دوره 16، شماره 4 - ( زمستان 1404 )
جلد 16 شماره 4 صفحات 103-86 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sedghi M, Ghasemi R, Abbasi M, Sarrami Z, Mohammadi I. (2025). The Effect of Heat Stress and Density per Unit Area on Performance, Immunological Response, Meat Quality, and Intestinal Morphology in Arian Broiler Chickens. Res Anim Prod. 16(4), 86-103. doi:10.61882/rap.2025.1419
URL: http://rap.sanru.ac.ir/article-1-1419-fa.html
URL: http://rap.sanru.ac.ir/article-1-1419-fa.html
صدقی محمد، قاسمی راضیه، عباسی مجتبی، صرامی زهرا، محمدی اسماعیل.(1404). اثر تنش گرمایی و تراکم در واحد سطح بر عملکرد، پاسخ ایمنی، کیفیت گوشت و مورفولوژی روده در جوجه های گوشتی نژاد آرین پژوهشهاي توليدات دامي 16 (4) :103-86 10.61882/rap.2025.1419
محمد صدقی*1 
، راضیه قاسمی1، مجتبی عباسی1، زهرا صرامی1، اسماعیل محمدی1
، راضیه قاسمی1، مجتبی عباسی1، زهرا صرامی1، اسماعیل محمدی1
1- گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده: (1344 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: در صنعت پرورش طیور، افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و دستیابی به حداکثر عملکرد اقتصادی از اهداف اصلی و تعیینکننده به شمار میروند. با این حال، دستیابی به این اهداف تنها در شرایطی امکانپذیر است که عوامل محیطی، مدیریتی و تغذیهای در حد مطلوب کنترل شوند. هرگونه بیتوجهی به شرایط بهینه پرورش میتواند به بروز تنشهای محیطی منجر شود که تأثیرات نامطلوبی بر عملکرد رشد، سلامت و رفاه جوجههای گوشتی برجای میگذارد. از میان عوامل نامطلوب محیطی، دمای بالای محیط و تراکم بیش از حد به عنوان مهمترین عوامل تنشزا شناخته میشوند که اثرات آنها در سالهای اخیر با افزایش میانگین دمای جهانی و گرایش رایج تولیدکنندگان به استفاده از تراکمهای بالاتر، اهمیت بیشتری یافته است. تنش گرمایی یکی از چالشهای جدی صنعت طیور محسوب میشود، زیرا پرندگان بهدلیل ساختار فیزیولوژیک خاص خود از جمله فقدان غدد عرق، سیستم خنکسازی کارآمدی ندارند و به گرمای محیط بسیار حساس هستند. قرارگیری در معرض دماهای بالا، کارایی تبادل حرارت بدن را کاهش می دهد و به افزایش دمای داخلی بدن، اختلال در مکانیسمهای متابولیکی، کاهش مصرف خوراک، افت رشد و کاهش ایمنی منجر میشود. از سوی دیگر، افزایش تراکم در سالنهای پرورشی بهطور گسترده با هدف افزایش تولید گوشت و بهرهوری اقتصادی، بهویژه در دوره رشد، به کار گرفته میشود. اگرچه این اقدام باعث افزایش تعداد پرندگان و به تبع آن افزایش وزن گوشت تولیدی میگردد، اما در صورت عدم تأمین تهویه مناسب، فضای حرکتی کافی و دسترسی برابر به خوراک و آب، میتواند به افزایش تنش فیزیولوژیک، کاهش رفاه پرنده و تأثیرات منفی بر شاخصهای سلامت و رشد منجر شود. تراکم بالا با کاهش فضای تنفسی و سطح تبادل هوا، موجب کاهش اتلاف گرمای بدن می شود و بهتنهایی میتواند زمینه بروز تنش گرمایی را تشدید کند. با توجه به اهمیت اثرات متقابل دمای محیط و تراکم پرورش در سامانههای تولید صنعتی، بررسی این دو عامل بهصورت همزمان ضروری به نظر میرسد. همچنین، ارزیابی اثر این عوامل بر جنبههای مختلف تولید مانند عملکرد رشد، فیزیولوژی خون، سیستم ایمنی، کیفیت گوشت و مورفولوژی روده میتواند دیدگاه علمی جامعتری را برای مدیریت بهینه پرورش ارائه نماید. از این رو، هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثر متقابل تنش گرمایی و تراکم پرورش بر عملکرد تولیدی، فراسنجههای بیوشیمیایی خون، پاسخ ایمنی، کیفیت گوشت و شاخصهای مورفولوژیکی روده در جوجههای گوشتی نژاد آرین بود.
مواد و روش ها: به این منظور، 868 قطعه جوجه گوشتی یک روزه نژاد آرین بهصورت مخلوطی از جنس نر و ماده و در قالب طرح فاکتوریل 2×2 با چهار تیمار و هفت تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. گروه های آزمایشی شامل دو سطح تراکم (14 و 17 قطعه در هر متر مربع از ابتدای دوره پرورش) و دو سطح دما (استاندارد و تنش گرمایی در دو هفته پایانی پرورش) بودند. پارامترهای عملکردی از جمله افزایش وزن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خواک به صورت هفتگی اندازهگیری و ثبت شدند. در پایان دوره آزمایشی، وزن اندام های لنفاوی (بورسفابریسیوس، تیموس و طحال)، کبد، قلب، سینه، رانها و چربی محوطه بطنی اندازهگیری شد. ضخامت دیواره ی بطن راست و چپ قلب نیز مورد بررسی قرار گرفت. نمونههای خون به منظور بررسی فراسنجههای هماتولوژی خون، فراسنجه های بیوشیمیایی خون و آنزیم های کبدی جمعآوری گردیدند. پاسخ ایمنی با اندازهگیری تیتر تولیدی آنتیبادی علیه گلبول قرمز گوسفندی (SRBC) و تیتر تولید آنتیبادی علیه ویروس نیوکاسل مورد سنجش قرار گرفت. به منظور ارزیابی ساختار فیزیکی روده، از بخش ژژنوم نمونهبرداری و شاخصهای مورفولوژیکی شامل ارتفاع و عرض پرز، عمق کریپ، نسبت طول پرز به عمق کریپت و ضخامت لایه ماهیچهای اندازهگیری شدند. برای سنجش کیفیت گوشت، نمونه عضله سینه پس از کشتار جمعآوری و pH، ماده خشک، چربی، پروتئین خام، رنگ و خصوصیات بافتی از جمله افت پخت و ظرفیت نگهداری آب مورد بررسی قرار گرفتند. دادهها با نرمافزار آماری SAS مورد آنالیز قرار گرفتند و مقایسه میانگینها با آزمون توکی در سطح احتمال کمتر از 0/05 صورت پذیرفت.
یافته ها: فراسنجه های عملکردی در کل دوره تحت تاثیر تیمارها قرار گرفتند به طوریکه با توجه به اثرات اصلی، افزایش وزن روزانه در دما و تراکم استاندارد بهطور محسوسی بهبود یافت. افزایش تراکم موجب افزایش معنادار ضریبتبدیل خوراک شد که نشاندهنده کاهش کارایی مصرف خوراک در این شرایط بود. وزن های بورس فابریسیوس، تیموس و طحال در دمای استاندارد با هر دو تراکم 14 و 17 نسبت به تیمارهای دیگر بالاتر بودند که نشاندهنده عملکرد بهتر سیستم ایمنی در شرایط فاقد تنش گرمایی است. علاوه بر این، افزایش دما بر ساختار قلب اثرگذار بود و موجب تغییر قطر بطن راست شد. نتایج خونشناسی نشان دادند که در شرایط تنش گرمایی، تعداد لنفوسیت ها کاهش و تعداد هتروفیل ها افزایش یافتند. تیتر تولید آنتی بادی علیه گلبول قرمز گوسفندی در پاسخ اولیه در تیمارهای تحت تنش گرمایی کاهش یافت. همچنین، اثرات اصلی تنش گرمایی و افزایش تراکم سبب افزایش سطح آلانین ترانسفراز و مالون دی آلدهید سرم خون شدند. بررسی کیفیت گوشت نشان داد که تنش گرمایی و تراکم بالا کیفیت گوشت را کاهش دادند. بررسی وضعیت روده نشان داد که شاخصهای ساختاری مانند ارتفاع پرز، عمق کریپت، ضخامت لایه ماهیچه ای و مساحت جذب روده در جوجه های پرورش یافته تحت تراکم استاندارد افزایش یافتند.
نتیجهگیری: بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان می دهند که پرورش جوجههای گوشتی در شرایط تنش گرمایی و تراکم بالا، سبب کاهش عملکرد رشد، تضعیف سیستم ایمنی، افزایش سطح آنزیم های مربوط به استرس اکسیداتیو، کاهش کیفیت گوشت و ایجاد تغییرات نامطلوب در ساختار روده میشود. بنا بر این، میتوان نتیجه گرفت که کنترل دما و رعایت تراکم مناسب از الزامات اصلی در پرورش صنعتی جوجههای گوشتی هستند و میتوانند نقش مؤثری در حفظ سلامت، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت نهایی محصول داشته باشند.
مقدمه و هدف: در صنعت پرورش طیور، افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و دستیابی به حداکثر عملکرد اقتصادی از اهداف اصلی و تعیینکننده به شمار میروند. با این حال، دستیابی به این اهداف تنها در شرایطی امکانپذیر است که عوامل محیطی، مدیریتی و تغذیهای در حد مطلوب کنترل شوند. هرگونه بیتوجهی به شرایط بهینه پرورش میتواند به بروز تنشهای محیطی منجر شود که تأثیرات نامطلوبی بر عملکرد رشد، سلامت و رفاه جوجههای گوشتی برجای میگذارد. از میان عوامل نامطلوب محیطی، دمای بالای محیط و تراکم بیش از حد به عنوان مهمترین عوامل تنشزا شناخته میشوند که اثرات آنها در سالهای اخیر با افزایش میانگین دمای جهانی و گرایش رایج تولیدکنندگان به استفاده از تراکمهای بالاتر، اهمیت بیشتری یافته است. تنش گرمایی یکی از چالشهای جدی صنعت طیور محسوب میشود، زیرا پرندگان بهدلیل ساختار فیزیولوژیک خاص خود از جمله فقدان غدد عرق، سیستم خنکسازی کارآمدی ندارند و به گرمای محیط بسیار حساس هستند. قرارگیری در معرض دماهای بالا، کارایی تبادل حرارت بدن را کاهش می دهد و به افزایش دمای داخلی بدن، اختلال در مکانیسمهای متابولیکی، کاهش مصرف خوراک، افت رشد و کاهش ایمنی منجر میشود. از سوی دیگر، افزایش تراکم در سالنهای پرورشی بهطور گسترده با هدف افزایش تولید گوشت و بهرهوری اقتصادی، بهویژه در دوره رشد، به کار گرفته میشود. اگرچه این اقدام باعث افزایش تعداد پرندگان و به تبع آن افزایش وزن گوشت تولیدی میگردد، اما در صورت عدم تأمین تهویه مناسب، فضای حرکتی کافی و دسترسی برابر به خوراک و آب، میتواند به افزایش تنش فیزیولوژیک، کاهش رفاه پرنده و تأثیرات منفی بر شاخصهای سلامت و رشد منجر شود. تراکم بالا با کاهش فضای تنفسی و سطح تبادل هوا، موجب کاهش اتلاف گرمای بدن می شود و بهتنهایی میتواند زمینه بروز تنش گرمایی را تشدید کند. با توجه به اهمیت اثرات متقابل دمای محیط و تراکم پرورش در سامانههای تولید صنعتی، بررسی این دو عامل بهصورت همزمان ضروری به نظر میرسد. همچنین، ارزیابی اثر این عوامل بر جنبههای مختلف تولید مانند عملکرد رشد، فیزیولوژی خون، سیستم ایمنی، کیفیت گوشت و مورفولوژی روده میتواند دیدگاه علمی جامعتری را برای مدیریت بهینه پرورش ارائه نماید. از این رو، هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثر متقابل تنش گرمایی و تراکم پرورش بر عملکرد تولیدی، فراسنجههای بیوشیمیایی خون، پاسخ ایمنی، کیفیت گوشت و شاخصهای مورفولوژیکی روده در جوجههای گوشتی نژاد آرین بود.
مواد و روش ها: به این منظور، 868 قطعه جوجه گوشتی یک روزه نژاد آرین بهصورت مخلوطی از جنس نر و ماده و در قالب طرح فاکتوریل 2×2 با چهار تیمار و هفت تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. گروه های آزمایشی شامل دو سطح تراکم (14 و 17 قطعه در هر متر مربع از ابتدای دوره پرورش) و دو سطح دما (استاندارد و تنش گرمایی در دو هفته پایانی پرورش) بودند. پارامترهای عملکردی از جمله افزایش وزن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خواک به صورت هفتگی اندازهگیری و ثبت شدند. در پایان دوره آزمایشی، وزن اندام های لنفاوی (بورسفابریسیوس، تیموس و طحال)، کبد، قلب، سینه، رانها و چربی محوطه بطنی اندازهگیری شد. ضخامت دیواره ی بطن راست و چپ قلب نیز مورد بررسی قرار گرفت. نمونههای خون به منظور بررسی فراسنجههای هماتولوژی خون، فراسنجه های بیوشیمیایی خون و آنزیم های کبدی جمعآوری گردیدند. پاسخ ایمنی با اندازهگیری تیتر تولیدی آنتیبادی علیه گلبول قرمز گوسفندی (SRBC) و تیتر تولید آنتیبادی علیه ویروس نیوکاسل مورد سنجش قرار گرفت. به منظور ارزیابی ساختار فیزیکی روده، از بخش ژژنوم نمونهبرداری و شاخصهای مورفولوژیکی شامل ارتفاع و عرض پرز، عمق کریپ، نسبت طول پرز به عمق کریپت و ضخامت لایه ماهیچهای اندازهگیری شدند. برای سنجش کیفیت گوشت، نمونه عضله سینه پس از کشتار جمعآوری و pH، ماده خشک، چربی، پروتئین خام، رنگ و خصوصیات بافتی از جمله افت پخت و ظرفیت نگهداری آب مورد بررسی قرار گرفتند. دادهها با نرمافزار آماری SAS مورد آنالیز قرار گرفتند و مقایسه میانگینها با آزمون توکی در سطح احتمال کمتر از 0/05 صورت پذیرفت.
یافته ها: فراسنجه های عملکردی در کل دوره تحت تاثیر تیمارها قرار گرفتند به طوریکه با توجه به اثرات اصلی، افزایش وزن روزانه در دما و تراکم استاندارد بهطور محسوسی بهبود یافت. افزایش تراکم موجب افزایش معنادار ضریبتبدیل خوراک شد که نشاندهنده کاهش کارایی مصرف خوراک در این شرایط بود. وزن های بورس فابریسیوس، تیموس و طحال در دمای استاندارد با هر دو تراکم 14 و 17 نسبت به تیمارهای دیگر بالاتر بودند که نشاندهنده عملکرد بهتر سیستم ایمنی در شرایط فاقد تنش گرمایی است. علاوه بر این، افزایش دما بر ساختار قلب اثرگذار بود و موجب تغییر قطر بطن راست شد. نتایج خونشناسی نشان دادند که در شرایط تنش گرمایی، تعداد لنفوسیت ها کاهش و تعداد هتروفیل ها افزایش یافتند. تیتر تولید آنتی بادی علیه گلبول قرمز گوسفندی در پاسخ اولیه در تیمارهای تحت تنش گرمایی کاهش یافت. همچنین، اثرات اصلی تنش گرمایی و افزایش تراکم سبب افزایش سطح آلانین ترانسفراز و مالون دی آلدهید سرم خون شدند. بررسی کیفیت گوشت نشان داد که تنش گرمایی و تراکم بالا کیفیت گوشت را کاهش دادند. بررسی وضعیت روده نشان داد که شاخصهای ساختاری مانند ارتفاع پرز، عمق کریپت، ضخامت لایه ماهیچه ای و مساحت جذب روده در جوجه های پرورش یافته تحت تراکم استاندارد افزایش یافتند.
نتیجهگیری: بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان می دهند که پرورش جوجههای گوشتی در شرایط تنش گرمایی و تراکم بالا، سبب کاهش عملکرد رشد، تضعیف سیستم ایمنی، افزایش سطح آنزیم های مربوط به استرس اکسیداتیو، کاهش کیفیت گوشت و ایجاد تغییرات نامطلوب در ساختار روده میشود. بنا بر این، میتوان نتیجه گرفت که کنترل دما و رعایت تراکم مناسب از الزامات اصلی در پرورش صنعتی جوجههای گوشتی هستند و میتوانند نقش مؤثری در حفظ سلامت، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت نهایی محصول داشته باشند.
فهرست منابع
1. Aarif, O., & Mahapatra, P. S. (2013). The effect of cold stress on biochemical and hematological parameters in broad breasted white turkeys. Wyno Journal of Biological Sciences, 1(4), 20-23.
2. Abudabos, A. M., Samara, E. M., Hussein, E. O., Al-Ghadi, M. A. Q., & Al-Atiyat, R. M. (2013). Impacts of stocking density on the performance and welfare of broiler chickens. Italian Journal of Animal Science, 12, e11. [DOI:10.4081/ijas.2013.e11]
3. Adedokun, S. A., & Olojede, O. C. (2019). Optimizing gastrointestinal integrity in poultry: the role of nutrients and feed additives. Frontiers in Veterinary Science, 5, 346. [DOI:10.3389/fvets.2018.00348]
4. Akhlaghi, A., Zamiri, M. J., Ahangari, Y. J., Atashi, H., Pirsaraei, Z. A., Deldar, H., & Hashemi, S. R. (2013). Oral exposure of broiler breeder hens to extra thyroxine modulates early adaptive immune responses in progeny chicks. Poultry Science, 92, 1040-1049.
https://doi.org/10.3382/ps.2012-02545 [DOI:10.3382/ps.2012-02545.]
5. Alagawany, M., Farag, M. R., Abd El-Hack, M. E., & Patra, A. (2017). Heat stress: effects on productive and reproductive performance of quail. World's Poultry Science Journal, 73(4), 747-756. [DOI:10.1017/S0043933917000782]
6. Alfaro, D. M., Silva, A. V. F., Borges, S. A., Maiorka, F. A., Vargas, S., & Santin, E. (2007). Use of yucca schidigera extract in broiler diets and its effects on performance results obtained with different coccidiosis control methods. Journal of Applied Poultry Research, 16, 248-254.
https://doi.org/10.1093/japr/16.2.248 [DOI:10.1093/japr/16.2.248.]
7. Altan, O., Pabuccuo glu, A., Altan, A., Konyalio glu, S., & Bayraktar, H. (2003). Effect of heat stress on oxidative stress, lipid peroxidation and some stress parameters in broilers. British Poultry Science, 44, 545-550. [DOI:10.1080/00071660310001618334]
8. AOAC. (2004). Official Methods of Analysis of the Association of Official Analytical Chemists; AOAC: Rockville, MD, USA.
