fa تاثیر روش های عمل آوری شیمیایی و زیستی بر ترکیب شیمیایی، فراسنجه‌های تولید گاز و قابلیت هضم برون تنی بقایای نخود زراعی تغذیه نشخوارکنندگان تغذیه نشخوارکنندگان پژوهشي Research <span style="font-size:11px;"><strong><span dir="LTR"></span>این پژوهش به &shy;منظور بررسی اثر عمل&shy; آوری شیمیایی و زیستی بر ترکیب شیمیایی، فراسنجه &shy;های تولید گاز و قابلیت هضم برون&shy;تنی بقایای نخود زراعی در قالب طرح کاملاً تصادفی </strong><strong>(7 تیمار و 3 تکرار)</strong><strong> انجام شد. تیمارها شامل بقایای نخود زراعی عمل &shy;آوری نشده (شاهد) و عمل&shy; آوری شده با آب (5/2 لیتر در کیلوگرم ماده خشک)، هیدروکسید سدیم (50 گرم در کیلوگرم ماده خشک)، پراکسید هیدروژن (114 میلی &shy;لیتر در کیلوگرم ماده خشک)، و قارچ &shy;های <em>آسپرژیلوس نایجر</em>، <em>تریکودرما هارزیانوم</em> و <em>صدفی</em> (105</strong><strong><span dir="LTR">&times;</span></strong><strong> 5 اسپور بر میلی&shy; لیتر) بودند. ترکیب شیمیایی نمونه&shy; ها مطابق روش &shy;های استاندارد تعیین شد. به&shy; منظور برآورد فرآسنجه&shy; های تولید گاز نمونه &shy;ها، از آزمون تولید گاز استفاده شد. قابلیت هضم برون&shy;تنی نمونه &shy;ها با استفاده از روش کشت بسته انجام شد.</strong> <strong>عمل &shy;آوری بر ترکیب شیمیایی تیمارها موثر بود (03/0></strong><strong><span dir="LTR">p</span></strong><strong>). به &shy;جز آب، سایر تیمارها باعث افزایش خاکستر و کاهش ماده آلی شدند. مقدار پروتئین خام توسط تیمارهای مختلف افزایش یافت. بیشترین مقدار در تیمار تریکودرما مشاهده شد (76/4 درصد ماده خشک). هیدروکسید سدیم باعث کاهش الیاف نامحلول در شوینده خنثی نسبت به شاهد شد (00/54 درصد 66/56 د<a name="_GoBack"></a>رصد). عمل&shy; آوری پتانسیل تولید گاز و نرخ تولید گاز را کاهش داد. </strong><strong>کمترین مقدار این صفات در تیمار <em>تریکودرما</em> به&shy; دست آمد (به &shy;ترتیب 9/162 میلی&shy; لیتر به ازای 200 میلی&shy; گرم ماده خشک و 052/0 میلی &shy;لیتر در ساعت). </strong><strong>تیمارهای هیدروکسید سدیم و قارچ آسپرژیلوس مقدار قابلیت هضم ماده خشک و ماده آلی را افزایش (01/0></strong><strong><span dir="LTR">p</span></strong><strong>) دادند (به &shy;ترتیب 58 و 62 درصد برای قابلیت هضم ماده خشک، 57 و 62 درصد برای قابلیت هضم ماده آلی). تمام تیمارها باعث افزایش توده میکروبی تولید شده و بازده آن شدند (0003/0></strong><strong><span dir="LTR">p</span></strong><strong>). بیشترین افزایش در تیمار آسپرژیلوس مشاهده شد (به &shy;ترتیب 28/160 میلی&shy; گرم بر گرم ماده خشک و 48/0). بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، تیمارهای هیدروکسید سدیم و قارچ آسپرژیلوس در بهبود ارزش تغذیه &shy;ای بقایای نخود فرنگی در شرایط آزمایشگاهی موثر بودند.</strong><br> &nbsp;</span><br> <br> <br> <br> <strong><span dir="LTR"></span></strong> This research was conducted in order to investigate the effect of chemical and biological processing on the chemical composition, gas production parameters and <em>in vitro</em> digestibility of <em>Cicer arietinum</em> wastes in a completely randomized design (7 treatments and 3 replicates). Treatments were: unprocessed <em>Cicer</em> <em>arietinum</em> wastes (control) and processed with water (2.5 liter/kg DM), sodium hydroxide (50 g/kg DM), hydrogen peroxide (114 ml/ kg DM), <em>Aspergillus niger</em>, <em>Trichoderma harzianum</em> and <em>Pleurotus ostreatus </em>fungi (5&times;10⁵ spores/ml). The chemical composition of the samples was determined using the standard methods. Gas production test was used to estimate the parameters of gas production in samples<em>. In vitro</em> digestibility of the samples was determined by the batch culture method. Processing was effective on chemical composition of treatments (P<0.03). Except for water, the other treatments increased ash and decreased organic matter. Crude protein content was increased by different treatments. The highest amount was observed in <em>Trichoderma harzianum </em>(4.76 percent). Sodium hydroxide decreased neutral detergent fiber compared to control (54 percent versus 56.66 percent). Processing decreased gas production potential and rate. The lowest amount of these traits was observed in <em>Trichoderma harzianum </em>(162.9 ml/ 200 mg DM and 0.052 ml/ h respectively). Sodium hydroxide and <em>Aspergillus niger </em>treatments increased (P<0.01) dry matter and organic matter digestibility (58 and 62 percent for dry mater digestibility, 57 and 62 percent for organic matter digestibility respectively). Microbial mass production and its efficiency was increased by the treatments (P<0.0003). The highest increase was seen in <em>Aspergillus niger </em>treatment (160.28 mg/g DM and 0.48 respectively). Based on the results of this research, sodium hydroxide and <em>Aspergillus niger </em>treatments were effective in improving the nutritional value of <em>Cicer arietinum</em> wastes in laboratory conditions.<br> &nbsp; آسپرژیلوس نایجر, ارزش تغذیه­ ای, بقایای نخود زراعی, تریکودرما هارزیانوم, پراکسید هیدروژن, هیدروکسید سدیم, قارچ صدفی Aspergillus niger, Nutritional value, Cicer arietinum wastes, Trichoderma harzianum, hydrogen peroxide, sodium hydroxide, Pleurotus ostreatus 72 82 http://rap.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-545-1&slc_lang=fa&sid=1 Kobra Soltani Naseri کبری سلطانی ناصری sepidesoltani.20@gmail.com 10031947532846009592 10031947532846009592 No Gonbad Kavous University گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس Farzad Ghanbari فرزاد قنبری farzadghanbari@yahoo.com 10031947532846009591 10031947532846009591 Yes Gonbad Kavous University گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس Javad Bayat Kouhsar جواد بیات کوهسار Javad_bayat@yahoo.com 10031947532846009593 10031947532846009593 No Gonbad Kavous University گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس Fakhtak Taliey فاختک طلیعی Taliey.fa@gmail.com 10031947532846009594 10031947532846009594 No Gonbad Kavous University گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس