1- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
چکیده: (19 مشاهده)
مقدمه و هدف: شناسایی منابع خوراکی هر منطقه بهدلیل تأثیر شدید عوامل محیطی و اقلیمی بر کیفیت و ارزش تغذیهای گیاهان علوفهای آن منطقه بسیار مهم است. با توجه به محدودیتهای منابع آب و کمبود منابع علوفهای، استفاده از گونههای علوفهای مقاوم به خشکی و شوری مانند خارشتر از اهمیت زیادی برخوردار است. خارشتر بهدلیل وجود مقادیر زیاد پروتئین قابل هضم بههمراه انواع دیگر مواد زیستی و مواد معدنی ضروری بهعنوان یک ماده غذایی کاربردی مورد توجه قرار گرفته است. گزارش شده است که گیاه خارشتر برای بز و گوسفند خوشخوراک است. پژوهشهای پیشین نشان داد که این علوفه با داشتن مواد مغذی و ترکیبات شیمیایی ارزشمند برای تغذیه نشخوارکنندگان، بهویژه شتر، گوسفند و بز در مناطق خشک و نیمهخشک قابل استفاده بوده و جایگزینی آن با بخشی از علوفه جیره برای تأمین احتیاجات نگهداری، آبستنی و شیرواری دامها امکانپذیر است. ترکیبات شیمایی موجود در این گیاه حتی با علوفه شبدر و یونجه قابل مقایسه است و در شرایط حاضر گیاه خارشتر جایگاه خاصی را بهصورت برداشت دستی علوفه آن در بیشتر مناطق پیدا کرده است. با توجه به اینکه ایران کشوری است که دارای مناطق وسیع خشک و کویری بوده و حدود 5/12 درصد از وسعت کشور را خاک شور و قلیایی تشکیل میدهد، وجود این گیاهان شورزیست میتواند منبع خوبی از مواد مغذی بهخصوص در فصول خشک سال باشد. بنابراین، این پژوهش با هدف بررسی اثرات مصرف سطوح مختلف علوفه خارشتر در جایگزینی با علوفه یونجه در جیره بر عملکرد رشد، فراسنجههای بیوشیمیایی خون، آنزیمهای کبدی، ویژگیهای کمی لاشه و ترکیبات شیمیایی گوشت برههای نر پرواری انجام شد.
مواد و روشها: بدین منظور از تعداد 20 رأس بره نژاد عربی با سن 3 تا 4 ماه و میانگین وزن بدن (5/1±4/22 کیلوگرم) بهمدت 84 روز (14 روز عادتپذیری و 70 روز آزمایش) استفاده شد. برهها با شروع دوره اصلی آزمایش، وزنکشی شده و سپس بهطور تصادفی به 4 تیمار (هر تیمار شامل 5 بره) در قفسهای انفرادی در قالب طرح کاملاً تصادفی تقسیمبندی شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) جیره شاهد (کنترل) حاوی علوفه خشک یونجه و بدون خارشتر؛ 2) جیره با 3/33 درصد جایگزینی علوفه خشک خارشتر با علوفه یونجه؛ 3) جیره با 6/66 درصد جایگزینی علوفه خشک خارشتر با علوفه یونجه؛ 4) جیره با 100 درصد جایگزینی علوفه خشک خارشتر با علوفه یونجه بودند. جیره برههای پرواری با نرمافزار SRNS تنظیم شد و اقلام خوراکی مورد استفاده بهصورت جیره کاملاً مخلوط (TMR) حاوی علوفه و کنسانتره بهنسبت 70:30 در اختیار حیوانات مورد آزمایش قرار گرفت. میزان ماده خشک مصرفی روزانه، افزایش وزن روزانه و ضریب تبدیل خوراک تعیین گردید. در روز 84 دوره پرواربندی، خونگیری از دامها قبل از مصرف وعده خوراک صبح از سیاهرگ گردنی جهت اندازهگیری فراسنجههای خونی صورت گرفت. پس از اتمام آزمایش، 15 رأس از برهها، وزنکشی و کشتار شده و ویژگیهای لاشه و گوشت مورد ارزیابی قرار گرفت. مقایسه میانگینها با استفاده از آزمون چند دامنهای دانکن و نرمافزار آماری SAS انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که میانگین افزایش وزن روزانه، مصرف خوراک روزانه و ضریب تبدیل خوراک در کل دوره نیز تحت تأثیر جایگزینی سطوح مختلف علوفه خارشتر با علوفه یونجه قرار نگرفت (05/0<P). با وجود عدم تفاوت آماری معنیدار، از نظر عددی با افزایش سطح جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه، مصرف خوراک روزانه کل دوره افزایش یافت، بهطوری که بالاترین مقدار مصرف خوراک روزانه در تیمار حاوی 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر مشاهده شد. غلظت گلوکز، تریگلیسرید، لیپوپروتئین با چگالی بالا، لیپوپروتئین با چگالی خیلی پایین، پروتئین تام، آلبومین و نیتروژن اورهای پلاسمای خون تفاوت آماری معنیداری در بین تیمارهای آزمایشی نداشتند (05/0<P). غلظت کلسترول (0330/0=P) و لیپوپروتئین با چگالی پایین (0263/0=P) در تیمارهای 3/33 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه و شاهد نسبت به تیمارهای حاوی 6/66 و 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه بهطور معنیداری بیشتر بود. جایگزینی 100 درصد علوفه خارشتر با علوفه یونجه بهطور معنیداری سبب کاهش غلظت آنزیمهای کبدی آسپارتات آمینوترانسفراز (0034/0=P) و آلانین آمینوترانسفراز (0003/0=P) شد. هیچ یک از صفات اندازهگیری شده لاشه شامل وزن زنده، وزن لاشه گرم و سرد، وزن نیم لاشه، وزن سردست، ران و راسته بین تیمارهای آزمایشی تفاوت معنیداری نداشتند. درصد ماده خشک (0307/0=P) و درصد ماده آلی (0056/0=P) گوشت در تیمارهای 3/33 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه و شاهد نسبت به تیمارهای حاوی 6/66 و 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه بهطور معنیداری بیشتر بود. درصد پروتئین خام گوشت در تیمارهای 6/66 و 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه (به ترتیب 65/19 و 17/19 درصد) بهطور معنیداری نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت (0234/0=P).
نتیجهگیری: بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که جایگزینی سطوح مختلف علوفه خارشتر (صفر، 3/33، 6/66 و 100 درصد) با علوفه یونجه در جیره برههای پرواری، تأثیر منفی بر عملکرد رشد نداشته و همچنین سبب بهبود وضعیت آنتیاکسیدانی و متابولیسم چربی پلاسمای خون برهها شد. با توجه به روند رو به رشد تقاضای جهانی برای علوفه یونجه، استفاده از علوفه خارشتر بهعنوان یک علوفه ارزان در جیره برههای پرواری توصیه میشود.