9. Aslam, M. A., Ipek, E., Riaz, R., Ozsoy, S. Y., Shahzad, W., & Gule¸s, O. (2021). Exposure of broiler chickens to chronic heat stress increases. the severity of white striping on the pectoralis major muscle. Tropical Animal Health and Production, 53, 502.
https://doi.org/10.1007/s11250-021-02950-6 [DOI:10.1007/s11250-021-02950.]
10. Ben Nathan, D., Heller, E. D., & Perek, M. (1976). The effect of short hest stress upon leucocyte count, plasma corticosterone level, plasma and leucocyte ascorbic acid count. British Poultry Science, 17, 481-485. [DOI:10.1080/00071667608416303]
11. Bessei, W. (2006). Welfare of broilers: A review. World's Poultry Science Journal, 62, 455-466. [DOI:10.1079/WPS2005108]
12. Bilal, R. M., Hassan, F. U., Farag, M. R., Nasir, T. A., Ragni, M., Mahgoub, H. A., & Alagawany, M. (2021). Thermal stress and high stocking densities in poultry farms: Potential effects and mitigation strategies. Journal of Thermal Biology, 99, 102944.
https://doi.org/10.1016/j.jtherbio.2021.102944 [DOI:10.1016/j.jtherbio.2021.102944.]
13. Castellini, C., Mugnai, C., & Dal Bosco, A. (2002). Effect of organic production system on broiler carcass and meat quality. Meat Science, 60, 219-225.
https://doi.org/10.1016/S0309-1740(01)00124-3 [DOI:10.1016/S0309-1740(01)00124-3.]
14. Cengiz, O., Koksal, B. H., Tatli, O., Sevim, O., Ahsan, U., Uner, A. G., Ulutas, P. A., Beyaz, D., Buyukyoruk, S., & Yakan, A. (2015). Effect of dietary probiotic and high stocking density on the performance, carcass yield, gut microflora, and stress indicators of broilers. Poultry Science, 94, 2395-2403.
https://doi.org/10.3382/ps/pev194 [DOI:10.3382/ps/pev194.]
15. Ekim, B., Calik, A., Ceylan, A., & Saçaklı, P. (2020). Effects of paenibacillus xylanexedens on growth performance, intestinal histomorphology, intestinal microflora, and immune response in broiler chickens challenged with Escherichia coli K88. Poultry Science, 99(1), 214-223.
https://doi.org/10.3382/ps/pez460 [DOI:10.3382/ps/pez460.]
16. El-Hack, A., Mohamed, E., Alagawany, M., & Noreldin, A. E. (2018). Managerial and nutritional trends to mitigate heat stress risks in poultry farms. Sustainability of Agricultural Environment in Egypt, Part II, 325-338.
https://doi.org/10.1007/698_2018_290 [DOI:10.1007/698_2018_290.]
17. Emami, N.K., Greene, ES., Kogut, M.H., Dridi, S. (2021). Heat Stress and Feed Restriction Distinctly Affect Performance, Carcass and Meat Yield, Intestinal Integrity, and Inflammatory (Chemo)Cytokines in Broiler Chickens. Frontiers in Physiology, 12, 707757.
https://doi.org/10.3389/fphys.2021.707757 [DOI:10.3389/fphys.2021.707757.]
18. Estevez, I. (2007). Density allowances for broilers: Where to set the limits? Poultry Science, 86, 1265-1272.
https://doi.org/10.1093/ps/86.6.1265 [DOI:10.1093/ps/86.6.1265.]
19. Furukawa, K., Toyomizu, M., & Kikusato, M. (2021). Possible role of corticosterone in proteolysis, glycolytic, and amino acid metabolism in primary cultured avian myotubes incubated at high-temperature conditions. Domestic Animal Endocrinology, 76, 106608.
https://doi.org/10.1016/j.domaniend.2021.106608 [DOI:10.1016/j.domaniend.2021.106608.]
20. Gogoi, S., Kolluri, G., Tyagi, J., Marappan, G., Manickam, K., & Narayan, R. (2021). Impact of heat stress on broilers with varying body weights: Elucidating their interactive role through physiological signatures. Journal of Thermal Biology, 97, 102840.
https://doi.org/10.1016/j.jtherbio.2021.102840 [DOI:10.1016/j.jtherbio.2021.102840.]
21. Goo, D., Kim, J. H., Park, G. H., Delos Reyes, J. B., & Kil, D. Y. (2019a). Effect of heat stress and stocking density on growth performance, breast meat quality, and intestinal barrier function in broiler chickens. Animals, 9(3), 107.
https://doi.org/10.3390/ani9030107 [DOI:10.3390/ani9030107.]
