مهدی افتخاری*1 
، علیرضا آقاشاهی2، محمد چگینی3
، علیرضا آقاشاهی2، محمد چگینی3
1- بخش دام و طیور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، قزوین، ایران
2- موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3- مدیر عامل کارخانه خوراک دام پارس دانه آریا، قزوین، ایران
2- موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3- مدیر عامل کارخانه خوراک دام پارس دانه آریا، قزوین، ایران
چکیده: (323 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: در حال حاضر، روش مرسوم خوراکدهی گله های گاو شیری حتی در بسیاری از واحد های کوچک و متوسط بهصورت جیره کاملاً مخلوط است. جیره کاملاً مخلوط با افرودن کنسانتره به بخش علوفه ای جیره و مخلوط کردن آن ها ساخته می شود. تهیه جیره کاملاً مخلوط نیازمند دسترسی به جیره های متوازن شده و استفاده از تجهیزات مانند آسیاب و مخلوط کن است؛ علاوه بر این، ماشین آلات، انبار و نیروی کارگری لازم هستند. معمولاً، فراهم کردن این تجهیزات و امکانات در دامداری های کوچک و بعضاً متوسط به راحتی ممکن نیست. همچنین، استفاده از برخی محصولات جانبی یا بقایای مرطوب مانند انواع تفاله مرکبات، تفاله سیب، و تفاله تر چغندرقند ممکن است به دلیل ماده خشک پایین و عدم امکان نگهداری طولانی مدت، با دشواری هایی همراه باشد. در شرایط مذکور، در صورتیکه خوراک کاملاً مخلوط به شکل مرطوب سیلو شود، تا حدود زیادی این نقایص برطرف خواهد شد. در مجموع، فناوری سیلاژ خوراک کامل ضمن تسهیل مدیریت خوراک دهی، امکان استفاده از خوراک مرطوب سیلوشده را در طول زمان فراهم می سازد. آزمایش حاضر در همین راستا و بهمنظور بررسی اثر استفاده از سیلاژ خوراک کامل بر عملکرد، فراسنجه های خونی و قابلیت هضم گاو های شیری در اواسط دوره شیر دهی انجام شد.
مواد و روش ها: برای انجام این آزمایش، 16 رأس گاو چندبار زایش کرده شیرده هلشتاین (با میانگین 8/2 شکم زایش و روزهای شیردهی 78 روز) که سلامتی آن ها توسط دامپزشک گله تأیید شده بود، به دو گروه همگن 8 رأسی که از نظر مقدار تولید شیر، روز های شیردهی و شکم زایش مشابه بودند، تقسیم شدند. هر یک از گروه ها نیز به طور تصادفی به یکی از دو جیره آزمایشی (شامل جیره شاهد و جیره تهیه شده بهصورت سیلاژ خوراک کامل) اختصاص یافت. ترکیبات شیمیایی سیلاژ خوراک کامل تهیه شده شامل pH، ماده خشک، پروتئین خام، خاکستر خام و الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی، در روزهای صفر، 28 و 56 تعیین شدند. در بخش آزمایش مزرعه ای، طول دوره آزمایش 40 روز بود که 10 روز اول به عنوان دوره عادت دهی و سازگاری حیوانات به جایگاه و جیرههای آزمایشی در نظر گرفته شد. در طول انجام آزمایش، مقدار مصرف خوراک بهصورت روزانه و با کسر باقیمانده خوراک از مقدار عرضه شده اندازه گیری شد. مقدار تولید روزانه شیر و ترکیبات آن شامل درصد چربی، پروتئین، لاکتوز و شمار سلول های بدنی بهصورت هر 2 هفته یکبار اندازه گیری شد. برای بررسی اثر جیره های استفاده شده بر قابلیت هضم مواد مغذی شامل ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام و الیاف نامحلول در شوینده خنثی، در 5 روز پایانی آزمایش، نمونه های مدفوع بهصورت مستقیم از رکتوم همه دامها جمع آوری شدند. در روز پایانی آزمایش، نمونه گیری از خون تمام دامها از طریق ورید دمی بهمنظور بررسی اثر تیمار ها بر فراسنجه های خونی شامل گلوکز، تری گلیسرید، کلسترول و پروتئین انجام شد.
