1- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
چکیده: (13 مشاهده)
مقدمه و هدف: برههای پرورش یافته به سبک عشایری که عمدتاً وابسته به چرای مرتعی هستند، ممکن است بهدلیل عدم دریافت مقدار کافی مواد مغذی دچار تاخیر در بلوغ شوند. همچنین مدیریت تغذیهای ضعیف و عدم استفاده از تغذیه تکمیلی نیز میتواند باعث از دست رفتن شرایط جفتگیری برای برهمیشها شود. این امر میتواند منجر به تاخیر در زمان اولین زایش شده و بدین ترتیب باعث از دست رفتن یک سال از عمر اقتصادی میشهای مولد گردد. لذا یافتن روشی مناسب برای مسئله مذکور، میتواند به بهبود تولید و تولیدمثل در گلههای عشایری کمک کند. علاوه بر تاثیرات مثبت تغذیه در میزان باروری، اعمال همزمانسازی فحلی با استفاده از هورمونها، بهطور موثری در باروری میشها نقش دارد. همزمانسازی فحلی بهدلیل اینکه منجر به تولد برههای همسن در یک بازه زمانی کوتاه میگردد، مدیریت آنها در مراحل مختلف پرورش را تسهیل میکند. در شیوه پرورش عشایری گوسفند مغانی، امکان اولین جفتگیری منجر به آبستنی برههای ماده جوان، به علت وضیعت بدنی نامطلوب و وزن کم، در زودتر از سن 18 ماهگی وجود ندارد. از اینرو، هدف مطالعه کنونی بررسی اثرات تغذیه تکمیلی برههای نژاد مغانی و همزمانسازی فحلی پیش از موعد نسبت به شرایط عشایری بر روی صفات تولیدی و تولیدمثلی بود.
مواد و روشها: پیش از شروع پروژه اصلی و بهمنظور تولید برههای همسن، همزمانسازی فحلی در یک گله 190 راسی عشایری با استفاده از اسفنج آغشته به پروژسترون و هورمونتراپی با استفاده از هورمون گنادوتروپین سرم مادیان آبستن بهمیزان 400 واحد اجرا شد. جفتگیری برای میشهای همزمانسازی شده، با استفاده از قوچهای مناسب و بهصورت طبیعی انجام شد. پس از زایش گله و انتخاب تصادفی برههای ماده، پژوهش اصلی در قالب سه مرحله اجرا شد. در مرحلۀ اول، تعداد 80 راس بره نژاد مغانی به دو گروه 40 راسی تقسیم شدند. یک گروه از شیر مادر و مرتع تغذیه شدند و گروه دیگر علاوه بر شیر و تغذیه مرتعی، یک جیره کنسانترهای با 5/17 درصد پروتئین و 65/2 مگاکالری انرژی دریافت کردند. زمان اجرای مرحله اول از یک تا اتمام سه ماهگی برهها بود. در طی مرحله دوم که از سن چهار تا نه ماهگی ادامه داشت؛ مقدار پروتئین و انرژی جیره گروه دوم به 15 درصد و 5/2 مگاکالری کاهش یافت. در انتهای مرحله دوم، 50 درصد از هر گروه تحت برنامه همزمانسازی قرار گرفتند. جفتگیری در تمام گروهها با استفاده از قوچ و به روش طبیعی صورت پذیرفت. وزن برههای تیماربندی شده به صورت ماهانه مورد اندازهگیری قرار گرفت. پس از زایمان میشهای تحت مطالعه، درصد باروری، دوقلوزایی، تلفات بره، درصد برهگیری، وزن تولد و وزن از شیرگیری اندازهگیری شد. همچنین، میانگین شیر تولیدی روزانه میشها در طی دو دوره شیردهی رکوردگیری شد. مقایسه میانگین اوزان ماهانه با استفاده از T-test اجرا شد. آنالیز آماری صفات گسسته (درصد باروری، درصد دوقلوزایی، درصد تلفات بره و درصد برهگیری) و پیوسته (وزن تولد، وزن از شیرگیری و تولید شیر میش در اولین و دومین شیردهی) نیز به ترتیب با رویه GENMOD و GLM در نرمافزار SAS انجام گرفت.
یافتهها: طبق نتایج بهدست آمده، میانگین وزن در برههای تغذیه شده با کنسانتره، از لحاظ آماری بیشتر ازگروهی بود که فقط با شیر مادر و چرا در مرتع تغذیه شده بودند (05/0> P). روش تغذیه و همچنین اعمال یا عدم اعمال همزمانسازی تاثیر معنیداری بر درصد باروری و درصد برهگیری داشت (05/0 > P). به طوریکه در بره میشهای دریافت کننده کنسانتره، 65 درصد میشها و در گروه مقابل فقط 20 درصد میشها زایش کردند. همزمانسازی نیز منجر به افزایش معنیدار درصد باروری در گروههای مذکور شد (05/0> P). روشهای تغذیه و همزمانسازی تاثیر معنیداری بر درصد دوقلوزایی و درصد تلفات نداشتند. طبق نتایج به-دست آمده، وزن تولد و وزن شیرگیری برههای متولد شده از مادران دریافتکننده کنسانتره بهطور معنیداری بیشتر از برههای گروه مقابل بود که مادران آنها فقط در مرتع چرا کرده بودند (05/0 > P). همچنین گوسفندان دریافت کننده کنسانتره نسبت به گروه دیگر، در دوره شیردهی اول و دوم شیر بیشتری را تولید کردند (05/0 > P). همزمانسازی فقط بر روی میزان تولید شیر در شیردهی اول تاثیر معنیداری داشت و دیگر صفات از این روش متاثر نشدند. اثرات متقابل تغذیه × همزمانسازی بر روی هیچ یک از صفات مورد بررسی تاثیر معنیداری نداشت.
نتیجهگیری: طبق نتایج مطالعه کنونی، تغذیه کمکی در شرایط چرا در مرتع و پرورش به سبک عشایری میتواند بر بهبود صفات تولیدی و تولیدمثلی در برهها موثر باشد. تغذیه کمکی و اعمال همزمانسازی میتواند شانس جفتگیری و زایش برهمیشها در سنین پایینتر را فراهم کند. تغذیه تکمیلی بره میشها در دوره پیش از بلوغ، نهتنها باعث بهبود وضعیت فیزیکی و تسریع رسیدن به بلوغ میشود، بلکه منجر به تولد برههایی با وزن بالاتر در زمان شیرگیری میگردد. همچنین، رشد بهتر بدن و توسعه مناسب دستگاه پستانی در این برهها میتواند بهرهوری شیردهی آینده را افزایش دهد. تاثیرات مثبت تغذیه تکمیلی و همزمانسازی فحلی در بره میشهای متولد شده در سیستم گوسفندداری عشایری میتواند به بهبود بهرهوری دامداریها منجر شود
مواد و روشها: پیش از شروع پروژه اصلی و بهمنظور تولید برههای همسن، همزمانسازی فحلی در یک گله 190 راسی عشایری با استفاده از اسفنج آغشته به پروژسترون و هورمونتراپی با استفاده از هورمون گنادوتروپین سرم مادیان آبستن بهمیزان 400 واحد اجرا شد. جفتگیری برای میشهای همزمانسازی شده، با استفاده از قوچهای مناسب و بهصورت طبیعی انجام شد. پس از زایش گله و انتخاب تصادفی برههای ماده، پژوهش اصلی در قالب سه مرحله اجرا شد. در مرحلۀ اول، تعداد 80 راس بره نژاد مغانی به دو گروه 40 راسی تقسیم شدند. یک گروه از شیر مادر و مرتع تغذیه شدند و گروه دیگر علاوه بر شیر و تغذیه مرتعی، یک جیره کنسانترهای با 5/17 درصد پروتئین و 65/2 مگاکالری انرژی دریافت کردند. زمان اجرای مرحله اول از یک تا اتمام سه ماهگی برهها بود. در طی مرحله دوم که از سن چهار تا نه ماهگی ادامه داشت؛ مقدار پروتئین و انرژی جیره گروه دوم