22. Goo, D., Park, G. H., Han, G. P., Choi, H. S., Kim, J. H., & Kil, D. Y. (2019b). Effect of stocking density and sex on growth performance, meat quality, and intestinal barrier function in broiler chickens. Poultry Science, 98, 1153-1160.
https://doi.org/10.3382/ps/pey491 [DOI:10.3382/ps/pey491.]
23. Gross, W. B. (1989). Factors affecting chicken thrombocyte morphology and the relationship with heterophil: lymphocyte ratios. British Poultry Science, 30, 919-925.
https://doi.org/10.1080/00071668908417218 [DOI:10.1080/00071668908417218.]
24. Gu, X. H., Li, S. S., & Lin, H. (2008). Effects of Hot Environment and Dietary Protein Level on Growth Performance and Meat Quality of Broiler Chickens. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences, 21, 1616-1623.
https://doi.org/10.5713/ajas.2008.70395 [DOI:10.5713/ajas.2008.70395.]
25. Gupta, S., Jindal, N., Khokhar, R. S., Gupta, A. K., Ledoux, D. R., & Rottinghaus, G. E. (2005). Effect of ochratoxin A on broiler chicks challenged with Salmonella gallinarum. British Poultry Science, 46(4), 443-450.
https://doi.org/10.1080/00071660500190850 [DOI:10.1080/00071660500190850.]
26. He, S., Li, S., Arowolo, M. A., Yu, Q., Chen, F., Hu, R., & He, J. (2019). Effect of resveratrol on growth performance, rectal temperature and serum parameters of yellow‐feather broilers under heat stress. Animal Science Journal, 90(3), 401-411.
https://doi.org/10.1111/asj.13161 [DOI:10.1111/asj.13161.]
27. Honda, B. T. B., Calefi, A. S., Costola-de-Souza, C., Quinteiro-Filho, W. M., da Silva Fonseca, J. G., de Paula, V. F., & Palermo-Neto, J. (2015). Effects of heat stress on peripheral T and B lymphocyte profiles and IgG and IgM serum levels in broiler chickens vaccinated for Newcastle disease virus. Poultry Science, 94(10), 2375-2381.
https://doi.org/10.3382/ps/pev192 [DOI:10.3382/ps/pev192.]
28. Houshmand, M., Azhar, K., Zulkifli, I., Bejo, M. H., & Kamyab, A. (2012). Effects of prebiotic, protein level, and stocking density on performance, immunity, and stress indicators of broilers. Poultry Science, 91, 393-401.
https://doi.org/10.3382/ps.2010-01050 [DOI:10.3382/ps.2010-01050.]
29. Hosseini-Vashan, S. J., Golian, A., & Yaghobfar, A. (2016). Growth, immune, antioxidant, and bone responses of heat stress-exposed broilers fed diets supplemented with tomato pomace. International Journal of Biometeorology, 60, 1183-1192. [DOI:10.1007/s00484-015-1112-9]
30. Lambert, G. P. (2009). Stress-induced gastrointestinal barrier dysfunction and its inflammatory effects. Journal of Animal Science, 87, 101-108. [DOI:10.2527/jas.2008-1339]
31. Lara, L. J., & Rostagno, M. H. (2013). Impact of heat stress on poultry production. Animals, 3, 356-69.
https://doi.org/10.3390/ani3020356 [DOI:10.3390/ani3020356.]
32. Lee, D., Lee, H. J., Jung, D. Y., Kim, H. J., Jang, A., & Jo, C. (2022). Effect of an animal-friendly raising environment on the quality, storage stability, and metabolomic profiles of chicken thigh meat. International Food Research Journal, 155, 111046.
6 [DOI:10.1016/j.foodres.2022.11104]
33. Livingston, M., Cowieson, A., Crespo, R., Hoang, V., Nogal, B., Browning, M., & Livingston, K. (2020). Effect of broiler genetics, age, and gender on performance and blood chemistry. Heliyon, 6, e04400. [DOI:10.1016/j.heliyon.2020.e04400]
34. Luo, J., Song, J., Liu, L., Xue, B., Tian, G., & Yang, Y. (2018). Effect of epigallocatechin gallate on growth performance and serum biochemical metabolites in heat-stressed broilers. Poultry Science, 97, 599-606.
https://doi.org/10.3382/ps/pex353 [DOI:10.3382/ps/pex353.]
35. Ma, B., Zhang, L., Li, J., Xing, T., Jiang, Y., & Gao, F. (2021). Heat stress alters muscle protein and amino acid metabolism and accelerates liver gluconeogenesis for energy supply in broilers. Poultry Science, 100, 215-223.
https://doi.org/10.1016/j.psj.2020.09.090 [DOI:10.1016/j.psj.2020.09.090.]
36. McCord, J. M. (2000). The evolution of free radicals and oxidative stress. The American Journal of Medicine, 108, 652-659. [DOI:10.1016/S0002-9343(00)00412-5]
37. McFariane, J. M., & Curtis, S. E. (1989). Multiple concurrent stressors in chicks. Poultry Science, 68, 522-527. [DOI:10.3382/ps.0680522]
38. Moberg, G. P., & Mench, J. A. (2000). The biology of animal stress (Ed): basic principles and implications for animal welfare. CABI. [DOI:10.1079/9780851993591.0000]
39. Najafi, P., Zulkifli, I., Jajuli, N. A., Farjam, A. S., Ramiah, S. K., Amir, A. A., O'Reily, E., & Eckersall, D. (2015). Environmental temperature and stocking density effects on acute phase proteins, heat shock protein 70, circulating corticosterone and performance in broiler chickens. International Journal of Biometeorology, 59, 1577-1583. [DOI:10.1007/s00484-015-0964-3]
40. Nawaz, A. H., Amoah, K., Leng, Q. Y., Zheng, J. H., Zhang, W. L., & Zhang, L. (2021). Poultry response to heat stress: Its physiological, metabolic, and genetic implications on meat production and quality including strategies to improve broiler production in a warming world. Frontiers in Veterinary Science, 8: 699081.
https://doi.org/10.3389/fvets.2021.699081 [DOI:10.3389/fvets.2021.699081.]
41. Nyblom, H., Berggren, U., Balldin, J., & Olsson, R. (2004). High AST/ ALT ratio may indicate advanced alcoholic liver disease rather than heavy drinking. Alcohol and Alcoholism, 3, 336-339.
https://doi.org/10.1093/alcalc/agh074 [DOI:10.1093/alcalc/agh074.]
42. Puron, D., Santamaria, R., Segura, J. C., & Alamilla, J. L. (1995). Broiler performance at different stocking densities. Journal of Applied Poultry Research, 4, 55-60.
https://doi.org/10.1093/japr/4.1.55 [DOI:10.1093/japr/4.1.55.]
43. Qaid, M., Albatshan, H., Shafey, T., Hussein, E., & Abudabos, A. M. (2016). Effect of stocking density on the performance and immunity of 1-to 14-d-old broiler chicks. Brazilian Journal of Poultry Science, 18, 683-692.
https://doi.org/10.1590/1806-9061-2016-0289 [DOI:10.1590/1806-9061-2016-0289.]
44. Saracila, M., Panaite, T. D., Mironeasa, S., & Untea, A. E. (2021). Dietary supplementation of some antioxidants as attenuators of heat stress on chicken meat characteristics. Agriculture, 11(7), 638.
https://doi.org/10.3390/agriculture11070638 [DOI:10.3390/agriculture11070638.]
45. Sarrami, Z., Sedghi, M., Mohammadi, I., Kim, W. K., & Mahdavi, A. H. (2022). Effects of bacteriophage supplement on the growth performance, microbial population, and PGC-1α and TLR4 gene expressions of broiler chickens. Scientific Reports, 12, 14391. [DOI:10.1038/s41598-022-18663-1]
46. Sedghi, M., Dalvi Esfahani, M., Mahdavi, A. H., & Ghasemi, R. (2021). Effects of barley malt extract on performance, immune responses and jejunal histology of laying hens. Iranian Journal of Animal Science Research, 13(4), 601-614. [DOI:10.22067/ijasr.2021.38287.0. [In Persian]]
47. Shin J. E., Kim, J. H., Goo, D., Han, G. P., Pitargue, F. M., Kang, H. K., & Kil, D. Y. (2018). Effect of dietary supplementation of betaine on productive performance, egg quality and jejunal tight junction-related gene expression in laying hens raised under hot environmental conditions. Livestock Science, 214, 79-82.
https://doi.org/10.1016/j.livsci.2018.05.013 [DOI:10.1016/j.livsci.2018.05.013.]
48. Skrbic, Z., Pavlovski, Z., & Lukic, M. (2009). Stocking density: factor of production performance, quality and broiler welfare. Biotechnology in Animal Husbandry, 25, 359. [DOI:10.2298/BAH0906359S]
49. Sohail, M., Rahman, Z., Ijaz, A., Yousaf, M., Ashraf, K., Yaqub, T., Zaneb, H., Anwar, H., & Rehman, H. (2011). Single or combined effects of mannan-oligosaccharides and probiotic supplements on the total oxidants, total antioxidants, enzymatic antioxidants, liver enzymes, and serum trace minerals in cyclic heat-stressed broilers. Poultry Science, 90, 2573-2577.
https://doi.org/10.3382/ps.2011-01502 [DOI:10.3382/ps.2011-01502.]
50. Sohail, M. U., Ijaz, A., Yousaf, M. S., Ashraf, K., Zaneb, H., Aleem, M., & Rehman, H. (2010). Alleviation of cyclic heat stress in broilers by dietary supplementation of mannan-oligosaccharide and Lactobacillus-based probiotic: Dynamics of cortisol, thyroid hormones, cholesterol, C-reactive protein, and humoral immunity. Poultry Science, 89, 1934-1938.
https://doi.org/10.3382/ps.2010-00751 [DOI:10.3382/ps.2010-00751.]
