چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: تنش اکسایشی یکی از عوامل اصلی محدودکننده رشد است که به دلیل تولید بیش از حد گونههای فعال اکسیژن رخ میدهد و میتواند به آسیب بافتی در اندامهای حیاتی نظیر کبد و روده منجر شود. نانوذرات نقره، به واسطه خواص ضدباکتریایی و آنتیاکسیدانی، به عنوان یک راهکار نوین در بهبود سلامت و عملکرد حیوانات مطرح شدهاند. سمیت نانونقره ارتباط نزدیکی با تبدیل زیستی آن در سیستمهای بیولوژیکی دارد که شامل اکسیداسیون سطح نانوذرات، آزادسازی یونهای نقره و برهمکنش با ماکرومولکولهای بیولوژیکی میشود. استفاده از اسیدهای آلی بهعنوان افزودنیهای خوراکی در تغذیه طیور میتواند نیاز به آنتیبیوتیکها را کاهش دهد. این اثرات عمدتاً بهدلیل ویژگیهای ضدباکتریایی و بهبود عملکرد گوارشی این ترکیبات است. با کاهش رشد باکتریهای بیماریزا و بهبود سلامت عمومی، استفاده از مکملهای اسید آلی میتواند جایگزین مناسبی برای آنتیبیوتیکها در تغذیه طیور باشد. از طرفی، نانوذرات نقره پوشش دادهشده بر زئولیت بهدلیل ترکیب ویژگیهای منحصربهفرد نانوذرات نقره و ساختار متخلخل زئولیت، پتانسیل بالایی در کاربردهای مختلف زیستی و محیطی دارند. این تحقیق با هدف بررسی اثر نانوذرات نقره پوشش داده شده بر زئولیت و اسید اُرگانیک بر بیان ژن های سوپراُکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراُکسیداز و کاتالاز در کبد و روده جوجه های گوشتی انجام گرفت.
مواد و روشها: در مجموع 450 جوجه کاب یک روزه به 5 قطعه تقسیم و به 6 تکرار با 15 جوجه در هر کدام تقسیم شدند و به مدت 42 روز در شرایط پرورش یکسان در قالب طرح کاملاً تصادفی نگهداری شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1) تیمار شاهد، 2) تیمار شاهد مکمل شده با 1 درصد زئولیت، 3) تیمار شاهد مکمل شده با 1 درصد زئولیت پوشش داده شده با 0/5 درصد نانونقره، 4) تیمار شاهد مکمل شده با 0/15 درصد اسید اُرگانیک و 5) تیمار شاهد مکمل شده با 1 درصد زئولیت پوشش داده شده با 0/5 درصد نانونقره و 0/15 درصد اسید اُرگانیک بودند. برای دورههای آغازین (21-1 روزگی) و رشد (42-22 روزگی)، جیرههای غذایی با استفاده از نرمافزار UFFDA تنظیم شدند و نیازهای تغذیهای مطابق با توصیه راهنمای نگهداری سویه کاب 500 تهیه شد. در روز 42 دورهی پرورش، 3 تکرار بیولوژیک و 3 تکرار تکنیکال بهطور تصادفی انتخاب و نمونه برداری از بافت کبد و رودهی کوچک (دئودنوم) جهت بررسی بیان ژن های سوپراُکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراُکسیداز و کاتالاز انجام شد. آنالیز دادهها با استفاده از نرمافزار SAS در قالب طرح کاملاً تصادفی و مقایسه میانگینها توسط آزمون توکی-کرامر در سطح احتمال 0/05 انجام گرفت.
یافتهها: به طور کلی، داده های این تحقیق در روز 42 بیانگر اثر کاهشی تیمارهای آزمایشی به ویژه نانوذرات بر بیان نسبی ژن های مورد آزمایش در بافت کبد بود. اثر تیمارهای آزمایشی بر بیان ژن SOD بهصورت کاهشی بود و بین تیمارهای Z و OA با تیمار شاهد اختلاف معنیداری مشاهده نشد. همچنین، میزان بیان نسبی ژن GPX در کلیه تیمارهای آزمایشی کمتر از تیمار شاهد بود. تیمارهای OA و NSOA با تیمار شاهد اختلاف معنیداری نشان دادند. در بیان نسبی ژن CAT، تیمارهای NS و NSOA با تیمار شاهد اختلاف معنیدار نشان دادند (0/05>P ) و کمترین میزان بیان نسبی مربوط به تیمار NS بود.
در بافت روده، در روز 42 تیمار مکمل شده با 1 درصد زئولیت پوشش داده شده با 0/5 درصد نانونقره موجب افزایش بیان نسبی ژن SOD و GPX شد و تیمار زئولیت و اسید اُرگانیک دارای اثر کاهشی بر بیان هر سه ژن مورد مطالعه بود (0/05>P). سطح بیان نسبی ژن SOD در بافت روده نشان داد که کلیه تیمارهای آزمایشی با تیمار شاهد اختلافات معنیداری داشتند (0/05>P ). تیمارهای NSOA و NS بیانی بیشتر و تیمارهای Z و OA بیانی کمتر از تیمار شاهد داشتند و کمترین میزان بیان مربوط به تیمار Z بود. بیان نسبی ژن GPX در بافت رودهاختلافات معنیداری را بین تیمارهای NS، OA و Z با تیمار شاهد نشان داد (0/05>P ). تیمار NS بیانی بیشتر و تیمارهای OA و Z بیانی کمتر نسبت به تیمار شاهد نشان دادند. از لحاظ بیان نسبی ژن CAT، تیمارهای Z و OA با تیمار شاهد اختلاف معنیداری نشان دادند. تیمار Z از کمترین بیان نسبی ژن CAT در بین تمامی تیمارها برخوردار بود. اختلاف معنیداری بین تیمارهای NSOA و NS با تیمار شاهد مشاهده نشد.
نتیجه گیری کلی: بیشترین اثرگذاری در بیان ژنهای SOD, GPX و CAT در تیمارهای حاوی نانوذرات نقره و زئولیت مشاهده شد که بیانگر نقش نانوذرات نقره در القای تنش اُکسیداتیو بود. از طرف دیگر، تیمار اسید اُرگانیک موجب کاهش بیان نسبی ژنهای مذکور گردید که این امر می تواند بیانگر اثر ضد تنش اُکسایشی اسید اُرگانیک باشد. از سوی دیگر، با افزایش دوره پرورش، ژنهای دخیل در تنش اُکسایشی بیشتر تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند. اثر نانوذرات نقره بر ژنهای سیستم اکسیداتیو بهشدت وابسته به شرایط استفاده است. غلظت مناسب این نانوذرات میتواند بهعنوان یک استراتژی مؤثر در تقویت سیستم آنتیاکسیدانی بدن عمل کند، اما استفاده نادرست از آن ممکن است اثرات نامطلوبی داشته باشد. برای کاربرد ایمن و مؤثر این ترکیبات، مطالعات بیشتری برای تعیین دوز بهینه و اثرات بلندمدت آنها مورد نیاز هستند.
بازنشر اطلاعات | |
![]() |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |