1- گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران
2- مرکز تحقیقات مهندسی سطح پیشرفته و نانو مواد، گروه مهندسی برق، دانشگاه آزاد واحد اهواز، اهواز، ایران
چکیده: (739 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: در حال حاضر، تعیین جنسیت طیور بر اساس تفاوت های ظاهری نر و ماده توسط تکنسینهای ماهر انجام می شود. این موضوع نیازمند نیروی ماهر است که سبب اتلاف وقت نیز میشود. طیفسنجی رامان یک تکنیک تحلیلی است که بر اساس پراکندگی نور و اثرات ارتعاشی مولکولها عمل میکند و به عنوان ابزاری غیر مخرب برای تحلیل ساختار شیمیایی و شناسایی مواد مختلف شناخته شده است. این روش برای اولین بار توسط فیزیکدان هندی، چاندرا سخار ونکتا رامان، در سال 1930 کشف شد و به خاطر این دستاورد جایزه نوبل را دریافت کرد. در این روش، نمونهها با استفاده از لیزر تحریک میشوند و نور پراکنده شده از آن ها اطلاعاتی را در باره ساختار و ویژگیهای بیوشیمیایی آن ها ارائه میدهد. یکی از کاربردهای مهم طیفسنجی رامان، تعیین جنسیت جنین جوجهها در تخممرغ است. با توجه به تفاوتهای بیوشیمیایی میان سلولهای پرندگان نر و ماده، این تکنیک میتواند به شناسایی جنسیت تخممرغها بر اساس تجزیه و تحلیل سلولهای خون کمک کند. این موضوع به ویژه در صنعت طیور اهمیت دارد، زیرا جوجههای با جنسیت ناخواسته معمولاً پس از جوجهریزی کشته میشوند و استفاده از طیفسنجی رامان میتواند به کاهش این ضایعات اقتصادی و اخلاقی کمک کند. ترکیبات خون جنین جوجه با گذشت زمان، از تولید اولیه گلبولهای قرمز تا توسعه کامل سیستم خونی تغییرات قابل توجهی را تجربه میکند. لذا، این مطالعه برای تعیین مناسب ترین زمان برای تعیین جنسیت جنین مرغ بومی ایران از طریق آنالیز خون با استفاده از طیفسنجی میکرو رامان UniRAM اجرا شد.
مواد و روشها: تخم مرغهای بارور به منظور طی کردن مراحل جنینی به دستگاه جوجه کشی در دمای 37/8 درجه سانتی گراد و رطوبت 53 درصد درون دستگاه جوجه کشی قرار داده شدند. جنین ها در سنین 53/3، 5، 8 و 13 روزگی به طور جداگانه با استفاده از دستگاه طیفسنجی میکرو-رامان UniRAMبا طول موج 785 نانومتر تحت ارزیابی قرار گرفتند. به منظور نمایش رگهای جنینی، یک سیستم دوربین توسعه یافته است که به طور خودکار رگ مناسب را شناسایی و تمرکز پرتو لیزر را روی آن متمرکز میکند. طیفهای به دست آمده از طیف سنج رامان با استفاده از نرمافزار Origin رسم شدند و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. از جمله شاخص های اصلی مورد استفاده برای تجزیه و تحلیل طیف رامان، شدت پیک های رامانی و نسبت شدت پیک های غالب بودند. پس از اتمام مراحل آنالیز، به منظور تأیید جنسیت جنین ها، آن ها از تخممرغ خارج شدند و فرآیند استخراجDNA با استفاده از کیت استخراج Animal Tissue DNA Isolation ساخت شرکت دنازیست انجام شد. سپس کمیت و کیفیت DNA استخراج شده با استفاده از دستگاه نانودراپ (مدل Thermo Scientific NanoDROP. 2000C، کشور آمریکا) و الکتروفورز ژل مورد بررسی قرار گرفتند. ژن اتصال DNA، کروموبوکس هلیکاز 1 (CHD) به عنوان ژن تعیین جنسیت استفاده شد و آغازگرهای اختصاصی برای آن طراحی شدند. به منظور تعیین جنسیت نمونه ها با استفاده از آغازگرهای طراحی شده، ابتدا واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) انجام گرفت و در نهایت نتیجه آزمایش روی ژل آگارز دو و نیم درصد مشاهده شد.
یافته ها: طبق نتایج این مطالعه، تفاوتهای معنیداری در میانگین شدت فلورسانس بین جنسهای نر و ماده تخممرغها مشاهده شدند، هر چند که همپوشانی زیادی وجود داشت. یکی از نمودارهای مورد بررسی در این پژوهش نمودار شمعی بود؛ این نمودار نشان میدهد که چگونه پیکهای غالب در روزهای مختلف جوجهکشی برای تخممرغهای مورد آزمایش توزیع شدهاند. همچنین، این نمودار توزیع آماری دادهها را نشان میدهد که اطلاعاتی در مورد شاخصهای مرکزی را در بر دارد. در نهایت، بیشترین تفاوت شدت فلورسانس در روز 3/5 جوجهکشی ثبت شد، جایی که طیف فلورسانس خون نر و ماده شکلهای متمایزی را نشان داد. پس از روز 4 جوجه کشی، شدت فلورسانس در جوجههای نر بیشتر باقی ماند، اما شکل طیفی به سرعت کاهش یافت و تا روز 5 به طور کامل از بین رفت. این تفاوتها به دلیل تفاوت در تولید گلبولهای قرمز و هموگلوبین متفاوت بین دو جنس و تأثیر کروموزومهای جنسی بر ساختار گنادها هستند. تفاوت در مقدار هموگلوبین به تفاوت در اشباع اکسیژن خون نرها و مادهها مرتبط است، به طوری که خون نر احتمالاً دارای میل اکسیژن بیشتری نسبت به خون ماده است. جوجههای نر دارای کروموزومهای ZZ و جوجههای ماده دارای کروموزومهای ZW هستند که این تفاوت در ساختار ژنتیکی منجربه تمایز در ویژگیهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی و تمایز در ساختار گنادها میشود. برای تایید نتایج تعیین جنسیت توسط طیفسنجی میکرورامان از واکنش زنجیرهای پلیمراز استفاده شد. نتایج الکتروفورز ژل آگاروز، دو باند با طول های 461 و 322 جفت باز را برای جنین های با جنسیت ماده (ZW) و یک قطعه به طول 461 جفتباز را برای جنین های با جنسیت نر (ZZ) نشان دادند.
نتیجه گیری: با توجه به بررسی های انجام شده در این مطالعه، روز 3/5 انکوباسیون به عنوان مناسب ترین زمان برای تعیین جنسیت جنین مرغ بومی با استفاده از طیفسنجی میکرو رامان شناخته شد. از جمله مزایای روشهای طیفسنجی و فلورسانس شامل دقت زیاد و زمان تحلیل کوتاه هستند که میتوانند به توسعه سیستمهای صنعتی برای تعیین جنسیت تخممرغها کمک کنند. این روش ترکیبی از تکنیکهای پیشرفته طیفسنجی رامان و تجزیه و تحلیل ژنتیکی برای تعیین جنسیت جوجهها در مراحل اولیه جوجهکشی را ارائه میدهد که میتواند به طور مؤثری در صنعت طیور مورد استفاده قرار گیرد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
ژنتیک و اصلاح نژاد طیور دریافت: 1404/8/20 | پذیرش: 1404/11/20