مواد و روشها: بدین منظور از تعداد 20 رأس بره نژاد عربی با سن 3 تا 4 ماه و میانگین وزن بدن (5/1±4/22 کیلوگرم) بهمدت 84 روز (14 روز عادتپذیری و 70 روز آزمایش) استفاده شد. برهها با شروع دوره اصلی آزمایش، وزنکشی شده و سپس بهطور تصادفی به 4 تیمار (هر تیمار شامل 5 بره) در قفسهای انفرادی در قالب طرح کاملاً تصادفی تقسیمبندی شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) جیره شاهد (کنترل) حاوی علوفه خشک یونجه و بدون خارشتر؛ 2) جیره با 3/33 درصد جایگزینی علوفه خشک خارشتر با علوفه یونجه؛ 3) جیره با 6/66 درصد جایگزینی علوفه خشک خارشتر با علوفه یونجه؛ 4) جیره با 100 درصد جایگزینی علوفه خشک خارشتر با علوفه یونجه بودند. جیره برههای پرواری با نرمافزار SRNS تنظیم شد و اقلام خوراکی مورد استفاده بهصورت جیره کاملاً مخلوط (TMR) حاوی علوفه و کنسانتره بهنسبت 70:30 در اختیار حیوانات مورد آزمایش قرار گرفت. میزان ماده خشک مصرفی روزانه، افزایش وزن روزانه و ضریب تبدیل خوراک تعیین گردید. در روز 84 دوره پرواربندی، خونگیری از دامها قبل از مصرف وعده خوراک صبح از سیاهرگ گردنی جهت اندازهگیری فراسنجههای خونی صورت گرفت. پس از اتمام آزمایش، 15 رأس از برهها، وزنکشی و کشتار شده و ویژگیهای لاشه و گوشت مورد ارزیابی قرار گرفت. مقایسه میانگینها با استفاده از آزمون چند دامنهای دانکن و نرمافزار آماری SAS انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که میانگین افزایش وزن روزانه، مصرف خوراک روزانه و ضریب تبدیل خوراک در کل دوره نیز تحت تأثیر جایگزینی سطوح مختلف علوفه خارشتر با علوفه یونجه قرار نگرفت (05/0<P). با وجود عدم تفاوت آماری معنیدار، از نظر عددی با افزایش سطح جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه، مصرف خوراک روزانه کل دوره افزایش یافت، بهطوری که بالاترین مقدار مصرف خوراک روزانه در تیمار حاوی 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر مشاهده شد. غلظت گلوکز، تریگلیسرید، لیپوپروتئین با چگالی بالا، لیپوپروتئین با چگالی خیلی پایین، پروتئین تام، آلبومین و نیتروژن اورهای پلاسمای خون تفاوت آماری معنیداری در بین تیمارهای آزمایشی نداشتند (05/0<P). غلظت کلسترول (0330/0=P) و لیپوپروتئین با چگالی پایین (0263/0=P) در تیمارهای 3/33 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه و شاهد نسبت به تیمارهای حاوی 6/66 و 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه بهطور معنیداری بیشتر بود. جایگزینی 100 درصد علوفه خارشتر با علوفه یونجه بهطور معنیداری سبب کاهش غلظت آنزیمهای کبدی آسپارتات آمینوترانسفراز (0034/0=P) و آلانین آمینوترانسفراز (0003/0=P) شد. هیچ یک از صفات اندازهگیری شده لاشه شامل وزن زنده، وزن لاشه گرم و سرد، وزن نیم لاشه، وزن سردست، ران و راسته بین تیمارهای آزمایشی تفاوت معنیداری نداشتند. درصد ماده خشک (0307/0=P) و درصد ماده آلی (0056/0=P) گوشت در تیمارهای 3/33 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه و شاهد نسبت به تیمارهای حاوی 6/66 و 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه بهطور معنیداری بیشتر بود. درصد پروتئین خام گوشت در تیمارهای 6/66 و 100 درصد جایگزینی علوفه خارشتر با علوفه یونجه (به ترتیب 65/19 و 17/19 درصد) بهطور معنیداری نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت (0234/0=P).
نتیجهگیری: بهطور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که جایگزینی سطوح مختلف علوفه خارشتر (صفر، 3/33، 6/66 و 100 درصد) با علوفه یونجه در جیره برههای پرواری، تأثیر منفی بر عملکرد رشد نداشته و همچنین سبب بهبود وضعیت آنتیاکسیدانی و متابولیسم چربی پلاسمای خون برهها شد. با توجه به روند رو به رشد تقاضای جهانی برای علوفه یونجه، استفاده از علوفه خارشتر بهعنوان یک علوفه ارزان در جیره برههای پرواری توصیه میشود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
