دوره 17، شماره 1 - ( بهار 1405 )
جلد 17 شماره 1 صفحات 120-110 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Afzali goruh F, Mazhari M, Esmaeilipor O, Shahdadi F. (2026). The Effect of Vitamins A and E Supplementation on the Growth Performance, Immune Response, Quality, and Oxidative Stability Characteristics of Meat in Broilers. Res Anim Prod. 17(1), 110-120. doi:10.61882/rap.2026.1427
URL: http://rap.sanru.ac.ir/article-1-1427-fa.html
URL: http://rap.sanru.ac.ir/article-1-1427-fa.html
افضلی گروه فاطمه، مظهری مژگان، اسماعیلی پور امید علی، شهدادی فاطمه.(1405). اثر افزودن مکمل ویتامینهای A و E بر عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، و ویژگی های کیفی و اکسیداتیو گوشت جوجه های گوشتی پژوهشهاي توليدات دامي 17 (1) :120-110 10.61882/rap.2026.1427
1- گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، کرمان، ایران
2- گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، کرمان، ایران
2- گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، کرمان، ایران
چکیده: (512 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: طیور در طول دوران پرورش با تهدید های مختلفی از جمله بیماری و تنش مواجه هستند که ایمنی و سلامت آنها را به مخاطره می اندازد. ویتامین های A و E از گروه ویتامین های محلول در چربی هستند که نقش مهمی در تولید، رشد و نمو، حفاظت از بافت ها و غشا های سلولی، تکثیر و تمایز سلول و رشد جنینی دارند. همچنین، در تعدیل پاسخ ایمنی، حفظ سرم خون و بافت ها و کاهش پاسخ التهابی موثر هستند. نقش آنتی اکسیدانی این مکمل های ویتامینی توسط محققین اثبات شده است؛ بنابر این، علاوه بر بهبود عملکرد رشد و ایمنی، می توانند با جلوگیری از آسیب های اکسیداتیو، منجر به افزایش پایداری گوشت طیور به اکسیداسیون شوند. به همین منظور، این آزمایش جهت بررسی اثر مکمل های ویتامین A و E بر عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، و ویژگی های کیفی و اکسیداتیو گوشت جوجه های گوشتی طراحی و انجام شد.
مواد و روش ها: این آزمایش روی 160 قطعه جوجه نر گوشتی یک روزه سویه راس 308 با چهار تیمار و چهار تکرار و 10 قطعه جوجه گوشتی در هر تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. تیمار های آزمایشی شامل تیمار یک (جیره ذرت-سویا بدون افزودنی)، تیمار دو (جیره پایه + 250 میلیگرم ویتامین E)، تیمار سه (جیره پایه + 1500 واحد بینالمللی ویتامین A) و تیمار چهار (جیره پایه + 250 میلیگرم ویتامین E و 1500 واحد بینالمللی ویتامین A) در هر کیلوگرم جیره بودند. جیره ها با انرژی و پروتئین یکسان برای گروه های آزمایشی تهیه و مکملهای ویتامین A و E بهصورت سرک به تیمار های مربوطه افزوده شدند. صفات عملکردی شامل مصرف خوراک و افزایش وزن برای دوره های آغازین (1 تا 10 روزگی)، رشد (11 تا 25 روزگی) و پایانی (26 تا 42 روزگی) اندازه گیری و ضریب تبدیل خوراک محاسبه شدند. واکسن نیوکاسل در 7 روزگی و یادآور آن در 21 روزگی تزریق شدند و نمونه خون جهت تخمین تیتر آنتی بادی در 28 روزگی گرفته شد. برای تعیین تیتر آنتی بادی علیه عامل بیماری نیوکاسل از روش ممانعت از هماگلوتیناسیون استفاده شد. همچنین، نمونه های خون جهت تعیین تعداد هتروفیل و لنفوسیت در لوله های حاوی هپارین جمع آوری شدند و پس از همگن سازی نمونه خون گسترش آن تهیه شد. سلول های خونی روی گسترش توسط متانول ثابت و با محلول گیمسا رنگ آمیزی شدند. برای اندازه گیری تعداد هتروفیل و لنفوسیت، تعداد 100 سلول مورد شمارش قرار گرفتند. در انتهای آزمایش یعنی در 42 روزگی، دو پرنده با وزن نزدیک به میانگین وزنی پن مربوطه، از هر قفس انتخاب و کشتار شدند. پس از کشتار، سینه و ران از لاشه جدا و بخشی از آن برای اندازه گیری پارامتر های کیفی به یخچال و بخشی جهت اندازه گیری مالون دی آلدهید به فریزر منتقل شـدند. صفات کیفی گوشت، شامل ظرفیت نگهداری آب، افت پخت، افت خونابه و pH گوشت، یک روز پس از کشتار و میزان مالون دی آلدهید گوشت (تست تیوباربیتوریک اسید) در فواصل زمانی 30 و 45 روز پس از کشتار اندازه گیری شدند.
یافته ها: اثر افزودن ویتامین های A و E و افزودن همزمان آن ها بر مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در دوره های رشد، پایانی و کل دوره معنی دار بود و افزودن آن ها منجر به افزایش مصرف خوراک و افزایش وزن و کاهش ضریب تبدیل خوراک شد (0/05 > P). مصرف این دو ویتامین به تنهایی و همراه با هم منجر به افزایش تولید آنتی بادی، درصد لنفوسیت و کاهش هتروفیل و نسبت هتروفیل به لنفوسیت شد و بالا ترین تیتر آنتی بادی مربوط به جوجه های تغذیه شده با هر دو ویتامین بود (0/05 > P). اثر افزودن ویتامین های E و A به تنهایی و همچنین مصرف همزمان آن ها بر افت پخت، افت خونابه و ظرفیت نگه داری آب گوشت سینه معنی دار بود، و با افزودن این ویتامین ها، افت پخت و خونابه کاهش و ظرفیت نگه داری آب گوشت افزایش یافتند (0/05 > P)، اما بر pH تاثیر معنی داری نداشتند (0/05 > P). همچنین، افزودن ویتامین های A و E منجر به کاهش مالون دی آلدهید گوشت ران و سینه در فاصله زمانی 45 روز پس از کشتار شد و کمترین مالون دی آلدهید گوشت در جوجه های تغذیه شده با هر دو ویتامین مشاهده شد (0/05 > P).
نتیجه گیری: به طور کلی، نتایج این آزمایش نشان می دهند که افزودن 1500 واحد بین المللی ویتامین A و 250 میلی گرم ویتامین E به جیره می تواند سبب بهبود عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، و کیفیت و پایداری اکسیداتیو گوشت جوجه های گوشتی شود.
مقدمه و هدف: طیور در طول دوران پرورش با تهدید های مختلفی از جمله بیماری و تنش مواجه هستند که ایمنی و سلامت آنها را به مخاطره می اندازد. ویتامین های A و E از گروه ویتامین های محلول در چربی هستند که نقش مهمی در تولید، رشد و نمو، حفاظت از بافت ها و غشا های سلولی، تکثیر و تمایز سلول و رشد جنینی دارند. همچنین، در تعدیل پاسخ ایمنی، حفظ سرم خون و بافت ها و کاهش پاسخ التهابی موثر هستند. نقش آنتی اکسیدانی این مکمل های ویتامینی توسط محققین اثبات شده است؛ بنابر این، علاوه بر بهبود عملکرد رشد و ایمنی، می توانند با جلوگیری از آسیب های اکسیداتیو، منجر به افزایش پایداری گوشت طیور به اکسیداسیون شوند. به همین منظور، این آزمایش جهت بررسی اثر مکمل های ویتامین A و E بر عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، و ویژگی های کیفی و اکسیداتیو گوشت جوجه های گوشتی طراحی و انجام شد.
