چکیده مبسوط

مقدمه و هدف: محدودیت منابع خوراکی در سطح جهان و کشور ما، توجه به استفاده از خوراک­های جایگزین را افزایش داده است. پرورش حشرات یکی از شیوه­های پیشنهاد شده به منظور ارتقای امنیت غذایی برای انسان و حیوانات است. حشرات به سرعت رشد کرده و تکثیر می­شوند و به دلیل خون سرد بودن، ضریب تبدیل غذایی مناسبی دارند. آن­ها همچنین قادرند پس ماندهای کشاورزی را به زیست توده­ای با ارزش انرژی و پروتئین مناسب تبدیل نمایند، از این­رو امروزه علاقه زیادی برای استفاده از حشرات در تغذیه دام و طیور وجود دارد. مگس سرباز در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری دنیا وجود دارد. لاروها می توانند در چندین جریان زباله­ای شامل: زباله­های میوه­ها و سبزیجات، مدفوع انسانی و کودهای حیوانی رشد کنند که منجر به کاهش قابل توجه زباله و زیست توده دارای کیفیت تغذیه­ای بالای حشره می­شود. لاروها بعد از دو هفته تحت شرایط دمایی و تغذیه ای مطلوب به بالاترین مقدار می­رسند. مگس سرباز یک آفت نیست و بعنوان حامل بیماری­ها شناخته نشده است. مگس سرباز جذب بومگاه های انسانی نمی­شود و موجب مزاحمت نمی­شود. این ویژگی­های مگس سرباز را یک گونه حشره جذاب برای تغذیه حیوانی کرده است. لذا هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر تغذیه لارو و شفیره مگس سرباز سیاه (Hermetia illucens)  بر کیفیت گوشت و بیان برخی از ژن­های مرتبط با رشد ماهیچه در بافت سینه و ژن­های مرتبط با سوخت و ساز چربی در کبد جوجه­های گوشتی سویه راس 308 بود.

مواد و روش­ها: در ابتدای دوره پژوهش از 280 قطعه جوجه خروس از سویه راس 308 استفاده شد که بصورت تصادفی در هفت تیمار و چهار تکرار بین واحدها آزمایشی تقسیم شدند (ده قطعه برای هر واحد آزمایشی) قبل از اختصاص دادن جوجه‌ها به واحدهای آزمایشی، جوجه‌ها وزن شدند تا میانگین وزن آن­ها مشخص شود و بر اساس آن به قفسه‌ها اختصاص داده شد. تیمارهای آزمایشی عبارت بودند از: گروه شاهد (بدون افزودنی)، جیره دارای 5/0 درصد لارو مگس سرباز سیاه، جیره دارای 0/1 درصد لارو مگس سرباز سیاه، جیره دارای 5/1 درصد لارو مگس سرباز سیاه، جیره دارای 5/0 درصد شفیره مگس سرباز سیاه، جیره دارای 0/1 درصد شفیره مگس سرباز سیاه، جیره دارای 5/1 درصد شفیره مگس سرباز سیاه. کل دوره آزمایش 35 روز بود. برای بررسی کیفیت گوشت و بیان نسبی mRNA استیل-CoA کربوکسیلاز (ACC) اسید چرب سنتاز  (FAS)، فاکتور تمایز میوژنیک (MyoD) و فاکتور میوژنیک 5 (MyF5) دو جوجه از هر تکرار که نزدیک به میانگین وزن گروه بود انتخاب، توزین وکشتار شد. از جگر و ماهیچه سینه به منظور بررسی بیان نسبی ژن‌ها، نمونه‌گیری شد. نمونه های برداشت شده برای بررسی بیان ژن در نیتروژن مایع قرار گرفت، سپس در دمای 80- درجه سانتی‌گراد نگهداری شد. با استفاده از کیت استخراج RNA، RNAی کل استخراج و پس از تبدیل به cDNA، بیان نسبی ژن‌ها با استفاده از دستگاه Real Time-PCR و با استفاده از آغازگرهای اختصاصی مورد  بررسی قرار گرفت. تردی گوشت توسط دستگاه تجزیه و تحلیل بافت اندازه‌گیری شد. برای اندازه‌گیری تردی گوشت از تست فشاری با پروپ دندانی و برای تست تجزیه و تحلیل ترکیب بافت از پروپ استوانه‌ای استفاده شد. در تست فشاری پارامترهای سختی و تغییر شکل در سختی اندازه‌گیری شد. تجزیه و تحلیل نهایی داده‌ها با استفاده از رویه  GLM، توسط نرم افزار آماری  SAS نسخه 1/9  (SAS, 2001) انجام گرفت. مقایسه میانگین تیمارها نیز با استفاده از آزمون چنـد دامنه‌ای دانکن در سطح احتمال خطای 05/0 انجام شد (Duncan, 1955).

نتایج: تغذیه جوجه­های گوشتی با لارو مگس سرباز سیاه و شفیره اثر قابل توجهی بر سختی عضله سینه که توسط تست فشرده سازی اندازه گیری شد داشت (05/0>P). سختی نمونه ها در گروه­های 5/0 و 1 درصد لارو و شفیره دو برابر گروه کنترل بود (05/0>P). بر اساس روش فشرده سازی، تیمار یک درصد لارو و شفیره کمترین سختی را نشان داد (05/0>P). بر اساس روش TPAبین تیمارهای آزمایشی در سختی عضله سینه، چسبندگی، انعطاف پذیری، انسجام، خاصیت فنری، صمغ بودن و قابلیت جویدن تفاوت معنی­­داری وجود نداشت (05/0>P). نتایج نشان داد بیان ژن FAS کبدی با افزودن لارو و شفیره مگس سرباز سیاه نسبت به گروه کنترل به­طور معنی داری کاهش یافت، برعکس بیان ژن ACC کبدی در گروه های دریافت کننده لارو و شفیره به­طور معنی داری افزایش یافت (05/0>P). بیان ژن­های MyoD و MyF5 در بافت سینه با تغذیه لارو و شفیره مگس سرباز سیاه در مقایسه با گروه کنترل به­طور معنی داری افزایش یافت (05/0>P).  بیشترین بیان ژن MyoD  و MyF5 در بافت سینه در جوجه­هایی دیده شد که از شفیره در سطح 5/1 درصد استفاده کردند (05/0>P).

نتیجه­گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد استفاده از لارو و شفیره مگس سربازسیاه با تاثیر مثبت بر بیان ژن­های موثر در رشد ماهیچه و کاهش بیان ژن کلیدی موثر در ساخت چربی در کبد جوجه­های گوشتی و بدون تاثیر منفی بر کیفیت گوشت می­تواند به عنوان منبع پروتئینی در جهت افزایش راندمان در پرورش جوجه­هاش گوشتی مورد بررسی قرار گیرد.