1- گروه مهندسی کشاورزی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
چکیده: (43 مشاهده)
مقدمه و هدف: در صنعت پرورش طیور گوشتی، دستیابی به حداکثر عملکرد رشد و سلامت گله، همواره یک چالش اصلی است. در گذشته، استفاده از آنتیبیوتیکهای محرک رشد بهعنوان یک راهکار رایج برای بهبود عملکرد و کنترل بیماریها بهکار میرفت. اما با ممنوعیت استفاده از این آنتیبیوتیکها بهدلیل ایجاد مقاومتهای باکتریایی و باقیماندههای مضر در محصولات دامی، نیاز فوری به یافتن جایگزینهای طبیعی و ایمن احساس میشود. گیاهان دارویی بهدلیل دارا بودن ترکیبات فعال زیستی (مانند فلاونوئیدها، ترپنوئیدها و ترکیبات فنلی) با خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی، پتانسیل بالایی بهعنوان محرک رشد طبیعی دارند. دستگاه گوارش طیور بهعنوان یکی از مهمترین سیستمهای بدن، نقش محوری در جذب مواد مغذی و رشد سریع جوجهها ایفا میکند. تحقیقات نشان دادهاند که توسعه و تکامل این دستگاه در روزهای اولیه زندگی، تأثیر مستقیم و معناداری بر عملکرد نهایی پرنده دارد. در سالهای اخیر، استفاده از افزودنیهای غذایی در جیره طیور با هدف بهبود فرآیندهای هضم و جذب، افزایش بازدهی رشد و تقویت سیستم ایمنی گسترش یافته است. آنتیبیوتیکها بهعنوان محرکهای رشد سالها در این صنعت مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما چالشهای ناشی از مصرف طولانیمدت آنها از جمله مقاومت میکروبی، باقیمانده دارویی در محصولات و تهدید سلامت عمومی، ضرورت یافتن جایگزینهای مناسب را دوچندان کرده است. این پژوهش با هدف بررسی اثرات سطوح مختلف مخلوط گیاهان دارویی سرخارگل (اکیناسه)، مریمگلی، مرزه و رزماری بر شاخصهای عملکردی، ریختشناسی روده و پاسخ ایمنی جوجههای گوشتی طراحی و اجرا شده است.
مواد و روشها: این مطالعه تجربی با استفاده از ۳۰۰ قطعه جوجه یکروزه گوشتی نژاد راس ۳۰۸ در قالب یک طرح کاملاً تصادفی انجام شد. جوجهها پس از سازگاری با محیط، به پنج تیمار آزمایشی شامل تیمار 1)گروه شاهد (بدون دریافت عصاره گیاهی)، تیمار 2) گروه دریافت کننده ۰.۵ درصد مخلوط گیاهان دارویی، تیمار 3) گروه دریافت کننده 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی، تیمار 4) گروه دریافت کننده 1.۵ درصد مخلوط گیاهان دارویی و تیمار 5) گروه دریافت کننده 2 درصد مخلوط گیاهان دارویی تقسیم شدند. مخلوط گیاهان دارویی بهصورت حل شده در آب آشامیدنی در اختیار جوجهها قرار گرفت. دوره پرورش ۴۲ روزه در شرایط استاندارد دما، رطوبت و تهویه انجام شد. جیرههای غذایی بر اساس نیازهای تغذیهای جوجههای گوشتی و با استفاده از مواد اولیه با کیفیت فرموله شدند. در طول آزمایش، پارامترهای عملکردی شامل افزایش وزن روزانه، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی بهصورت هفتگی اندازهگیری و ثبت شدند. در پایان دوره، نمونهبرداری از بخشهای مختلف روده (دوازدهه، ژژنوم و ایلئوم) برای بررسی ویژگیهای ریختشناسی شامل طول و عرض پرزها، عمق کریپتها و نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت انجام شد. همچنین، برای ارزیابی پاسخ ایمنی، تیتر آنتیبادی علیه آنتیژنهای رایج در جوجهها اندازهگیری شد. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای آماری مناسب و آزمونهای مقایسهای انجام گرفت.
یافتهها: نتایج این پژوهش نشان داد که در دوره آغازین گروه دریافت کننده 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی بالاترین افزایش وزن را داشت و کمترین افزایش وزن نیز مربوط به گروه دریافت کننده 2 درصد مخلوط گیاهان دارویی بود. در دوره آغازین ضریب تبدیل تیمار 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بهترین ضریب تبدیل خوراک بود. همچنین در دوره رشد تیمار حاوی 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بهترین ضریب تبدیل و تیمار حاوی 2 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بدترین ضریب تبدیل خوراک بود. تیمار حاوی 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بالاترین طول دئودنوم بود و کمترین طول دئودنوم برای تیمار شاهد بود. در مقابل عمق کریپت دارای تفاوت معنی¬دار بود. تیمار حاوی 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بیشترین عمق کریپت دئودنوم و تیمار با 2 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای کمترین عمق کریپت دئودنوم بود. تیمار حاوی 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بیشترین عرض ژژنوم و تیمار شاهد دارای کمترین عرض ژژنوم بود. در مورد عمق کریپت ژژنوم نیز بیشترین و کمترین عمق به ترتیب مربوط به تیمار دریافت کننده 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی و تیمار شاهد بود. در مورد طول، عرض و عمق کریپت ایلئوم، تیمار حاوی 1 درصد مخلوط گیاهان دارویی دارای بالاترین مقدار بود.
نتیجهگیری: یافتههای این مطالعه بهوضوح نشان میدهد که استفاده بهینه از گیاهان دارویی میتواند جایگزین مناسبی برای آنتیبیوتیکهای محرک رشد باشد. غلظت ۱ درصد مخلوط گیاهان دارویی مورد مطالعه با بهبود شاخصهای رشد، ارتقای سلامت و یکپارچگی ساختمان روده و تقویت سیستم ایمنی، بهترین نتایج را بهدنبال داشت. با این حال، توجه به دوز مصرفی از اهمیت ویژهای برخوردار است، چرا که همانطور که نتایج نشان داد، غلظتهای بالاتر ممکن است اثرات معکوس داشته باشند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تغذیه طیور دریافت: 1404/2/30 | پذیرش: 1404/12/2