1- گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2- گروه فیزیولوژی دام و طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2- گروه فیزیولوژی دام و طیور، دانشکده علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
چکیده: (1043 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: گامه پیش از شیرگیری یک دوره حیاتی در زندگی مادههای جایگزین در گلههای گاو شیری است زیرا گوسالههای شیری در این دوره در برابر بیماری حساستر هستند. بهطور کلی، وضعیت سلامت گوسالههای شیرخوار بر رشد، کارایی تولیدمثلی و نیز تولید شیر آتی آنها تاثیر زیادی دارد. بنا بر این، مدیریت مناسب پرورش گوساله در کاهش هزینهها و سودآوری واحدهای پرورش گاو شیری اهمیت زیادی دارد. یکی از مشکلات مربوط به پرورش گوسالهها، حساسیت بالای آنها به اسهال است که باعث افزایش مصرف آنتی بیوتیک و تاخیر در رشد آنها میشود. استفاه از آنتیبیوتیکها در دوزهای پایینتر سبب کاهش وقوع بیماری و نیز افزایش رشد دام میشود اما بهدلیل مقاومت دارویی استفاده از آنها ممنوع اعلام شده است. گیاهان دارویی بهعنوان ترکیبات ایمن و با اثرات جانبی کمتر برای درمان بیماریهای مختلف مورد توجه محققین قرار گرفتهاند. سیاهدانه بهدلیل داشتن مقدار مناسبی از انرژی و پروتئین گزینه مناسبی برای افزودن به جیره دامها بهشمار میرود. همچنین، ترکیبات بیواکتیو موجود در آن دارای اثرات ضدمیکروبی، آنتیاکسیدانی، بهبوددهنده سیستم ایمنی و فرآیند هضم و جذب در دستگاه گوارش هستند. اثرات مفید افزودن سیاهدانه به جیره حیوانات مزرعهای در پژوهشهای گذشته گزارش شدهاند. بنا بر این، این پژوهش نیز با هدف بررسی اثر افزودن سیاهدانه به شیر مصرفی روزانه و بررسی عملکرد رشد و سلامت گوسالههای شیرخوار هلشتاین در دوره پیش از شیرگیری انجام گرفت.
مواد و روشها: در این پژوهش، 32 راس گوساله نر هلشتاین با میانگین وزنی 1/92 ± 39/37 کیلوگرم از روز سوم تولد بهصورت تصادفی به چهار گروه تیماری شامل شاهد (CON، بدون افزودنی)، NSP2 (2 گرم پودر سیاهدانه در روز)، NSP4 (4 گرم پودر سیاهدانه در روز)، و NSP6 (6 گرم پودر سیاهدانه در روز) تقسیم شدند. گوسالهها در جایگاههای انفرادی نگهداری شدند و شیردهی روزانه و شیرگیری (روز 65ام) طبق برنامه رایج در گاوداری صورت گرفت. دادههای مربوط به مصرف خوراک روزانه (تفاضل بین خوراک ریخته شده و خوراک باقیمانده)، نمره وضعیت مدفوع (نمره 1 = طبیعی، نمره 2= نرم تا شل، نمره 3 = شل تا آبکی، نمره 4 = آبکی همراه با مخاط و اندکی خون و نمره 5 = آبکی همراه با مخاط و خون)، نمره وضعیت ظاهری (نمره 1 = طبیعی و هوشیار، نمره 2 =گوشها افتاده، نمره 3 =گوشها و سرافتاده، چشمها کدر و اندکی بیحال، نمره 4 = گوشها و سرافتاده، چشمها کدر و نمره 5 = به شدت بی حال) و نیز دمای راست روده (قرار دادن تبسنج بهمدت یک دقیقه در راستروده) بهصورت روزانه تا انتهای آزمایش جمعآوری شدند. وزن بدن هر 10 روز یکبار اندازهگیری شد و بازدهی خوراک براساس فرمول میانگین افزایش وزن روزانه (گرم) تقسیم بر میانگین مادهخشک مصرفی کل (گرم) در انتهای آزمایش محاسبه شد. دادههای این آزمایش ابتدا وارد نرم افزار اکسل شدند و مرتبسازی صورت گرفت. از مدل دادههای تکرار شونده (رویه میکسد) برای ارزیابی عملکرد رشد، از مدل رگرسیون لجستیک (رویه گلایمیکس) برای مقایسه شانس وقوع اسهال (نمره 3 و به بالا)، وضعیت ظاهری ضعیف (نمره 2 و به بالا) و نیز دمای بدنی بالا (دمای 4/39 درجه سلسیوس و به بالا) و از مدل رگرسیون پواسن (رویه جینمد) نرم افزار SAS برای مقایسه شمار روزهای ابتلا به اسهال، دمای بالا و وضعیت ظاهری ضعیف در بین تیمارهای آزمایشی استفاده شد.
