مرتضی چاجی*1، سمیه حسینی1
1- گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان،
چکیده: (5 مشاهده)
مقدمه و هدف: شکمبه، یکی از سیستم‌های تحت تأثیر استرس گرمایی است. باتوجه به این که پرورش دام‌های پرواری از مهم‌ترین و حساس‌ترین برنامه‌های مدیریتی در مزارع پرورش بوده و به عملکرد هضمی و تخمیری شکمبه وابستگی زیادی دارد، لذا بکاربردن راهکارهای تغذیه‌ای صحیح در زمان تنش گرمایی به‌دلیل بهبود اکوسیستم شکمبه باعث بهبود فعالیت و تکثیر میکروارگانیسم‌های شکمبه می‌شود. این پژوهش با هدف مطالعه تاثیر استفاده از متیونین محافظت‌شده و مخمر زنده بر فعالیت هضمی و تخمیر شکمبه بره‌های تحت استرس گرمایی انجام شد.
مواد و روش‌ها: در آزمایش حاضر تعداد ۴۰ راس بره‌های پرواری پس از دو هفته دوره عادت‌دهی به شرایط آزمایش و با میانگین دمای ۴۱/۳۷ درجه سلسیوس ، با تیمارهای آزمایشی شامل 1- شاهد: جیره پایه بدون افزودنی، 2- جیره پایه+ 4 گرم متیونین محافظت شده، 3- جیره پایه+ 5/5 گرم مخمر زنده ساکارومایسس سرویسیه و 4- جیره پایه+ 4 گرم متیونین محافظت شده+5/5 گرم مخمر زنده تغذیه شدند. در پایان روز ۵۵ و 70 دوره‌ی آزمایشی، به‌منظور بررسی اثر تیمارها بر فعالیت هضمی و تخمیری کاه گندم به عنوان یک ماده‌ی الیافی، نمونه‌برداری از مایع شکمبه‌ی دام‌های هر تیمار انجام شد و باهم مخلوط شدند. مقدار گاز تولیدی نمونه‌ها در زمان‌های 2، 4، 6، 8، 10، 12، 24، 48، 72 و 96 ساعت پس از انکوباسیون ثبت و فراسنجه‌های تولید گاز، گوارش‌پذیری ماده‌آلی، انرژی قابل متابولیسمی، انرژی خالص شیردهی، ماده خشک مصرفی، ماده خشک مصرفی قابل هضم، نرخ رشد، قابلیت هضم ظاهری ماده‌آلی، قابلیت هضم ماده‌آلی، غلظت نیتروژن آمونیاکی، pH و جمعیت پروتوزوآی آن‌ها برآورد شدند. داده‌های حاصل با طرح کاملاً تصادفی آنالیز شدند.
یافته‌ها: تیمار متیونین محافظت شده+مخمر زنده بیشترین پتانسیل و نرخ تولید گاز را نشان داد. در حالی‌که تیمار شاهد کمترین مقادیر را داشت. اختلاف بین تیمار متیونین محافظت شده+مخمر زنده با سایر تیمارها نیز معنی‌داری بود. اگرچه تیمار حاوی متیونین محافظت شده تولید گاز بیشتری از شاهد داشت (05/0P<)، اما نسبت به تیمار مخمر زنده و تیمار متیونین+ مخمر تولید گاز کم‌تری داشت (05/0P<). در جیره‌های مورد آزمایش، عامل تفکیک، تولید توده زنده میکروبی و بازده تولید توده زنده میکروبی در تیمارهای حاوی افزودنی به‌طور معنی‌داری بیشتر از شاهد بودند (05/0P<). از این نظر، تیمار شاهد کمترین و تیمار حاوی ترکیب متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده بیشترین مقدار را داشت. هرچند که برای عامل تفکیک، تولید توده زنده میکروبی و بازده تولید توده زنده میکروبی اختلاف معنی‌داری بین تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده و تیمار شاهد وجود نداشت، بعلاوه، نتایج نشان داد که ماده آلی واقعا تجزیه شده در شاهد به‌طور معنی‌داری بیشتر از همه‌ی تیمارها بود؛ به‌طوری‌که در تیمار شاهد بیشترین و در تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده کمترین مقدار بود. برای ماده آلی واقعا تجزیه شده، اختلاف بین تیمارهای حاوی افزودنی نیز با یکدیگر معنیدار بود (05/0P<). ماده خشک مصرفی، ماده خشک مصرفی قابل هضم و نرخ رشد برآورد شده به‌طور معنی‌داری در تیمار شاهد کمترین مقدار و در تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده بیشترین مقدار بوند. تیمار حاوی مخمر زنده نسبت به تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده و تیمار شاهد مقدار ماده خشک مصرفی، ماده خشک مصرفی قابل هضم و نرخ رشد بیشتری را نشان داد (05/0P<). انرژی قابل متابولیسم، انرژی خالص شیردهی، قابلیت هضم ظاهری ماده‌آلی، قابلیت هضم ماده‌آلی و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر در تیمار شاهد کمترین و در تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده بیشترین مقدار بود؛ و اختلاف تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده با تیمار شاهد و تیمار حاوی مخمر معنیدار بود (۰۵/۰P<). اثر تیمارها بر pH محیط کشت معنیدار نشد و غلظت نیتروژن آمونیاکی در تیمارهای حاوی افزودنی نسبت به تیمار شاهد بیشتر بود؛ تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده نیز بیشترین غلظت نیتروژن آمونیاکی را داشت. نتایج نشان داد جمعیت پروتوزوآهای هلوتریش، انتودینومورف، سلولایتیک و کل جمعیت پروتوزوآی شکمبه در تیمار شاهد کمترین و در تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده بیشترین مقدار بود. بین تیمار شاهد و تیمار متیونین محافظت‌شده اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد، ولی بین تیمار متیونین محافظت‌شده و تیمار مخمر زنده اختلاف معنی‌داری وجود داشت و تیمار مخمر زنده نسبت به تیمار متیونین محافظت‌شده جمعیت پروتوزوآهای هلوتریش، انتودینومورف، سلولایتیک و کل جمعیت پروتوزوآی بیشتری داشت.
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج آزمایش حاضر می‌توان بیان کرد که استفاده از مخمر زنده و متیونین در جیره دام‌ها در شرایط استرس گرمایی توانست بر عملکرد هضمی و تخمیری میکروارگانیسم‌های شکمبه اثرات مثبتی داشته باشد و باعث بهبود قابلیت هضم و تخمیر کاه گندم به‌عنوان یک ماده‌ی الیافی شود.
مواد و روش‌ها: در آزمایش حاضر تعداد ۴۰ راس بره‌های پرواری پس از دو هفته دوره عادت‌دهی به شرایط آزمایش و با میانگین دمای ۴۱/۳۷ درجه سلسیوس ، با تیمارهای آزمایشی شامل 1- شاهد: جیره پایه بدون افزودنی، 2- جیره پایه+ 4 گرم متیونین محافظت شده، 3- جیره پایه+ 5/5 گرم مخمر زنده ساکارومایسس سرویسیه و 4- جیره پایه+ 4 گرم متیونین محافظت شده+5/5 گرم مخمر زنده تغذیه شدند. در پایان روز ۵۵ و 70 دوره‌ی آزمایشی، به‌منظور بررسی اثر تیمارها بر فعالیت هضمی و تخمیری کاه گندم به عنوان یک ماده‌ی الیافی، نمونه‌برداری از مایع شکمبه‌ی دام‌های هر تیمار انجام شد و باهم مخلوط شدند. مقدار گاز تولیدی نمونه‌ها در زمان‌های 2، 4، 6، 8، 10، 12، 24، 48، 72 و 96 ساعت پس از انکوباسیون ثبت و فراسنجه‌های تولید گاز، گوارش‌پذیری ماده‌آلی، انرژی قابل متابولیسمی، انرژی خالص شیردهی، ماده خشک مصرفی، ماده خشک مصرفی قابل هضم، نرخ رشد، قابلیت هضم ظاهری ماده‌آلی، قابلیت هضم ماده‌آلی، غلظت نیتروژن آمونیاکی، pH و جمعیت پروتوزوآی آن‌ها برآورد شدند. داده‌های حاصل با طرح کاملاً تصادفی آنالیز شدند.
یافته‌ها: تیمار متیونین محافظت شده+مخمر زنده بیشترین پتانسیل و نرخ تولید گاز را نشان داد. در حالی‌که تیمار شاهد کمترین مقادیر را داشت. اختلاف بین تیمار متیونین محافظت شده+مخمر زنده با سایر تیمارها نیز معنی‌داری بود. اگرچه تیمار حاوی متیونین محافظت شده تولید گاز بیشتری از شاهد داشت (05/0P<)، اما نسبت به تیمار مخمر زنده و تیمار متیونین+ مخمر تولید گاز کم‌تری داشت (05/0P<). در جیره‌های مورد آزمایش، عامل تفکیک، تولید توده زنده میکروبی و بازده تولید توده زنده میکروبی در تیمارهای حاوی افزودنی به‌طور معنی‌داری بیشتر از شاهد بودند (05/0P<). از این نظر، تیمار شاهد کمترین و تیمار حاوی ترکیب متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده بیشترین مقدار را داشت. هرچند که برای عامل تفکیک، تولید توده زنده میکروبی و بازده تولید توده زنده میکروبی اختلاف معنی‌داری بین تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده و تیمار شاهد وجود نداشت، بعلاوه، نتایج نشان داد که ماده آلی واقعا تجزیه شده در شاهد به‌طور معنی‌داری بیشتر از همه‌ی تیمارها بود؛ به‌طوری‌که در تیمار شاهد بیشترین و در تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده کمترین مقدار بود. برای ماده آلی واقعا تجزیه شده، اختلاف بین تیمارهای حاوی افزودنی نیز با یکدیگر معنیدار بود (05/0P<). ماده خشک مصرفی، ماده خشک مصرفی قابل هضم و نرخ رشد برآورد شده به‌طور معنی‌داری در تیمار شاهد کمترین مقدار و در تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده بیشترین مقدار بوند. تیمار حاوی مخمر زنده نسبت به تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده و تیمار شاهد مقدار ماده خشک مصرفی، ماده خشک مصرفی قابل هضم و نرخ رشد بیشتری را نشان داد (05/0P<). انرژی قابل متابولیسم، انرژی خالص شیردهی، قابلیت هضم ظاهری ماده‌آلی، قابلیت هضم ماده‌آلی و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر در تیمار شاهد کمترین و در تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده بیشترین مقدار بود؛ و اختلاف تیمار حاوی متیونین محافظت‌شده با تیمار شاهد و تیمار حاوی مخمر معنیدار بود (۰۵/۰P<). اثر تیمارها بر pH محیط کشت معنیدار نشد و غلظت نیتروژن آمونیاکی در تیمارهای حاوی افزودنی نسبت به تیمار شاهد بیشتر بود؛ تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده نیز بیشترین غلظت نیتروژن آمونیاکی را داشت. نتایج نشان داد جمعیت پروتوزوآهای هلوتریش، انتودینومورف، سلولایتیک و کل جمعیت پروتوزوآی شکمبه در تیمار شاهد کمترین و در تیمار متیونین محافظت‌شده+مخمر زنده بیشترین مقدار بود. بین تیمار شاهد و تیمار متیونین محافظت‌شده اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد، ولی بین تیمار متیونین محافظت‌شده و تیمار مخمر زنده اختلاف معنی‌داری وجود داشت و تیمار مخمر زنده نسبت به تیمار متیونین محافظت‌شده جمعیت پروتوزوآهای هلوتریش، انتودینومورف، سلولایتیک و کل جمعیت پروتوزوآی بیشتری داشت.
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج آزمایش حاضر می‌توان بیان کرد که استفاده از مخمر زنده و متیونین در جیره دام‌ها در شرایط استرس گرمایی توانست بر عملکرد هضمی و تخمیری میکروارگانیسم‌های شکمبه اثرات مثبتی داشته باشد و باعث بهبود قابلیت هضم و تخمیر کاه گندم به‌عنوان یک ماده‌ی الیافی شود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