مواد و روش ها: این آزمایش روی 160 قطعه جوجه نر گوشتی یک روزه سویه راس 308 با چهار تیمار و چهار تکرار و 10 قطعه جوجه گوشتی در هر تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. تیمار های آزمایشی شامل تیمار یک (جیره ذرت-سویا بدون افزودنی)، تیمار دو (جیره پایه + 250 میلیگرم ویتامین E)، تیمار سه (جیره پایه + 1500 واحد بینالمللی ویتامین A) و تیمار چهار (جیره پایه + 250 میلیگرم ویتامین E و 1500 واحد بینالمللی ویتامین A) در هر کیلوگرم جیره بودند. جیره ها با انرژی و پروتئین یکسان برای گروه های آزمایشی تهیه و مکملهای ویتامین A و E بهصورت سرک به تیمار های مربوطه افزوده شدند. صفات عملکردی شامل مصرف خوراک و افزایش وزن برای دوره های آغازین (1 تا 10 روزگی)، رشد (11 تا 25 روزگی) و پایانی (26 تا 42 روزگی) اندازه گیری و ضریب تبدیل خوراک محاسبه شدند. واکسن نیوکاسل در 7 روزگی و یادآور آن در 21 روزگی تزریق شدند و نمونه خون جهت تخمین تیتر آنتی بادی در 28 روزگی گرفته شد. برای تعیین تیتر آنتی بادی علیه عامل بیماری نیوکاسل از روش ممانعت از هماگلوتیناسیون استفاده شد. همچنین، نمونه های خون جهت تعیین تعداد هتروفیل و لنفوسیت در لوله های حاوی هپارین جمع آوری شدند و پس از همگن سازی نمونه خون گسترش آن تهیه شد. سلول های خونی روی گسترش توسط متانول ثابت و با محلول گیمسا رنگ آمیزی شدند. برای اندازه گیری تعداد هتروفیل و لنفوسیت، تعداد 100 سلول مورد شمارش قرار گرفتند. در انتهای آزمایش یعنی در 42 روزگی، دو پرنده با وزن نزدیک به میانگین وزنی پن مربوطه، از هر قفس انتخاب و کشتار شدند. پس از کشتار، سینه و ران از لاشه جدا و بخشی از آن برای اندازه گیری پارامتر های کیفی به یخچال و بخشی جهت اندازه گیری مالون دی آلدهید به فریزر منتقل شـدند. صفات کیفی گوشت، شامل ظرفیت نگهداری آب، افت پخت، افت خونابه و pH گوشت، یک روز پس از کشتار و میزان مالون دی آلدهید گوشت (تست تیوباربیتوریک اسید) در فواصل زمانی 30 و 45 روز پس از کشتار اندازه گیری شدند.
یافته ها: اثر افزودن ویتامین های A و E و افزودن همزمان آن ها بر مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در دوره های رشد، پایانی و کل دوره معنی دار بود و افزودن آن ها منجر به افزایش مصرف خوراک و افزایش وزن و کاهش ضریب تبدیل خوراک شد (0/05 > P). مصرف این دو ویتامین به تنهایی و همراه با هم منجر به افزایش تولید آنتی بادی، درصد لنفوسیت و کاهش هتروفیل و نسبت هتروفیل به لنفوسیت شد و بالا ترین تیتر آنتی بادی مربوط به جوجه های تغذیه شده با هر دو ویتامین بود (0/05 > P). اثر افزودن ویتامین های E و A به تنهایی و همچنین مصرف همزمان آن ها بر افت پخت، افت خونابه و ظرفیت نگه داری آب گوشت سینه معنی دار بود، و با افزودن این ویتامین ها، افت پخت و خونابه کاهش و ظرفیت نگه داری آب گوشت افزایش یافتند (0/05 > P)، اما بر pH تاثیر معنی داری نداشتند (0/05 > P). همچنین، افزودن ویتامین های A و E منجر به کاهش مالون دی آلدهید گوشت ران و سینه در فاصله زمانی 45 روز پس از کشتار شد و کمترین مالون دی آلدهید گوشت در جوجه های تغذیه شده با هر دو ویتامین مشاهده شد (0/05 > P).
نتیجه گیری: به طور کلی، نتایج این آزمایش نشان می دهند که افزودن 1500 واحد بین المللی ویتامین A و 250 میلی گرم ویتامین E به جیره می تواند سبب بهبود عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، و کیفیت و پایداری اکسیداتیو گوشت جوجه های گوشتی شود.
فهرست منابع
1. Ahn, D. U., Olson, D. G., Jo, C., Chen, X., Wu, C., & Lee, J. I. (1998). Effect of muscle type, packaging, and irradiation on lipid oxidation, volatile production, and color in raw pork patties. Meat Science, 49(1), 27-39.
https://doi.org/10.1016/S0309-1740(97)00101-0 [DOI:10.1016/s0309-1740(97)00101-0]
2. Bertram, H. C., Andersen, H. J., Karlsson, A. H., Horn, P., Hedegaard, J., Nørgaard, L., & Engelsen, S. B. (2003). Prediction of technological quality (cooking loss and Napole Yield) of pork based on fresh meat characteristics. Meat Science, 65(2), 707-712.
https://doi.org/10.1016/S0309-1740(02)00272-3 [DOI:10.1016/s0309-1740(02)00272-3]
3. Cassani, B., Villablanca, E. J., De Calisto, J., Wang, S., & Mora, J. R. (2012). Vitamin A and immune regulation: role of retinoic acid in gut-associated dendritic cell education, immune protection and tolerance. Molecullar Aspects of Medicine, 33(1), 63-76. [DOI:10.1016/j.mam.2011.11.001]
4. Castellini, C., Mugnai, C., & Dal Bosco, A. (2002). Effect of organic production system on broiler carcass and meat quality. Meat Science, 60(3), 219-225.
https://doi.org/10.1016/S0309-1740(01)00124-3 [DOI:10.1016/s0309-1740(01)00124-3]
5. Christensen, L. B. (2003). Drip loss sampling in porcine m. longissimus dorsi. Meat Science, 63(4), 469-477.
https://doi.org/10.1016/S0309-1740(02)00106-7 [DOI:10.1016/s0309-1740(02)00106-7]
6. Clagett-Dame, M., & Knutson, D. (2011). Vitamin A in reproduction and development. Nutrients, 3(4), 385-428. [DOI:10.3390/nu3040385]
7. Gao, J., Lin, H., Wang, X. J., Song, Z. G., & Jiao, H. C. (2010). Vitamin E supplementation alleviates the oxidative stress induced by dexamethasone treatment and improves meat quality in broiler chickens. Poultry Science, 89(2), 318-327. [DOI:10.3382/ps.2009-00216]
8. Guo, Y., Tang, Q., Yuan, J., & Jiang, Z. (2001). Effects of supplementation with vitamin E on the performance and the tissue peroxidation of broiler chicks and the stability of thigh meat against oxidative deterioration. Animal Feed Sci and Technology, 89(3-4), 165-173. [DOI:10.1016/S0377-8401(00)00228-5]
9. Hong, P., Jiang, Z., Jiang, S., Zhou, G., Zheng, C., & Lin, Y. (2013). Vitamin A supplemental level: effects on growth performance and antioxidant parameters of yellow-feathered broilers aged from 43 to 63 days. Chinese Journal of Animal Nutrition, 25(2), 415-426.
10. Jeyakumar, S. M., Vajreswari, A., & Giridharan, N. V. (2006). Chronic dietary vitamin A supplementation regulates obesity in an obese mutant WNIN/Ob rat model. Obesity (Silver Spring), 14(1), 52-59. [DOI:10.1038/oby.2006.7]
11. Kennedy, O. B., Stewart-Knox, B. J., Mitchell, P. C., & Thurnham, D. I. (2005). Vitamin E supplementation, cereal feed type and consumer sensory perceptions of poultry meat quality. British Journal of Nutrition, 93(3), 333-338. [DOI:10.1079/BJN20041336]
12. Khalifa, O. A., Al Wakeel, R. A., Hemeda, S. A., Abdel-Daim, M. M., Albadrani, G. M., El Askary, A., Fadl, S. E., & Elgendey, F. (2021). The impact of vitamin E and/or selenium dietary supplementation on growth parameters and expression levels of the growth-related genes in broilers. BMC Veterinary Research, 17, 1-10. [DOI:10.1186/s12917-021-02963-1]
13. Khan, R. U., Rahman, Z., Javed, I., & Muhammad, F. (2013). Supplementation of vitamins, probiotics and proteins on oxidative stress, enzymes and hormones in post-moult male broiler breeders. Archives Animal Breeding, 56(1), 607-616. [DOI:10.7482/0003-9438-56-061]
14. Khan, R. U., Rahman, Z., Nikousefat, Z., Javdani, M., Tufarelli, V., Dario, C., Selvaggi, M., & Laudadio, V. (2012). Immunomodulating effects of vitamin E in broilers. World's Poultry Science Journal, 68(1), 31-40. [DOI:10.1017/S0043933912000049]
15. Li, J., Bi, D., Pan, S., Zhang, Y., & Zhou, D. (2008). Effects of high dietary vitamin A supplementation on tibial dyschondroplasia, skin pigmentation and growth performance in avian broilers. Research in Veterinary Science, 84(3), 409-412. [DOI:10.1016/j.rvsc.2007.11.008]
16. Liu, L., Qin, D., Wang, X., Feng, Y., Yang, X., & Yao, J. (2015). Effect of immune stress on growth performance and energy metabolism in broiler chickens. Food and Agricultural Immunology, 26(2), 194-203. [DOI:10.1080/09540105.2014.882884]
17. Liu, X., Byrd, J., Farnell, M., & Ruiz-Feria, C. (2014). Arginine and vitamin E improve the immune response after a Salmonella challenge in broiler chicks. Poultry Science, 93(4), 882-890. [DOI:10.3382/ps.2013-03723]
18. Maggini, S., Wintergerst, E. S., Beveridge, S., & Hornig, D. H. (2007). Selected vitamins and trace elements support immune function by strengthening epithelial barriers and cellular and humoral immune responses. British Journal of Nutrition, 98(S1), S29-S35. [DOI:10.1017/S0007114507832971]
19. Mazur-Kuśnirek, M., Antoszkiewicz, Z., Lipiński, K., Kaliniewicz, J., Kotlarczyk, S., & Żukowski, P. (2019). The effect of polyphenols and vitamin E on the antioxidant status and meat quality of broiler chickens exposed to high temperature. Archives of Animal Nutrition, 73(2), 111-126. [DOI:10.1080/1745039X.2019.1572342]
20. Mohamadisaei, M., Alizadeh-Ghamsari, A. H., Hosseini, S. A., Yarahmadi, B., & Kazemizadeh, a. (2022). Investigating the effects of reducing the level of vitamin supplements in the diet of Ross 308 broilers. Research on Animal Production, 13(38), 58-68. [DOI:10.52547/rap.13.38.58]
21. Niu, Z., Liu, F., Yan, Q., & Li, W. (2009). Effects of different levels of vitamin E on growth performance and immune responses of broilers under heat stress. Poultry Science, 88(10), 2101-2107. [DOI:10.3382/ps.2009-00220]
22. Niu, Z., Min, Y., & Liu, F. (2018). Dietary vitamin E improves meat quality and antioxidant capacity in broilers by upregulating the expression of antioxidant enzyme genes. Journal of Applied Animal Research, 46(1), 397-401. [DOI:10.1080/09712119.2017.1309321]
23. Oie, A. (2008). Manual of diagnostic tests and vaccines for terrestrial animals. Office International Des Epizooties, Paris, France, 1092-1106.
24. Pecjak, M., Leskovec, J., Levart, A., Salobir, J., & Rezar, V. (2022). Effects of dietary vitamin E, vitamin C, selenium and their combination on carcass characteristics, oxidative stability and breast meat quality of broiler chickens exposed to cyclic heat stress. Animals, 12(14), 1789. [DOI:10.3390/ani12141789]
25. Pompeu, M. A., Cavalcanti, L. F., & Toral, F. L. (2018). Effect of vitamin E supplementation on growth performance, meat quality, and immune response of male broiler chickens: a meta-analysis. Livestock Science, 208, 5-13. [DOI:10.1016/j.livsci.2017.11.021]
26. Ravisankar, P., Reddy, A. A., Nagalakshmi, B., Koushik, O. S., Kumar, B. V., & Anvith, P. S. (2015). The comprehensive review on fat soluble vitamins. IOSR Journal of Pharmacy, 5(11), 12-28.
27. Rheinberger, C. M., Herrera-Araujo, D., & Hammitt, J. K. (2016). The value of disease prevention vs treatment. Journal of Health Economics, 50, 247-255. [DOI:10.1016/j.jhealeco.2016.08.005]
28. Savaris, V., Souza, C., Wachholz, L., Broch, J., Polese, C., Carvalho, P., Pozza, P., Eyng, C., & Nunes, R. (2021). Interactions between lipid source and vitamin A on broiler performance, blood parameters, fat and protein deposition rate, and bone development. Poultry Science, 100(1), 174-185. [DOI:10.1016/j.psj.2020.09.001]
29. Stephensen, C. B. (2001). Vitamin A, infection, and immune function. Annual Review of Nutrition, 21, 167. [DOI:10.1146/annurev.nutr.21.1.167]
30. Swain, B., Johri, T., & Majumdar, S. (2000). Effect of supplementation of vitamin E, selenium and their different combinations on the performance and immune response of broilers. British Poultry Science, 41(3), 287-292. [DOI:10.1080/713654938]
31. Tian, Y., Nichols, R. G., Cai, J., Patterson, A. D., & Cantorna, M. T. (2018). Vitamin A deficiency in mice alters host and gut microbial metabolism leading to altered energy homeostasis. The Journal of Nutritional Biochemistry, 54, 28-34. [DOI:10.1016/j.jnutbio.2017.10.011]
32. Villar-Patiño, G., Díaz-Cruz, A., Ávila-González, E., Guinzberg, R., Pablos, J. L., & Piña, E. (2002). Effects of dietary supplementation with vitamin C or vitamin E on cardiac lipid peroxidation and growth performance in broilers at risk of developing ascites syndrome. American Journal of Veterinary Research, 63(5), 673-676. [DOI:10.2460/ajvr.2002.63.673]
33. Wang, Y., Li, L., Gou, Z., Chen, F., Fan, Q., Lin, X., Ye, J., Zhang, C., & Jiang, S. (2020). Effects of maternal and dietary vitamin A on growth performance, meat quality, antioxidant status, and immune function of offspring broilers. Poultry Science, 99(8), 3930-3940. [DOI:10.1016/j.psj.2020.03.044]
34. Wiseman, E. M., Bar-El Dadon, S., & Reifen, R. (2017). The vicious cycle of vitamin a deficiency: A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 57(17), 3703-3714. [DOI:10.1080/10408398.2016.1160362]
35. Xiao, L., Cui, T., Liu, S., Chen, B., Wang, Y., Yang, T., Li, T., & Chen, J. (2019). Vitamin A supplementation improves the intestinal mucosal barrier and facilitates the expression of tight junction proteins in rats with diarrhea. Nutrition, 57, 97-108. [DOI:10.1016/j.nut.2018.06.007]
36. Yesilbag, D., Eren, M., Agel, H., Kovanlikaya, A., & Balci, F. (2011). Effects of dietary rosemary, rosemary volatile oil and vitamin E on broiler performance, meat quality and serum SOD activity. British Poultry Science, 52(4), 472-482. [DOI:10.1080/00071668.2011.599026]
37. Yuan, J., Roshdy, A. R., Guo, Y., Wang, Y., & Guo, S. (2014). Effect of dietary vitamin A on reproductive performance and immune response of broiler breeders. PloS One, 9(8), e105677. [DOI:10.1371/journal.pone.0105677]
38. Zdanowska-Sasiadek, Ż., Michalczuk, M., Damaziak, K., Niemiec, J., Poławska, E., Gozdowski, D., & Różańska, E. (2016). Effect of vitamin E supplementation on growth performance and chicken meat quality. Europian Poultry Science, 80, 1-14. [DOI:10.1399/eps.2016.152]
39. Zhang, W., Xiao, S., & Ahn, D. U. (2013). Protein oxidation: basic principles and implications for meat quality. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 53(11), 1191-1201. [DOI:10.1080/10408398.2011.577540]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