یافتهها: با وجود افزایش 177 گرمی مصرف جیره آغازین گوسالههای تیمار 6 گرم سیاهدانه در روز نسبت به گروه شاهد، تفاوت معنیداری بین گروههای تیماری در جیره آغازین مصرفشده و نیز کل ماده خشک مصرفی مشاهده نشد. به هر حال، افزایش وزن (46/93 در برابر 37/66 کیلوگرم، 0/01= P)، میانگین افزایش وزن روزانه (782/29 در برابر 627/71 گرم، 0/01 > P) و نیز بازدهی خوراک (0/55 در برابر 0/48، 0/01 =P) در گوسالههای دریافت کننده 2 گرم سیاهدانه در روز نسبت به گروه شاهد بهطور معنیداری بالاتر بودند. بین سایر گروههای آزمایشی (CON، NSP4 و NSP6) در فراسنجههای مذکور تفاوت معنیداری وجود نداشت. همچنین، جیره آغازین مصرفی روزانه و ماده خشک مصرفی روزانه بین تیمارهای آزمایشی تفاوتهای معنیداری نداشتند (0/05 < P). سیاهدانه اثر معنیداری بر احتمال وقوع دمای بدنی بالا (دمای بدنی 39/4 و به بالا) و وضعیت ظاهری ضعیف (نمره 2 و به بالا) در گوسالههای آزمایشی نداشت، اما احتمال وقوع اسهال (نمره 3 و به بالا) با بالارفتن سطح سیاهدانه افزایش یافت. گوسالههایی که سطح 4 یا 6 گرم سیاهدانه در روز را دریافت کرده بودند نسبت به گروه شاهد و گروه دریافت کننده 2 گرم سیاهدانه در روز، شانس وقوع اسهال بالاتری داشتند. این روند مشابه بین تیمارهای آزمایشی برای تعداد روزهای با دمای بدنی بالا، وضعیت ظاهری ضعیف و ابتلا به اسهال نیز تکرار شد.
نتیجهگیری: نتایج به دست آمده نشان می دهند که استفاده از سیاهدانه تاثیر مثبتی بر عملکرد رشد گوسالههای شیرخوار دارد، اما به نظر میرسد که این اثر مثبت تنها در سطح 2 گرم سیاهدانه در روز قابل مشاهده است و سطوح بالاتر آن (4 و 6 گرم در روز) خاصیت ملینی دارند.
مقدمه و هدف: گامه پیش از شیرگیری یک دوره حیاتی در زندگی مادههای جایگزین در گلههای گاو شیری است زیرا گوسالههای شیری در این دوره در برابر بیماری حساستر هستند. بهطور کلی، وضعیت سلامت گوسالههای شیرخوار بر رشد، کارایی تولیدمثلی و نیز تولید شیر آتی آنها تاثیر زیادی دارد. بنا بر این، مدیریت مناسب پرورش گوساله در کاهش هزینهها و سودآوری واحدهای پرورش گاو شیری اهمیت زیادی دارد. یکی از مشکلات مربوط به پرورش گوسالهها، حساسیت بالای آنها به اسهال است که باعث افزایش مصرف آنتی بیوتیک و تاخیر در رشد آنها میشود. استفاه از آنتیبیوتیکها در دوزهای پایینتر سبب کاهش وقوع بیماری و نیز افزایش رشد دام میشود اما بهدلیل مقاومت دارویی استفاده از آنها ممنوع اعلام شده است. گیاهان دارویی بهعنوان ترکیبات ایمن و با اثرات جانبی کمتر برای درمان بیماریهای مختلف مورد توجه محققین قرار گرفتهاند. سیاهدانه بهدلیل داشتن مقدار مناسبی از انرژی و پروتئین گزینه مناسبی برای افزودن به جیره دامها بهشمار میرود. همچنین، ترکیبات بیواکتیو موجود در آن دارای اثرات ضدمیکروبی، آنتیاکسیدانی، بهبوددهنده سیستم ایمنی و فرآیند هضم و جذب در دستگاه گوارش هستند. اثرات مفید افزودن سیاهدانه به جیره حیوانات مزرعهای در پژوهشهای گذشته گزارش شدهاند. بنا بر این، این پژوهش نیز با هدف بررسی اثر افزودن سیاهدانه به شیر مصرفی روزانه و بررسی عملکرد رشد و سلامت گوسالههای شیرخوار هلشتاین در دوره پیش از شیرگیری انجام گرفت.
