1- گروه علوم دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2- گروه علوم دام و طیور، پردیس فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
2- گروه علوم دام و طیور، پردیس فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
چکیده: (306 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: روی (Zn) از جمله مهمترین مواد معدنی برای سلامتی و بهره وری از گوساله های در حال رشد است زیرا این ماده معدنی برای متابولیسم، رشد، سیستم ایمنی و دفاعی و وضعیت آنتی اکسیدانی حائز اهمیت است و به عنوان یک عامل ضد التهاب و ضد اسهال شناخته شده است. عنصر روی نقش مهمی در تنظیم بسیاری از فرآیند های متابولیک دارد و کمبود آن سبب کاهش اشتها و خوراک مصرفی می شود. از این رو، این عنصر مورد توجه پرورش دهندگان دام، تولیدکنندگان خوراک، دانشمندان و دامپزشکان قرار گرفته است. انجمن ملی پژوهش ها (2021) 70 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی را برای گوساله های در حال رشد با سن 30 روزگی پیشنهاد کرده است. سطح روی در خاک ها بسیاری از مناطق ایران کم است. لذا گیاهانی که در این خاک ها پرورش می یابند سطح پایینی از غلظت روی را دارند و وقتی بهعنوان خوراک دام مصرف می شوند می توانند سبب طیف گسترده ای از عوارض ناشی از کمبود روی شوند که ناهنجاری در رشد یکی از بارزترین نشانه های آن است. بنا بر این، مکمل سازی جیره با روی ممکن است سبب بهبود رشد و سلامت گوساله های شیر خوار شود. استفاده از غلظت بالای روی در جیره ممکن است بر هضم، جذب و استفاده از سایر مواد مغذی در جیره تأثیر بگذارد و بهطور بالقوه منجر به آلودگی محیطی ناشی از دفع اضافی روی در مدفوع شود؛ بنا بر این، استفاده از منابع روی با زیست فراهمی بالاتر از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در سال های اخیر، اشکال آلی و معدنی برخی منابع معدنی در مکمل های خوراک دام بهدلیل زیست فراهمی بالای آن ها مورد توجه تولید کنندگان خوراک و پرورشدهند گان دام قرار گرفته است. بنابر این، هدف از این پژوهش، بررسی اثر عنصر روی در شیر بر پاسخ های عمکلردی، رشد اسکلتی و فراسنجه های خونی و شکمبه ای گوساله های شیرخوار هلشتاین بود.
مواد و روش ها: اثر افزودن سطوح مختلف عنصر روی محلول در شیر بر پاسخ های عملکردی، رشد اسکلتی و فراسنجه های خونی و شکمبه ای با استفاده از تعداد 30 راس گوساله شیرخوار هلشتاین در آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه نوع جیره شامل: 1- جیره شاهد (جیره آغازین حاوی 53/29 میلی گرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی همراه با شیر معمولی)، 2- جیره آغازین همراه با دریافت شیر حاوی 20 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت اکسید روی، و 3- جیره آغازین همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت سولفات روی و 10 تکرار به مدت 61 روز در ایستگاه آموزشی و پژوهشی گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران بررسی شد. گوساله ها در طول زمان شیر خوارگی در جایگاه های انفرادی (2/8×1/2 متر) ضد عفونی شده که هر جایگاه مجهز به سطل خوراک و آبخور مجزا و دارای بستری از کلش بود نگهداری و روزانه با دو وعده شیر در ساعات 8:00 و 16:00 به میزان 5/2 کیلوگرم تغذیه می شدند. لازم به ذکر است که غلظت روی شیر 2 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک بود که همه تیمار ها به صورت یکسان آن را دریافت کردند. میزان خوراک مصرفی بهصورت روزانه محاسبه شد. وزن بدن با استفاده از ترازوی دیجیتال با دقت 200 گرم (مدل MH-200، چین) و رشد اسکلتی گوساله ها (طول بدن، ارتفاع بدن از جدوگاه و کپل، محیط شکم و دور قفسه سینه) با استفاده از متر استاندارد در گوساله های آزمایشی هر 15 روز یکبار در بدو تولد و روز های 15، 30، 45 و 61 اندازه گیری گردیدند. سلامت گوساله ها شامل اسکوربندی مدفوع روزانه بر اساس روش ارائه شده چهار نمره ای دانشگاه ویسکانسین از عدد یک تا پنج نمره دهی و بررسی گردید. نمونه خون گرفته شده در دو لوله جداگانه یکی حاوی هپارین برای به دست آوردن پلاسما و دیگری بدون هپارین برای بهدست آوردن سرم ریخته شد. نمونه های پلاسما و سرم تا زمان اندازه گیری فراسنجه های مورد بررسی، در دمای منفی 80 درجه سانتیگراد نگهداری شدند. غلظت روی، آلکالین آمینوترانسفراز و فراسنجه های بیوشیمایی سرم با استفاده از کیتهای تجاری اندازهگیری شدند. دادهها در قالب طرح کاملاً تصادفی با نرمافزار SAS اندازه گیری شدند.
یافته ها: وزن بدن و خوراک مصرفی در گوساله هایی که با جیره آغازین همراه با شیر حاوی 40 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت سولفات روی تغذیه شدند بیشتر از گوساله های تغذیه شده با جیره شاهد در سن 31 روزگی بودند (P < 0.05). قد، عرض هیپ، دور سینه، طول و اسکور مدفوع در گوساله هایی که با جیره آغازین همراه با شیر حاوی 40 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت سولفات روی تغذیه شدند بیشتر از گوساله های تغذیهشده جیره شاهد در سن 61 روزگی بودند (P < 0.05). آلکالین فسفاتاز در گوساله هایی که با جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 20 میلی گرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت اکسید روی تغذیه شدند بیشتر از گوساله های تغذیه شده با جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلی گرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت سولفات روی بود (P < 0.05).
نتیجه گیری: بر اساس نتایج این آزمایش، اثر تغذیه جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت سولفات روی در گوساله های هلشتاین سبب بهبود وزن بدن، خوراک مصرفی و اسکور مدفوع و منجر به افزایش و بهبود فراسنجه های رشد اسکلتی و سلامتی می شود. با شناخت عوامل موثر بر میزان فعالیت سرمی آنزیم آلکالین فسفاتاز بر اثر استفاده از جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 20 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت اکسید روی در گوساله های هلشتاین میتوان بهطور مؤثرتری از اندازه گیری فعالیت این آنزیم برای تشخیص بیماریها استفاده نمود. بنابر این، استفاده از جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلی گرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت سولفات روی درگوساله های نژاد هلشتاین بهمنظور بهبود وضعیت متابولیکی حیوان توصیه می شود.
مقدمه و هدف: روی (Zn) از جمله مهمترین مواد معدنی برای سلامتی و بهره وری از گوساله های در حال رشد است زیرا این ماده معدنی برای متابولیسم، رشد، سیستم ایمنی و دفاعی و وضعیت آنتی اکسیدانی حائز اهمیت است و به عنوان یک عامل ضد التهاب و ضد اسهال شناخته شده است. عنصر روی نقش مهمی در تنظیم بسیاری از فرآیند های متابولیک دارد و کمبود آن سبب کاهش اشتها و خوراک مصرفی می شود. از این رو، این عنصر مورد توجه پرورش دهندگان دام، تولیدکنندگان خوراک، دانشمندان و دامپزشکان قرار گرفته است. انجمن ملی پژوهش ها (2021) 70 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی را برای گوساله های در حال رشد با سن 30 روزگی پیشنهاد کرده است. سطح روی در خاک ها بسیاری از مناطق ایران کم است. لذا گیاهانی که در این خاک ها پرورش می یابند سطح پایینی از غلظت روی را دارند و وقتی بهعنوان خوراک دام مصرف می شوند می توانند سبب طیف گسترده ای از عوارض ناشی از کمبود روی شوند که ناهنجاری در رشد یکی از بارزترین نشانه های آن است. بنا بر این، مکمل سازی جیره با روی ممکن است سبب بهبود رشد و سلامت گوساله های شیر خوار شود. استفاده از غلظت بالای روی در جیره ممکن است بر هضم، جذب و استفاده از سایر مواد مغذی در جیره تأثیر بگذارد و بهطور بالقوه منجر به آلودگی محیطی ناشی از دفع اضافی روی در مدفوع شود؛ بنا بر این، استفاده از منابع روی با زیست فراهمی بالاتر از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در سال های اخیر، اشکال آلی و معدنی برخی منابع معدنی در مکمل های خوراک دام بهدلیل زیست فراهمی بالای آن ها مورد توجه تولید کنندگان خوراک و پرورشدهند گان دام قرار گرفته است. بنابر این، هدف از این پژوهش، بررسی اثر عنصر روی در شیر بر پاسخ های عمکلردی، رشد اسکلتی و فراسنجه های خونی و شکمبه ای گوساله های شیرخوار هلشتاین بود.
