fa ارزیابی عملکرد، فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون و پاسخ ایمنی جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با عصاره آبی پوسته سبز دو رقم پسته کله قوچی و فندقی تغذیه طیور تغذیه طیور پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy; منظور بررسی اثر عصاره آبی پوسته سبز دو رقم پسته کله قوچی و فندقی بر عملکرد و وزن نسبی اجزای لاشه، فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون و پاسخ ایمنی جوجه‌های گوشتی، آزمایشی با 220 قطعه جوجه خروس گوشتی یک&shy;روزه سویه راس 308 با 5 تیمار، 4 تکرار و 11 قطعه جوجه در هر تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل شاهد و سطوح </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">200 و 400 میلی‌گرم در کیلوگرم عصاره آبی کله قوچی و سطوح 200 و 400 میلی‌گرم در کیلوگرم عصاره آبی پوسته سبز فندقی بود. در پایان سه دوره تغذیه‌ای آغازین (10-1 روزگی)، رشد (24-11روزگی) و پایانی (46-25 روزگی)، صفات وزن بدن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک اندازه‌گیری شد. در 24 و 46 روزگی از دو قطعه پرنده خونگیری جهت بررسی فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون و پاسخ ایمنی انجام شد. تحلیل داده‌ها نشان داد افزایش وزن بدن و مصرف&shy;خوراک در سطح 400 کله قوچی نسبت به شاهد بالاتر بود و ضریب &shy;تبدیل خوراک در سطح 400 کله‌قوچی در مقایسه با شاهد پایین‌ترین بود (05/0</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">p<</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">). عصاره پوست سبز پسته بر راندمان لاشه، و وزن نسبی اجزای لاشه به&shy; جز چربی بطنی تأثیری نداشت ولی عصاره پوست پسته باعث کاهش چربی بطنی، کلسترول، تری‌گلیسرید و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">LDL</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">‌ گردید (05/0</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">p<</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">). عصاره پوست سبز هر دو رقم پسته باعث کاهش فعالیت آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز در 46 روزگی و بهبود پاسخ ایمنی بر ضد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">SRBC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در مقایسه با شاهد شدند (05/0</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">p<</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">). در مجموع افزودن عصاره پوست سبز پسته کله قوچی و فندقی به جیره جوجه گوشتی باعث بهبود عملکرد، کاهش چربی بطنی و لیپیدهای خونی و بهبود پاسخ ایمنی می‌گردد.</span></span></strong><br> &nbsp;<br> <br> &nbsp; In order to investigate the effects of Aqueous extract of phenolic compounds in green hulls of two varieties Pistachios green hull Kaleghochi and Fandoghi on performance and carcass characteristics, blood biochemical parameters and immune response of broiler, a total of 220 male day old chicks (Ross 308) were allocated to 20 experimental units in a completely randomized design with five treatments, four replicates and 11 birds each. Treatments were 0, 200 and 400 mg/kg of water extract of Kaleghochi and 200 and 400 mg/kg of water extract of fandoghi. Body weight, feed intake and feed conversion ratio were measured at the end of each of three nutrition periods including starter (0-10 days), grower (11-24 days) and end (25-46 days). Two birds of each replicate were slaughtered and bleed to measure the blood biochemical parameters and immune system at 24 and 46 days. Results were indicated that the body weight gain and feed intake were higher in 400mg/kg Kaleghochi pistachio hulls extract as compared to control. The FCR were decreased when birds fed 400mg/kg Kaleghochi pistachio hulls extract. There were no significant differences among treatments for relative weight of carcass organs except for abdominal fat. The both pistachio hulls extract decreased the abdominal fat, cholesterol, triglyceride, and LDL (P<0.05). The enzyme activity of aspartate aminotransferase was decreased when birds fed both pistachio hulls extract. The pistachio hull extract improved the immune response against SRBC as compared to control. It is concluded that supplementation of Kaleghochi and/or Fandoghi pistachio hulls extract may improve the performance, immune response, decrease abdominal fat and blood lipid profile of broiler chickens.<br> &nbsp; چربی بطنی, کلسترول, عصاره پوسته سبز, عیار پادتن, ضریب تبدیل Abdominal fat, Cholesterol, Pistachio hull extract, Antibody titer, FCR 19 26 http://rap.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-338-3&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Yosefi هادی یوسفی hyousefi7004@gmail.com 10031947532846008949 10031947532846008949 No University of Birjand گروه علوم دامی، دانشگاه بیرجند Seyyed Javad Hosseini-Vashan سید جواد حسینی واشان jhosseiniv@birjand.ac.ir 10031947532846008950 10031947532846008950 Yes University of Birjand دانشگاه بیرجند Seyyed Ehsan Ghiasi سید احسان غیاثی s.e.ghiasi@birjand.ac.ir 10031947532846008951 10031947532846008951 No University of Birjand دانشگاه بیرجند Mohammad Hassan Namaei محمد حسن نمایی mhnamaei@hotmail.com 10031947532846008952 10031947532846008952 No Birjand University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی بیرجند