‎کشی، نمونه‌های بافتی از اندام‌های گوارشی شامل مری، پیش‌معده، سنگدان، روده کوچک (ژژنوم) و کبد، و همچنین اندام‌های ایمنی اولیه شامل بورس فابرسیوس، طحال و تیموس جمع‌آوری شدند. نمونه‌ها پس از تثبیت شدن در فرمالین بافری 10 درصد، مراحل استاندارد آب‌گیری، شفاف‌سازی و قالب‌گیری در پارافین را طی کردند و مقاطع بافتی به ضخامت پنج تا هفت میکرومتر تهیه و با هماتوکسیلین-ائوزین (H & E) رنگ‌آمیزی شدند. بررسی هیستومورفومتریک با استفاده از میکروسکوپ نوری مجهز به دوربین دیجیتال و نرم‌افزار تحلیل تصویر انجام شد و پارامترهایی از جمله ضخامت اپیتلیوم، ضخامت لایه ماهیچه‎ای، ارتفاع پرزهای روده، قطر غدد، ابعاد هپاتوسیت‌ها و ابعاد ساختارهای لنفاوی در اندام‌های ایمنی به دقت اندازه‌گیری شدند. داده‌ها پس از اطمینان از نرمال بودن توزیع با استفاده از آزمون Shapiro-Wilk، با آنالیز واریانس یک طرفه (ANOVA) و در صورت معنی‌دار بودن، مقایسه میانگین‌ها با آزمون چند دامنه‌ای دانکن در سطح معنی‌داری (0.05>P) تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‎ ها: این پژوهش تغییرات معنی‌دار و دوز وابسته‌ای را در پاسخ به تزریق دی ‎لیمونن نشان داد. در دستگاه گوارش، دوز بالای دی‎ لیمونن (
DL2) باعث کاهش معنی‌دار ضخامت لایه عضلانی مری و پیش‌معده شد، اما در عین حال، قطر غدد ترشحی در این اندام‌ها به‎ طور چشمگیری افزایش یافت. در سنگدان، دوز پایین (DL1) موجب افزایش معنی‌دار ضخامت لایه عضلانی شد، در حالی‎ که دوز بالا (DL2) منجربه افزایش عمق غدد مخاطی شد. در روده کوچک (ژژنوم)، تزریق دی‎ لیمونن در هر دو دوز باعث افزایش معنی‌دار ضخامت اپیتلیوم، ارتفاع پرزها و ضخامت لایه عضلانی شد که افزایش ارتفاع پرزها نشان ‌دهنده پتانسیل قوی برای بهبود سطح جذب مواد مغذی است. در کبد، قطر هپاتوسیت‌ها و هسته آن‌ها در گروه‌های درمان شده با دی‎ لیمونن به طور معنی‌داری افزایش یافت، که حاکی از هایپرتروفی سلول‌های کبدی است. در سیستم ایمنی، نتایج حتی قابل توجه‌تر بود. دوز بالای دی‎لیمونن (DL2) باعث افزایش معنی‌دار قطر گره‎های لنفاوی در بورس فابرسیوس، قطر پولپ سفید طحال (مناطق تولید لنفوسیت) و ضخامت مرکز لبول‌های تیموسی شد. این نتایج به وضوح نشان می‌دهند که دی ‎لیمونن نه تنها بر بافت‌های گوارشی، بلکه بر گسترش و بلوغ اولیه سیستم ایمنی نیز تأثیر می‌گذارد.
نتیجه‌گیری: این پژوهش به طور قانع‌ کننده‌ای اثبات کرد که تزریق درون تخم ‎مرغی دی‎ لیمونن در روز پنجم جوجه‎ کشی یک راهبرد مؤثر برای تعدیل رشد و توسعه بافت‌های گوارشی و ایمنی در جنین جوجه گوشتی است. اثرات مشاهده شده که عمدتاً وابسته به دوز بودند، از طریق مکانیسم‌های چندگانه و به هم پیوسته‌ای شامل مهار آروماتاز، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و تحریک ترشح اعمال می‌شوند. به طور خلاصه، دوز پایین دی ‎لیمونن بیشتر برای تقویت ساختارهای عضلانی دستگاه گوارش و بهبود پتانسیل جذبی روده سودمند است، در حالی که دوز بالاتر پتانسیل بیشتری در تقویت قابلیت‌های تراوش و به ‌ویژه، تقویت و توسعه سیستم ایمنی اولیه دارد. این یافته‌ها پایه علمی محکمی را برای در نظر گرفتن دی‎ لیمونن به عنوان یک محرک رشد طبیعی و تعدیل‌کننده ایمنی در برنامه‌های پرورش طیور، به ‌ویژه از طریق فناوری نوین تزریق درون تخممرغی، فراهم می‌کند. با این حال، برای کاربردی‌سازی این یافته‌های آزمایشگاهی در صنعت، لازم است مطالعات بیشتری صورت گیرند تا تأثیر مداخله‌ی مذکور بر عملکرد رشد، ضریب تبدیل غذایی، سلامت عمومی و نیز پاسخ جوجه‌ها به چالش‌های ایمنی در دوره پس از تولد ارزیابی شود. همچنین، درک دقیق‌تر مکانیسم‌های مولکولیِ زمینه‌ساز این اثرات ضروری است.


متن کامل [PDF 1050 kb]   (18 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: فیزیولوژی
دریافت: 1404/6/31 | پذیرش: 1404/10/24

فهرست منابع
1. Brenes, A., & Roura, E. (2010). Essential oils in poultry nutrition: Main effects and modes of action. Animal Feed Science and Technology, 158(1-2), 1-14. [DOI:10.1016/j.anifeedsci.2010.03.007]
2. Britt, K. L., Drummond, A. E., Cox, V. A., & Dyson, M. (2012). Estrogen and the mammary gland. Journal of Mammary Gland Biology and Neoplasia, 17(2), 113-127. 10.1007/s10911-012-9252-6
3. Chen, X., Ding, Y., Guan, H., Liu, J., Li, Z., & Lin, H. (2024). Pharmacological effects and potential applications of limonene from citrus plants: A review. Natural Product Communications, 19(5), 1-12. 29 [DOI:10.1177/1934578X2412542]
4. Crowell, P. L. (1999). Prevention and therapy of cancer by dietary monoterpenes. Journal of Nutrition, 129(3), 775S-778S. [DOI:10.1093/jn/129.3.775S]
5. Devine, P.J., Perreault, S.D., Luderer, U. (2012). Roles of reactive oxygen species and antioxidants in ovarian toxicity. Biology of Reproduction. 86 (2):27. doi: 10.1095/biolreprod.111.095224 [DOI:10.1095/biolreprod.111.095224]
6. Etches, R. J. (1996). Reproduction in poultry. CAB International [DOI:10.1079/9780851987385.0000]
7. Fennell, M. J., Scanes, C. G., & Buonomo, F. C. (1996). Inhibition of estrogen biosynthesis modifies posthatch growth and carcass composition in broilers. Domestic Animal Endocrinology, 13(6), 425-433. [DOI:10.1016/S0739-7240(96)00067-7]
8. Fisher, K., & Phillips, C. A. (2006). The effect of lemon, orange and bergamot essential oils and their components on the survival of Campylobacter jejuni, Escherichia coli O157, Listeria monocytogenes, and Salmonella enterica. Journal of Applied Microbiology, 101(6), 1232-1240. [DOI:10.1111/j.1365-2672.2006.03035.x]
9. Fisher, K., & Phillips, C. A. (2008). Potential antimicrobial uses of essential oils in food: is citrus the answer? Trends in Food Science and Technology, 19(3), 156-164. [DOI:10.1016/j.tifs.2007.11.006]
10. Gadde, U., Kim, W. H., Oh, S. T., & Lillehoj, H. S. (2017). Alternatives to antibiotics for maximizing growth performance and feed efficiency in poultry. Animal Health Research Reviews, 18(1), 26-45. [DOI:10.1017/S1466252316000207]
11. Hess, R. A., & França, L. R. (2008). Spermatogenesis and the cycle of the seminiferous epithelium. In Advances in Experimental Medicine and Biology. 636(1-15). Springer [DOI:10.1007/978-0-387-09597-4_1]
12. Jamshab, A., & Mottaghitalab, M.(2019). The Effect of in-ovo injection of tomato extract on sex differentiation and gonadal structure of broiler chicks and their performance. Research on Animal Production, 10 (25), 86-95. https://doi.org/10.29252/rap.10.25.86 [DOI:10.29252/rap.10.25.86.]
13. Johnson, A. L. (2015). Ovarian follicle selection and granulosa cell differentiation. Poultry Science, 94(4), 781-785 [DOI:10.3382/ps/peu008]
14. Kalantari-Hesari, A., Morovvati, H., Babaei, M., Nourian, A., Esfandiari, K., Elmi, T., & Soltani, S. (2022). Modified methods to simplification histochemical, immunohistochemical, and hematoxylin-eosin staining. Iranian Veterinary Journal, 18(3), 61-73.
15. Khan, R. U., Naz, S., Nikousefat, Z., Tufarelli, V., & Laudadio, V. (2021). The use of in ovo techniques in commercial poultry production: A review. World's Poultry Science Journal, 77(3), 663-672. [DOI:10.1080/00439339.2021.1926913]
16. Miller, J. A., Thompson, P. A., Hakim, I. A., & Chow, H. H. S. (2011). d-Limonene: a bioactive food component from citrus and evidence for a potential role in breast cancer prevention and treatment. Oncology Reviews, 5(2), 31-42. [DOI:10.1007/s12156-010-0066-8]
17. Miller, W. R., & Larionov, A. A. (2012). Understanding the mechanisms of aromatase inhibitor resistance. Breast Cancer Research, 14(1), 201. [DOI:10.1186/bcr2932]
18. Mottet, A., & Tempio, G. (2017). Global poultry production: Current state and future outlook and challenges. World's Poultry Science Journal, 73(2), 245-256. [DOI:10.1017/S0043933917000071]
19. Santiago, J. V. A., Jayachitra, J., Shenbagam, M., & Nalini, N. (2012). Dietary d-limonene alleviates insulin resistance and oxidative stress-induced liver injury in high-fat diet and L-NAME-treated rats. European Journal of Nutrition, 51(1), 57-68. [DOI:10.1007/s00394-011-0182-7]
20. Sharpe, R.M. (1994) Regulation of Espermatogenesis. In: Knobil, E. and Neill, J.D., Eds., The Phisiology of Reproduction, Vol. 1, 2nd Edition, Raven Press, New York, 1364-1434.
21. Singh, R., Yadav, S. K., & Kapoor, N. (2023). Analysis of application of digital image analysis in histopathology quality control. Journal of Pathology Informatics, 14, 100322. [DOI:10.1016/j.jpi.2023.100322]
22. Smith, C., Roeszler, K., Ohnesorg, T., Dummins, D.M., Farlie, P.G., Doran, T.J., & Sinclair A.H. (2009). The avian Z-linked gene DMRT1 is required for male sex determination in the chicken. Nature 461, 267-271. [DOI:10.1038/nature08298]
23. Sun, J. (2007). D-Limonene: safety and clinical applications. Alternative Medicine Review, 12(3), 259-264.
24. Surai, P. F. (2002). Natural antioxidants in avian nutrition and reproduction. Nottingham University Press
25. Tingaud-Sequeira, A., Chauvigné, F., Lozano, J., & Cerdà, J. (2004). Estrogen regulation of gene expression in liver and testis during zebrafish development. Molecular and Cellular Endocrinology, 222(1-2), 73-85. [DOI:10.1016/j.mce.2004.04.015]
26. Uni, Z., Ferket, P. R., Tako, E., and Kedar, O. (2005). In ovo feeding improves energy status of late-term chicken embryos. Poultry Science, 84(5), 764-770. [DOI:10.1093/ps/84.5.764]
27. Young, N.A., Hampton, J., Sharma, J., Jablonski, K., DeVries, C., Bratasz, A., Wu, L.C,, Lustberg, M., Reinbolt, R., Jarjour, W.N. (2022). Aromatase-Inhibitor-Induced Musculoskeletal Inflammation Is Observed Independent of Oophorectomy in a Novel Mouse Model. Pharmaceuticals, 15(12),1578. [DOI:10.3390/ph15121578]
28. Yu, X., Lin, H., Wang, Y., Lv, W., and Zhang, S. (2010). Anti-inflammatory effects of d-limonene in mice. Journal of Food Science, 75(6), H292-H297. [DOI:10.1111/j.1750-3841.2010.01804.x]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهشهای تولیدات دامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Research On Animal Production

Designed & Developed by : Yektaweb