به 15 درصد و 5/2 مگاکالری کاهش یافت. در انتهای مرحله دوم، 50 درصد از هر گروه تحت برنامه همزمانسازی قرار گرفتند. جفتگیری در تمام گروهها با استفاده از قوچ و به روش طبیعی صورت پذیرفت. وزن برههای تیماربندی شده به صورت ماهانه مورد اندازهگیری قرار گرفت. پس از زایمان میشهای تحت مطالعه، درصد باروری، دوقلوزایی، تلفات بره، درصد برهگیری، وزن تولد و وزن از شیرگیری اندازهگیری شد. همچنین، میانگین شیر تولیدی روزانه میشها در طی دو دوره شیردهی رکوردگیری شد. مقایسه میانگین اوزان ماهانه با استفاده از T-test اجرا شد. آنالیز آماری صفات گسسته (درصد باروری، درصد دوقلوزایی، درصد تلفات بره و درصد برهگیری) و پیوسته (وزن تولد، وزن از شیرگیری و تولید شیر میش در اولین و دومین شیردهی) نیز به ترتیب با رویه GENMOD و GLM در نرمافزار SAS انجام گرفت.
یافتهها: طبق نتایج بهدست آمده، میانگین وزن در برههای تغذیه شده با کنسانتره، از لحاظ آماری بیشتر ازگروهی بود که فقط با شیر مادر و چرا در مرتع تغذیه شده بودند (05/0> P). روش تغذیه و همچنین اعمال یا عدم اعمال همزمانسازی تاثیر معنیداری بر درصد باروری و درصد برهگیری داشت (05/0 > P). به طوریکه در بره میشهای دریافت کننده کنسانتره، 65 درصد میشها و در گروه مقابل فقط 20 درصد میشها زایش کردند. همزمانسازی نیز منجر به افزایش معنیدار درصد باروری در گروههای مذکور شد (05/0> P). روشهای تغذیه و همزمانسازی تاثیر معنیداری بر درصد دوقلوزایی و درصد تلفات نداشتند. طبق نتایج به-دست آمده، وزن تولد و وزن شیرگیری برههای متولد شده از مادران دریافتکننده کنسانتره بهطور معنیداری بیشتر از برههای گروه مقابل بود که مادران آنها فقط در مرتع چرا کرده بودند (05/0 > P). همچنین گوسفندان دریافت کننده کنسانتره نسبت به گروه دیگر، در دوره شیردهی اول و دوم شیر بیشتری را تولید کردند (05/0 > P). همزمانسازی فقط بر روی میزان تولید شیر در شیردهی اول تاثیر معنیداری داشت و دیگر صفات از این روش متاثر نشدند. اثرات متقابل تغذیه × همزمانسازی بر روی هیچ یک از صفات مورد بررسی تاثیر معنیداری نداشت.
نتیجهگیری: طبق نتایج مطالعه کنونی، تغذیه کمکی در شرایط چرا در مرتع و پرورش به سبک عشایری میتواند بر بهبود صفات تولیدی و تولیدمثلی در برهها موثر باشد. تغذیه کمکی و اعمال همزمانسازی میتواند شانس جفتگیری و زایش برهمیشها در سنین پایینتر را فراهم کند. تغذیه تکمیلی بره میشها در دوره پیش از بلوغ، نهتنها باعث بهبود وضعیت فیزیکی و تسریع رسیدن به بلوغ میشود، بلکه منجر به تولد برههایی با وزن بالاتر در زمان شیرگیری میگردد. همچنین، رشد بهتر بدن و توسعه مناسب دستگاه پستانی در این برهها میتواند بهرهوری شیردهی آینده را افزایش دهد. تاثیرات مثبت تغذیه تکمیلی و همزمانسازی فحلی در بره میشهای متولد شده در سیستم گوسفندداری عشایری میتواند به بهبود بهرهوری دامداریها منجر شود
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