51. Son, J., Kim, H. J., Hong, E. C., & Kang, H. K. (2022). Effects of stocking density on growth performance, antioxidant status, and meat quality of finisher broiler chickens under high temperature. Antioxidants, 11(5), 871.
https://doi.org/10.3390/antiox11050871 [DOI:10.3390/antiox11050871.]
52. Teeter, R. G., Smith, M. O., Owens, F. N., Arp, S. C., Sangiah, S., & Breazile, J. E. (1985). Chronic heat stress and respiratory alkalosis: Occurrence and treatment in broiler chicks. Poultry Science, 64, 1060-1064.
https://doi.org/10.3382/ps.0641060 [DOI:10.3382/ps.0641060.]
53. Wan, X., Jiang, L., Zhong, H., Lu, Y., Zhang, L., & Wang T. (2017). Effects of enzymatically treated Artemisia annua L. on growth performance and some blood parameters of broilers exposed to heat stress. Animal Science Journal, 88(8), 1239-1246. [DOI:10.1111/asj.12766]
54. Xue, B., Song, J., Liu, L., Luo, J., Tian, G., & Yang, Y. (2017). Effect of epigal- locatechin gallate on growth performance and antioxidant capacity in heat-stressed broilers. Archives of Animal Nutrition, 71, 362-372.
https://doi.org/10.3382/ps/pex353 [DOI:10.3382/ps/pex353.]
55. Xu, Y., Lai, X., Li, Z., Zhang, X., Luo, Q. (2018). Effect of chronic heat stress on some physiological and immunological parameters in different breed of broilers. Poultry Science, 97, 4073-4082.
https://doi.org/10.3382/ps/pey256 [DOI:10.3382/ps/pey256.]
56. Xu, Y., Li, Z., Zhang, S., Zhang, H., & Teng, X. (2020). miR-187-5p/apaf-1 axis was involved in oxidative stress-mediated apoptosis caused by ammonia via mitochondrial pathway in chicken livers. Toxicology and Applied Pharmacology, 388, 114869.
https://doi.org/10.1016/j.taap.2019.114869 [DOI:10.1016/j.taap.2019.114869.]
57. Zhang, C., Zhao, X. H., Yang, L., Chen, X. Y., Jiang, R. S., Jin, S. H., & Geng, Z. Y. (2017). Resveratrol alleviates heat stress-induced impairment of intestinal morphology, microflora, and barrier integrity in broilers. Poultry Science, 96, 4325-4332.
https://doi.org/10.3382/ps/pex266 [DOI:10.3382/ps/pex266.]
58. Zhang, Z., Jia, G., Zuo, J., Zhang, Y., Lei, J., Ren, L., & Feng, D. (2012a). Effects of constant and cyclic heat stress on muscle metabolism and meat quality of broiler breast fillet and thigh meat. Poultry Science, 91, 2931-2937.
https://doi.org/10.3382/ps.2012-02255 [DOI:10.3382/ps.2012-02255.]
59. Zhang, Z. W., Wang, Q. h., Zhang, J. L., Li, S., Wang, X. L., & Xu, S. W. (2012b). Effects of oxidative stress on immunosuppression induced by selenium deficiency in chickens. Biological Trace Element Research, 149, 352-361.
https://doi.org/10.1007/s12011-012-9439-0 [DOI:10.1007/s12011-012-9439-0.]
60. Zulkifli, I., Al-Aqil, A., Omar, A. R., Sazili, A. Q., & Rajion, M. A. (2009). Crating and heat stress influence blood parameters and heat shock protein 70 expression in broiler chickens showing short or long tonic immobility reactions. Poultry Science, 88, 471-476.
https://doi.org/10.3382/ps.2008-00287 [DOI:10.3382/ps.2008-00287.]
61. Zulkifli, L., Dunnington, E. A., Gross, W. B., & Siegel, P. B. (1995). Inhibition of adrenal steroidogenesis,food restriction and acclimation to high ambient temperature in chickens. British Poultry Science, 35, 417-426. [DOI:10.1080/00071669408417706]
62. Zuo, J., Xu, M., Abdullahi, Y. A., Ma, L., Zhang, Z., & Feng, D. (2015). Constant heat stress reduces skeletal muscle protein deposition in broilers. Journal of the Science of Food and Agriculture, 95, 429-436.
https://doi.org/10.1002/jsfa.6749 [DOI:10.1002/jsfa.6749.]
63. Zuowei, S., Yan, L., Yuan, L., Jiao, H., Song, Z., Guo, Y., & Lin, H. (2011). Stocking density affects the growth performance of broilers in a sex-dependent fashion. Poultry Science, 90, 1406-1415.
https://doi.org/10.3382/ps.2010-01230 [DOI:10.3382/ps.2010-01230.]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