مواد و روشها: در این پژوهش، 32 راس گوساله نر هلشتاین با میانگین وزنی 1/92 ± 39/37 کیلوگرم از روز سوم تولد بهصورت تصادفی به چهار گروه تیماری شامل شاهد (CON، بدون افزودنی)، NSP2 (2 گرم پودر سیاهدانه در روز)، NSP4 (4 گرم پودر سیاهدانه در روز)، و NSP6 (6 گرم پودر سیاهدانه در روز) تقسیم شدند. گوسالهها در جایگاههای انفرادی نگهداری شدند و شیردهی روزانه و شیرگیری (روز 65ام) طبق برنامه رایج در گاوداری صورت گرفت. دادههای مربوط به مصرف خوراک روزانه (تفاضل بین خوراک ریخته شده و خوراک باقیمانده)، نمره وضعیت مدفوع (نمره 1 = طبیعی، نمره 2= نرم تا شل، نمره 3 = شل تا آبکی، نمره 4 = آبکی همراه با مخاط و اندکی خون و نمره 5 = آبکی همراه با مخاط و خون)، نمره وضعیت ظاهری (نمره 1 = طبیعی و هوشیار، نمره 2 =گوشها افتاده، نمره 3 =گوشها و سرافتاده، چشمها کدر و اندکی بیحال، نمره 4 = گوشها و سرافتاده، چشمها کدر و نمره 5 = به شدت بی حال) و نیز دمای راست روده (قرار دادن تبسنج بهمدت یک دقیقه در راستروده) بهصورت روزانه تا انتهای آزمایش جمعآوری شدند. وزن بدن هر 10 روز یکبار اندازهگیری شد و بازدهی خوراک براساس فرمول میانگین افزایش وزن روزانه (گرم) تقسیم بر میانگین مادهخشک مصرفی کل (گرم) در انتهای آزمایش محاسبه شد. دادههای این آزمایش ابتدا وارد نرم افزار اکسل شدند و مرتبسازی صورت گرفت. از مدل دادههای تکرار شونده (رویه میکسد) برای ارزیابی عملکرد رشد، از مدل رگرسیون لجستیک (رویه گلایمیکس) برای مقایسه شانس وقوع اسهال (نمره 3 و به بالا)، وضعیت ظاهری ضعیف (نمره 2 و به بالا) و نیز دمای بدنی بالا (دمای 4/39 درجه سلسیوس و به بالا) و از مدل رگرسیون پواسن (رویه جینمد) نرم افزار SAS برای مقایسه شمار روزهای ابتلا به اسهال، دمای بالا و وضعیت ظاهری ضعیف در بین تیمارهای آزمایشی استفاده شد.
یافتهها: با وجود افزایش 177 گرمی مصرف جیره آغازین گوسالههای تیمار 6 گرم سیاهدانه در روز نسبت به گروه شاهد، تفاوت معنیداری بین گروههای تیماری در جیره آغازین مصرفشده و نیز کل ماده خشک مصرفی مشاهده نشد. به هر حال، افزایش وزن (46/93 در برابر 37/66 کیلوگرم، 0/01= P)، میانگین افزایش وزن روزانه (782/29 در برابر 627/71 گرم، 0/01 > P) و نیز بازدهی خوراک (0/55 در برابر 0/48، 0/01 =P) در گوسالههای دریافت کننده 2 گرم سیاهدانه در روز نسبت به گروه شاهد بهطور معنیداری بالاتر بودند. بین سایر گروههای آزمایشی (CON، NSP4 و NSP6) در فراسنجههای مذکور تفاوت معنیداری وجود نداشت. همچنین، جیره آغازین مصرفی روزانه و ماده خشک مصرفی روزانه بین تیمارهای آزمایشی تفاوتهای معنیداری نداشتند (0/05 < P). سیاهدانه اثر معنیداری بر احتمال وقوع دمای بدنی بالا (دمای بدنی 39/4 و به بالا) و وضعیت ظاهری ضعیف (نمره 2 و به بالا) در گوسالههای آزمایشی نداشت، اما احتمال وقوع اسهال (نمره 3 و به بالا) با بالارفتن سطح سیاهدانه افزایش یافت. گوسالههایی که سطح 4 یا 6 گرم سیاهدانه در روز را دریافت کرده بودند نسبت به گروه شاهد و گروه دریافت کننده 2 گرم سیاهدانه در روز، شانس وقوع اسهال بالاتری داشتند. این روند مشابه بین تیمارهای آزمایشی برای تعداد روزهای با دمای بدنی بالا، وضعیت ظاهری ضعیف و ابتلا به اسهال نیز تکرار شد.
نتیجهگیری: نتایج به دست آمده نشان می دهند که استفاده از سیاهدانه تاثیر مثبتی بر عملکرد رشد گوسالههای شیرخوار دارد، اما به نظر میرسد که این اثر مثبت تنها در سطح 2 گرم سیاهدانه در روز قابل مشاهده است و سطوح بالاتر آن (4 و 6 گرم در روز) خاصیت ملینی دارند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