یافته ها: دامنه فراسنجه های مربوط به سیلاژ تهیه شده حاکی از آن بود که سیلاژ با کیفیتی تهیه شده است. استفاده از خوراک به شکل سیلاژ خوراک کامل، اثر معنی داری بر مقدار ماده خشک مصرفی نداشت و از این جهت تیمار ها مشابه هم بودند، ولی تولید شیر تمایل به افزایش داشت (P=0.01). به جز درصد چربی شیر که تحت تأثیر استفاده از جیره به شکل سیلاژ خوراک کامل افزایش یافت (P=0.05). سایر ترکیبات شیر، شامل درصد پروتئین، درصد لاکتوز و همچنین شمار سلول های بدنی، تحت تأثیر آن قرار نگرفت. مصرف جیره به شکل سیلاژ خوراک کامل سبب افزایش قابلیت هضم ظاهری الیاف نامحلول در شوینده خنثی شد (P=0.04) ، ولی بر قابلیت هضم ظاهری سایر مواد مغذی شامل ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام و کربوهیدرات های غیر الیافی اثری نداشت. از بین فراسنجه های خونی شامل گلوکز، تریگلیسرید، کلسترول و پروتئین کل، فقط غلظت گلوکز به صورت معنیداری با مصرف سیلاژ خوراک کامل افزایش یافت (P=0.05).
نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان دادند که استفاده از سیلاژ خوراک کامل سبب افزایش غیر معنی دار تولید شیر و بهبود قابلیت هضم ظاهری الیاف نامحلول در شوینده خنثی، بهبود درصد چربی شیر و افزایش غلظت گلوکز خون شد. در مجموع، میتوان اظهار داشت که استفاده از سیلاژ خوراک کامل دارای مزایایی در تغذیه گاو های شیری است و میتواند به عنوان یک راهکار در تغذیه گاو های شیری مورد استفاده قرار گیرد. البته نیاز به تحقیقات بیشتر در این حوزه است.
مقدمه و هدف: در حال حاضر، روش مرسوم خوراکدهی گله های گاو شیری حتی در بسیاری از واحد های کوچک و متوسط بهصورت جیره کاملاً مخلوط است. جیره کاملاً مخلوط با افرودن کنسانتره به بخش علوفه ای جیره و مخلوط کردن آن ها ساخته می شود. تهیه جیره کاملاً مخلوط نیازمند دسترسی به جیره های متوازن شده و استفاده از تجهیزات مانند آسیاب و مخلوط کن است؛ علاوه بر این، ماشین آلات، انبار و نیروی کارگری لازم هستند. معمولاً، فراهم کردن این تجهیزات و امکانات در دامداری های کوچک و بعضاً متوسط به راحتی ممکن نیست. همچنین، استفاده از برخی محصولات جانبی یا بقایای مرطوب مانند انواع تفاله مرکبات، تفاله سیب، و تفاله تر چغندرقند ممکن است به دلیل ماده خشک پایین و عدم امکان نگهداری طولانی مدت، با دشواری هایی همراه باشد. در شرایط مذکور، در صورتیکه خوراک کاملاً مخلوط به شکل مرطوب سیلو شود، تا حدود زیادی این نقایص برطرف خواهد شد. در مجموع، فناوری سیلاژ خوراک کامل ضمن تسهیل مدیریت خوراک دهی، امکان استفاده از خوراک مرطوب سیلوشده را در طول زمان فراهم می سازد. آزمایش حاضر در همین راستا و بهمنظور بررسی اثر استفاده از سیلاژ خوراک کامل بر عملکرد، فراسنجه های خونی و قابلیت هضم گاو های شیری در اواسط دوره شیر دهی انجام شد.
مواد و روش ها: برای انجام این آزمایش، 16 رأس گاو چندبار زایش کرده شیرده هلشتاین (با میانگین 8/2 شکم زایش و روزهای شیردهی 78 روز) که سلامتی آن ها توسط دامپزشک گله تأیید شده بود، به دو گروه همگن 8 رأسی که از نظر مقدار تولید شیر، روز های شیردهی و شکم زایش مشابه بودند، تقسیم شدند. هر یک از گروه ها نیز به طور تصادفی به یکی از دو جیره آزمایشی (شامل جیره شاهد و جیره تهیه شده بهصورت سیلاژ خوراک کامل) اختصاص یافت. ترکیبات شیمیایی سیلاژ خوراک کامل تهیه شده شامل pH، ماده خشک، پروتئین خام، خاکستر خام و الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی، در روزهای صفر، 28 و 56 تعیین شدند. در بخش آزمایش مزرعه ای، طول دوره آزمایش 40 روز بود که 10 روز اول به عنوان دوره عادت دهی و سازگاری حیوانات به جایگاه و جیرههای آزمایشی در نظر گرفته شد. در طول انجام آزمایش، مقدار مصرف خوراک بهصورت روزانه و با کسر باقیمانده خوراک از مقدار عرضه شده اندازه گیری شد. مقدار تولید روزانه شیر و ترکیبات آن شامل درصد چربی، پروتئین، لاکتوز و شمار سلول های بدنی بهصورت هر 2 هفته یکبار اندازه گیری شد. برای بررسی اثر جیره های استفاده شده بر قابلیت هضم مواد مغذی شامل ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام و الیاف نامحلول در شوینده خنثی، در 5 روز پایانی آزمایش، نمونه های مدفوع بهصورت مستقیم از رکتوم همه دامها جمع آوری شدند. در روز پایانی آزمایش، نمونه گیری از خون تمام دامها از طریق ورید دمی بهمنظور بررسی اثر تیمار ها بر فراسنجه های خونی شامل گلوکز، تری گلیسرید، کلسترول و پروتئین انجام شد.
یافته ها: دامنه فراسنجه های مربوط به سیلاژ تهیه شده حاکی از آن بود که سیلاژ با کیفیتی تهیه شده است. استفاده از خوراک به شکل سیلاژ خوراک کامل، اثر معنی داری بر مقدار ماده خشک مصرفی نداشت و از این جهت تیمار ها مشابه هم بودند، ولی تولید شیر تمایل به افزایش داشت (P=0.01). به جز درصد چربی شیر که تحت تأثیر استفاده از جیره به شکل سیلاژ خوراک کامل افزایش یافت (P=0.05). سایر ترکیبات شیر، شامل درصد پروتئین، درصد لاکتوز و همچنین شمار سلول های بدنی، تحت تأثیر آن قرار نگرفت. مصرف جیره به شکل سیلاژ خوراک کامل سبب افزایش قابلیت هضم ظاهری الیاف نامحلول در شوینده خنثی شد (P=0.04) ، ولی بر قابلیت هضم ظاهری سایر مواد مغذی شامل ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام و کربوهیدرات های غیر الیافی اثری نداشت. از بین فراسنجه های خونی شامل گلوکز، تریگلیسرید، کلسترول و پروتئین کل، فقط غلظت گلوکز به صورت معنیداری با مصرف سیلاژ خوراک کامل افزایش یافت (P=0.05).
نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان دادند که استفاده از سیلاژ خوراک کامل سبب افزایش غیر معنی دار تولید شیر و بهبود قابلیت هضم ظاهری الیاف نامحلول در شوینده خنثی، بهبود درصد چربی شیر و افزایش غلظت گلوکز خون شد. در مجموع، میتوان اظهار داشت که استفاده از سیلاژ خوراک کامل دارای مزایایی در تغذیه گاو های شیری است و میتواند به عنوان یک راهکار در تغذیه گاو های شیری مورد استفاده قرار گیرد. البته نیاز به تحقیقات بیشتر در این حوزه است.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
