1- گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
2- گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2- گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده: (969 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: اسپرم طی فرآیند اسپرمسازی، مقدار زیادی از سیتوپلاسم خود را از دست می دهد و از آنجا که بیشتر آنزیمها در سیتوپلاسم سلول هستند، بنا بر این اسپرم ظرفیت آنتیاکسیدانی اندکی دارد. در حالت طبیعی در مایع منی ترکیبات آنتیاکسیدان محافظ اسپرم وجود دارند. ترکیبات آنتی اکسیدانی در طیور از سه ترکیب شامل گلوتاتیون پراکسیداز، سوپر پراکسید دیسموتاز و کاتالاز تشکیل شده اند. اما این ترکیبات آنتیاکسیدانی در تولیدمثل عادی فقط مدت زمان کوتاهی فعال هستند. طی تحقیقات نشان داده شد که افزودن مواد آنتیاکسیدانی به جیره طیور سبب کاهش پراکسیداسیون لیپیدهای منی گردید. گیاهان دارویی میتوانند از طریق ارتقاء سیستم آنتیاکسیدانی بدن، اثرات حمایتی بالقوهای داشته باشند. این ترکیبات گیاهی قادرند تا به طور مستقیم تولید رادیکالهای آزاد اکسیژن طی انواع تنشها را از طریق مهار آنزیمهای تولیدکننده کاهش دهند. افزودن اسیدهای چرب غیر اشباع به جیرههای طیور به دلیل نقش مهمی که این اسیدهای چرب در متابولیسم و تولید انرژی، ترشحات اندوکرینی، سیالیت غشای اسپرم و عملکردهای باروری دارند، ضروری به نظر میرسد. با توجه به فقدان سیستم آنزیمی برای سنتز بافتی اسیدهای چرب ضروری طیور، استفاده از این منابع در جیره گلههای مادر پیشنهاد میشود. بنا بر این، این پژوهش با هدف مطالعهی تأثیر روغن کاملینا و عصاره خارخاسک بر فراسنجه های اسپرمی، آنزیمهای آنتیاکسیدنی و غلظت مالون دی آلدئید پلاسمای منی خروس های مادر گوشتی انجام گرفت.
مواد و روشها: آزمایش حاضر با استفاده از 36 قطعه خروس والد گوشتی راس 308 بهصورت آزمایش فاکتوریل 2×3 شامل سه سطح روغن کاملینا و دو سطح عصاره خارخاسک به مدت 10 هفته با شش تیمار و شش تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- شاهد (کنترل)، 2- جیره حاوی 1 درصد روغن کاملینا، 3- جیره حاوی 2 درصد روغن کاملینا، 4- جیره پایه به همراه 10 میلیگرم عصاره خارخاسک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، 5- جیره حاوی 1 درصد روغن کاملینا به علاوه 10 میلیگرم عصاره خارخاسک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، و 6- جیره حاوی 2 درصد روغن کاملینا به علاوه 10 میلیگرم عصاره خارخاسک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بودند. فراسنجههای منی شامل حجم و غلظت و نیز درصد تحرک کل، تحرک پیش رونده، زنده مانی، سلامت غشای پلاسمایی و ناهنجاری های مورفولوژیکی اسپرم ها در پایان دوره مورد سنجش قرار گرفتند. غلظت مالون دی آلدئید به عنوان شاخص پراکسیداسیون و فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی شامل گلوتاتیون پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و نیز گلوتاتیون پلاسمای منی در هفته پایانی آزمایش اندازهگیری شدند.
یافته ها: اثرات اصلی روغن کاملینا و عصاره خارخاسک بر حجم منی، غلظت اسپرم، تحرک کل و پیش رونده، زندهمانی و ناهنجاری های مورفولوژیک اسپرم ها، معنیدار نبودند. اما سلامت غشای پلاسمایی اسپرم ها تحت تأثیر اثرات اصلی خارخاسک قرارگرفت، به طوریکه پرندگان تغذیه شده با سطح 10 میلی گرم خارخاسک، درصد سلامت غشای پلاسمایی اسپرم کمتری را نسبت به شاهد نشان دادند (0/05 > P). در بررسی اثرات متقابل روغن کاملینا و عصاره خارخاسک بر شاخص های کمی و کیفی اسپرم ها شامل حجم منی و نیز غلظت، تحرک کل و پیش رونده، زنده مانی و سلامت غشای پلاسمایی اسپرم ها تغییر معنی داری نداشتند. اما درصد اسپرم های ناهنجار تحت تأثیر این اثر متقابل قرارگرفت، به نحوی که درصد ناهنجاری های مورفولوژیکی اسپرم ها در تیمار 2 درصد روغن کاملینا بدون عصاره خارخاسک، به طور معنی داری کمتر از تیمارهای 10 میلی گرم خارخاسک بدون روغن کاملینا و 2 درصد روغن کاملینا بدون عصاره خارخاسک بود، هرچند که اختلاف آماری معنی داری با شاهد نداشتند. همچنین، شاخص پراکسیداسیون لیپیدی منی از طریق سنجش غلظت مالون دی آلدئید، تحت تأثیر اثرات اصلی روغن کاملینا، عصاره خارخاسک و اثرات متقابل روغن کاملینا و عصاره خارخاسک پلاسمای منی قرار نگرفت (0/05 < P). اثرات اصلی روغن کاملینا بر آنزیم آنتیآکسیدانی معنیدار نبودند اما آنزیم سوپراکسید دیسموتاز تحت تأثیر اثرات اصلی عصاره خارخاسک قرارگرفت (0/05 > P)، به طوریکه در پرندگان تغذیه شده با سطح 10 میلیگرم عصاره خارخاسک، غلظت این آنزیم افزایش یافت. در بررسی اثر متقابل، استفاده هم زمان سطح 1 درصد روغن کاملینا و 10 میلیگرم عصاره خارخاسک باعث افزایش آنزیمهای گلوتاتیون پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز نسبت به سطوح صفر درصد روغن کاملینا و صفر میلیگرم عصاره خارخاسک شد. مقادیر کاتالاز و گلوتاتیون تحت تأثیر اثرات متقابل روغن کاملینا و عصاره خارخاسک قرارنگرفتند (0/05 < P).
نتیجهگیری: براساس یافته های پژوهش حاضر، می توان نتیجه گرفت که افزودن روغن کاملینا و عصاره خارخاسک به جیره هرچند که اثر چشمگیری بر اغلب فراسنجه های اسپرم نداشت، اما استفاده همزمان 1 درصد روغن کاملینا و 10 میلیگرم عصاره خارخاسک باعث بهبود میزان آنزیمهای گلوتاتیون پراکسیداز و سوپر اکسید دیسموتاز منی شد. لذا، بهبود شرایط آنتی اکسیدانی منی با استفاده عوامل گیاهی لااقل در مورد روغن کاملینا و عصاره خارخاسک، به تنهایی نمی تواند دلیلی بر ارتقای فراسنجه های کیفی اسپرم ها در خروس های مولد مسن باشد و تحقیقات بیشتری را می طلبد.
مقدمه و هدف: اسپرم طی فرآیند اسپرمسازی، مقدار زیادی از سیتوپلاسم خود را از دست می دهد و از آنجا که بیشتر آنزیمها در سیتوپلاسم سلول هستند، بنا بر این اسپرم ظرفیت آنتیاکسیدانی اندکی دارد. در حالت طبیعی در مایع منی ترکیبات آنتیاکسیدان محافظ اسپرم وجود دارند. ترکیبات آنتی اکسیدانی در طیور از سه ترکیب شامل گلوتاتیون پراکسیداز، سوپر پراکسید دیسموتاز و کاتالاز تشکیل شده اند. اما این ترکیبات آنتیاکسیدانی در تولیدمثل عادی فقط مدت زمان کوتاهی فعال هستند. طی تحقیقات نشان داده شد که افزودن مواد آنتیاکسیدانی به جیره طیور سبب کاهش پراکسیداسیون لیپیدهای منی گردید. گیاهان دارویی میتوانند از طریق ارتقاء سیستم آنتیاکسیدانی بدن، اثرات حمایتی بالقوهای داشته باشند. این ترکیبات گیاهی قادرند تا به طور مستقیم تولید رادیکالهای آزاد اکسیژن طی انواع تنشها را از طریق مهار آنزیمهای تولیدکننده کاهش دهند. افزودن اسیدهای چرب غیر اشباع به جیرههای طیور به دلیل نقش مهمی که این اسیدهای چرب در متابولیسم و تولید انرژی، ترشحات اندوکرینی، سیالیت غشای اسپرم و عملکردهای باروری دارند، ضروری به نظر میرسد. با توجه به فقدان سیستم آنزیمی برای سنتز بافتی اسیدهای چرب ضروری طیور، استفاده از این منابع در جیره گلههای مادر پیشنهاد میشود. بنا بر این، این پژوهش با هدف مطالعهی تأثیر روغن کاملینا و عصاره خارخاسک بر فراسنجه های اسپرمی، آنزیمهای آنتیاکسیدنی و غلظت مالون دی آلدئید پلاسمای منی خروس های مادر گوشتی انجام گرفت.
مواد و روشها: آزمایش حاضر با استفاده از 36 قطعه خروس والد گوشتی راس 308 بهصورت آزمایش فاکتوریل 2×3 شامل سه سطح روغن کاملینا و دو سطح عصاره خارخاسک به مدت 10 هفته با شش تیمار و شش تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- شاهد (کنترل)، 2- جیره حاوی 1 درصد روغن کاملینا، 3- جیره حاوی 2 درصد روغن کاملینا، 4- جیره پایه به همراه 10 میلیگرم عصاره خارخاسک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، 5- جیره حاوی 1 درصد روغن کاملینا به علاوه 10 میلیگرم عصاره خارخاسک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، و 6- جیره حاوی 2 درصد روغن کاملینا به علاوه 10 میلیگرم عصاره خارخاسک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بودند. فراسنجههای منی شامل حجم و غلظت و نیز درصد تحرک کل، تحرک پیش رونده، زنده مانی، سلامت غشای پلاسمایی و ناهنجاری های مورفولوژیکی اسپرم ها در پایان دوره مورد سنجش قرار گرفتند. غلظت مالون دی آلدئید به عنوان شاخص پراکسیداسیون و فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی شامل گلوتاتیون پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و نیز گلوتاتیون پلاسمای منی در هفته پایانی آزمایش اندازهگیری شدند.
یافته ها: اثرات اصلی روغن کاملینا و عصاره خارخاسک بر حجم منی، غلظت اسپرم، تحرک کل و پیش رونده، زندهمانی و ناهنجاری های مورفولوژیک اسپرم ها، معنیدار نبودند. اما سلامت غشای پلاسمایی اسپرم ها تحت تأثیر اثرات اصلی خارخاسک قرارگرفت، به طوریکه پرندگان تغذیه شده با سطح 10 میلی گرم خارخاسک، درصد سلامت غشای پلاسمایی اسپرم کمتری را نسبت به شاهد نشان دادند (0/05 > P). در بررسی اثرات متقابل روغن کاملینا و عصاره خارخاسک بر شاخص های کمی و کیفی اسپرم ها شامل حجم منی و نیز غلظت، تحرک کل و پیش رونده، زنده مانی و سلامت غشای پلاسمایی اسپرم ها تغییر معنی داری نداشتند. اما درصد اسپرم های ناهنجار تحت تأثیر این اثر متقابل قرارگرفت، به نحوی که درصد ناهنجاری های مورفولوژیکی اسپرم ها در تیمار 2 درصد روغن کاملینا بدون عصاره خارخاسک، به طور معنی داری کمتر از تیمارهای 10 میلی گرم خارخاسک بدون روغن کاملینا و 2 درصد روغن کاملینا بدون عصاره خارخاسک بود، هرچند که اختلاف آماری معنی داری با شاهد نداشتند. همچنین، شاخص پراکسیداسیون لیپیدی منی از طریق سنجش غلظت مالون دی آلدئید، تحت تأثیر اثرات اصلی روغن کاملینا، عصاره خارخاسک و اثرات متقابل روغن کاملینا و عصاره خارخاسک پلاسمای منی قرار نگرفت (0/05 < P). اثرات اصلی روغن کاملینا بر آنزیم آنتیآکسیدانی معنیدار نبودند اما آنزیم سوپراکسید دیسموتاز تحت تأثیر اثرات اصلی عصاره خارخاسک قرارگرفت (0/05 > P)، به طوریکه در پرندگان تغذیه شده با سطح 10 میلیگرم عصاره خارخاسک، غلظت این آنزیم افزایش یافت. در بررسی اثر متقابل، استفاده هم زمان سطح 1 درصد روغن کاملینا و 10 میلیگرم عصاره خارخاسک باعث افزایش آنزیمهای گلوتاتیون پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز نسبت به سطوح صفر درصد روغن کاملینا و صفر میلیگرم عصاره خارخاسک شد. مقادیر کاتالاز و گلوتاتیون تحت تأثیر اثرات متقابل روغن کاملینا و عصاره خارخاسک قرارنگرفتند (0/05 < P).
نتیجهگیری: براساس یافته های پژوهش حاضر، می توان نتیجه گرفت که افزودن روغن کاملینا و عصاره خارخاسک به جیره هرچند که اثر چشمگیری بر اغلب فراسنجه های اسپرم نداشت، اما استفاده همزمان 1 درصد روغن کاملینا و 10 میلیگرم عصاره خارخاسک باعث بهبود میزان آنزیمهای گلوتاتیون پراکسیداز و سوپر اکسید دیسموتاز منی شد. لذا، بهبود شرایط آنتی اکسیدانی منی با استفاده عوامل گیاهی لااقل در مورد روغن کاملینا و عصاره خارخاسک، به تنهایی نمی تواند دلیلی بر ارتقای فراسنجه های کیفی اسپرم ها در خروس های مولد مسن باشد و تحقیقات بیشتری را می طلبد.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