مواد و روش ها: اثر افزودن سطوح مختلف عنصر روی محلول در شیر بر پاسخ های عملکردی، رشد اسکلتی و فراسنجه های خونی و شکمبه ای با استفاده از تعداد 30 راس گوساله شیرخوار هلشتاین در آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه نوع جیره شامل: 1- جیره شاهد (جیره آغازین حاوی 53/29 میلی گرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی همراه با شیر معمولی)، 2- جیره آغازین همراه با دریافت شیر حاوی 20 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت اکسید روی، و 3- جیره آغازین همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت سولفات روی و 10 تکرار به مدت 61 روز در ایستگاه آموزشی و پژوهشی گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران بررسی شد. گوساله ها در طول زمان شیر خوارگی در جایگاه های انفرادی (2/8×1/2 متر) ضد عفونی شده که هر جایگاه مجهز به سطل خوراک و آبخور مجزا و دارای بستری از کلش بود نگهداری و روزانه با دو وعده شیر در ساعات 8:00 و 16:00 به میزان 5/2 کیلوگرم تغذیه می شدند. لازم به ذکر است که غلظت روی شیر 2 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک بود که همه تیمار ها به صورت یکسان آن را دریافت کردند. میزان خوراک مصرفی بهصورت روزانه محاسبه شد. وزن بدن با استفاده از ترازوی دیجیتال با دقت 200 گرم (مدل MH-200، چین) و رشد اسکلتی گوساله ها (طول بدن، ارتفاع بدن از جدوگاه و کپل، محیط شکم و دور قفسه سینه) با استفاده از متر استاندارد در گوساله های آزمایشی هر 15 روز یکبار در بدو تولد و روز های 15، 30، 45 و 61 اندازه گیری گردیدند. سلامت گوساله ها شامل اسکوربندی مدفوع روزانه بر اساس روش ارائه شده چهار نمره ای دانشگاه ویسکانسین از عدد یک تا پنج نمره دهی و بررسی گردید. نمونه خون گرفته شده در دو لوله جداگانه یکی حاوی هپارین برای به دست آوردن پلاسما و دیگری بدون هپارین برای بهدست آوردن سرم ریخته شد. نمونه های پلاسما و سرم تا زمان اندازه گیری فراسنجه های مورد بررسی، در دمای منفی 80 درجه سانتیگراد نگهداری شدند. غلظت روی، آلکالین آمینوترانسفراز و فراسنجه های بیوشیمایی سرم با استفاده از کیتهای تجاری اندازهگیری شدند. دادهها در قالب طرح کاملاً تصادفی با نرمافزار SAS اندازه گیری شدند.
یافته ها: وزن بدن و خوراک مصرفی در گوساله هایی که با جیره آغازین همراه با شیر حاوی 40 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت سولفات روی تغذیه شدند بیشتر از گوساله های تغذیه شده با جیره شاهد در سن 31 روزگی بودند (P < 0.05). قد، عرض هیپ، دور سینه، طول و اسکور مدفوع در گوساله هایی که با جیره آغازین همراه با شیر حاوی 40 میلیگرم روی/کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت سولفات روی تغذیه شدند بیشتر از گوساله های تغذیهشده جیره شاهد در سن 61 روزگی بودند (P < 0.05). آلکالین فسفاتاز در گوساله هایی که با جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 20 میلی گرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت اکسید روی تغذیه شدند بیشتر از گوساله های تغذیه شده با جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلی گرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت سولفات روی بود (P < 0.05).
نتیجه گیری: بر اساس نتایج این آزمایش، اثر تغذیه جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی به صورت سولفات روی در گوساله های هلشتاین سبب بهبود وزن بدن، خوراک مصرفی و اسکور مدفوع و منجر به افزایش و بهبود فراسنجه های رشد اسکلتی و سلامتی می شود. با شناخت عوامل موثر بر میزان فعالیت سرمی آنزیم آلکالین فسفاتاز بر اثر استفاده از جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 20 میلیگرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت اکسید روی در گوساله های هلشتاین میتوان بهطور مؤثرتری از اندازه گیری فعالیت این آنزیم برای تشخیص بیماریها استفاده نمود. بنابر این، استفاده از جیره آغازین بدون عنصر روی همراه با دریافت شیر حاوی 40 میلی گرم روی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی بهصورت سولفات روی درگوساله های نژاد هلشتاین بهمنظور بهبود وضعیت متابولیکی حیوان توصیه می شود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
