1- علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده: (25 مشاهده)
مقدمه و هدف: ذرت و کنجاله سویا از مهم‌ترین منابع تغذیه‌ای در صنعت پرورش طیور به شمار می‌روند و نقش کلیدی در تأمین نیازهای غذایی انسان نیز دارند. با توجه به وارداتی بودن بخش عمده‌ای از ذرت مصرفی، وابستگی به بازارهای خارجی و نوسانات ارزی موجب افزایش هزینه‌های تولید شده است. همچنین رشد تقاضا در صنایع مختلف و مصرف انسانی، کاهش عرضه و افزایش قیمت این نهاده‌ها را در پی داشته است. در چنین شرایطی، شناسایی منابع خوراکی جایگزین با ارزش غذایی مناسب و قابلیت دسترسی بالا، امری ضروری به نظر می‌رسد.
میوه درخت بلوط یکی از گزینه‌های بالقوه است که از دیرباز در تغذیه دام و طیور مورد استفاده قرار گرفته و ترکیبات آن شباهت زیادی به غلات دارد. با این حال، وجود ترکیبات ضد تغذیه‌ای مانند تاننها و فنول‌ها در بلوط می‌تواند مصرف خوراک، قابلیت هضم مواد مغذی و عملکرد دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهد، در نتیجه، استفاده از آن مستلزم فرآوری مؤثر برای از بین بردن این ترکیبات فنولی مضر است. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از هیدروکسیدسدیم می‌تواند میزان تانن را کاهش داده و افزودن آنزیم‌ها به جیره‌های حاوی بلوط، عملکرد و قابلیت هضم را بهبود بخشد. با توجه به محدود بودن بررسی‌ها در زمینه تغذیه بلوط در مرغ تخمگذار و همچنین استفاده از آنزیم‌ها در جیره‌های حاوی بلوط، این آزمایش با هدف بررسی اثر استفاده از سطوح مختلف میوه بلوط فرآوریشده با و بدون مولتیآنزیم در جیره بر عملکرد، قابلیت هضم مواد مغذی و فراسنجههای خونی در مرغهای تخمگذار سویه هایلاین W80 از سن ۳۳ تا ۴۰ هفتگی انجام شد.
مواد و روشها: در این مطالعه تعداد 150 قطعه مرغ تخمگذار سویه هایلاین W80 در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌صورت آزمایش فاکتوریل 3×2 به 6 تیمار تقسیم‌بندی شدند. هر تیمار شامل 5 تکرار و هر تکرار دارای 5 قطعه مرغ بود. تیمارهای آزمایشی شامل: 1: شاهد ( ذرت و کنجاله سویا) بدون مولتیآنزیم ۲: شاهد + مولتیآنزیم 3: 10 درصد میوه بلوط فرآوریشده بدون مولتیآنزیم 4: 10 درصد میوه بلوط فرآوریشده + مولتیآنزیم 5: 20 درصد میوه بلوط فرآوریشده بدون مولتیآنزیم 6: 20 درصد میوه بلوط فرآوریشده + مولتیآنزیم. میوه بلوط پس از جمعآوری ابتدا پوستکنی شده سپس خشک و آسیاب شد، در نهایت فرآوری میوه بلوط توسط هیدروکسیدسدیم 4 درصد انجام شد. ترکیبات شیمیایی موجود در بلوط خام و فرآوریشده اندازهگیری شدند. پروفایل اسیدهای چرب موجود در بلوط خام و فرآوریشده توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی مشخص شد. در طول دوره آزمایش، صفات عملکردی شامل خوراک مصرفی، وزن تخممرغ، تولید تخممرغ، توده تخممرغ و ضریب تبدیل غذایی به صورت هفتگی مورد بررسی قرار گرفت. صفات کیفی تخممرغ (شاخص زرده، شاخص سفیده، درصد زرده و سفیده، شاخص شکل و نسبت پوسته) نیز در دو دوره مورد بررسی قرار گرفت. در پایان آزمایش، اثر تیمارهای آزمایشی بر قابلیت هضم مواد مغذی (ماده خشک، پروتیین، کلسیم، فسفر و انرژی) بررسی شد. همچنین فراسنجههای خونی شامل کلسترول، تریگلیسرید، لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL)، لیپوپروتئین با چگالی پایین(LDL) و لیپوپروتئین با چگالی بسیار پایین (VLDL) با استفاده از دستگاه اتوآنالایزر اندازهگیری شدند. داده‌های جمع‌آوری‌شده در طول آزمایش توسط نرم‌افزار آماریSAS(9/4) تجزیه و تحلیل شدند. مقایسه میانگین‌ها توسط آزمون چند دامنه‌ای دانکن انجام شد.
یافتهها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که فرآوری بلوط توسط هیدروکسیدسدیم، تانن را به مقدار زیادی کاهش داد. در نمونه بلوط خام، اسیدهای اولئیک (۱۵/۶۴ درصد)، پالمیتیک (۵۹/۱۴ درصد) و لینولئیک (۴۲/۱۵درصد) به‌ترتیب بیشترین غلظت را به خود اختصاص دادند. در مقابل در بلوط فرآوریشده، اسید اولئیک با مقدار 63/15درصد و پس از آن اسید پالمیتیک با 15/12درصد، بیشترین سهم را در ترکیب اسیدهای چرب داشتند. استفاده از سطوح ۱۰ و ۲۰ درصد بلوط فرآوریشده چه به‌تنهایی و چه در ترکیب با مکمل مولتیآنزیم، اثرات منفی قابل‌توجهی بر تمامی شاخص‌های عملکردی مرغهای تخمگذار داشت (05/0 P<). استفاده از بلوط در جیره غذایی، منجر به افزایش معنی‌دار در شاخص سفیده و ضخامت پوسته تخممرغ شد (05/0P<). در مقابل، افزودن مولتیآنزیم به جیره غذایی موجب افزایش ضخامت پوسته ولی کاهش واحد هاو گردید (05/0P<)، که نشان‌دهنده تأثیر متفاوت مولتیآنزیم‌ها بر کیفیت داخلی تخممرغ است . استفاده از مولتیآنزیم در جیره باعث کاهش معنی‌دار در قابلیت هضم کلسیم شد (05/0P<)، در حالی‌که تأثیری بر قابلیت هضم پروتئین، فسفر و انرژی مشاهده نشد (05/0<P). همچنین، استفاده از سطوح ۱۰ و ۲۰ درصد بلوط به‌تنهایی موجب کاهش معنی‌دار در قابلیت هضم کلسیم و فسفر گردید (05/0P<) و در سطح ۲۰ درصد، کاهش قابل‌توجهی در قابلیت هضم پروتئین نیز مشاهده شد (05/0P<). در مقابل، قابلیت هضم ماده خشک و انرژی تحت تأثیر سطوح مختلف بلوط قرار نگرفت (05/0<P). همچنین، در تیمارهای ترکیبی حاوی بلوط و مولتیآنزیم، قابلیت هضم کلسیم و فسفر در مقایسه با گروه‌های شاهد و شاهد همراه با مولتیآنزیم کاهش معنی‌داری داشت (05/0P<)، در حالی‌که قابلیت هضم ماده خشک، انرژی و پروتئین تحت تأثیر قرار نگرفت (05/0<P). از سوی دیگر، بررسی فراسنجههای خونی نشان داد که هیچ‌یک از تیمارهای حاوی بلوط، مولتیآنزیم، یا ترکیب این دو، تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های بیوشیمیایی خون نداشتند (05/0<P). تنها کلسترول زرده توسط 20 درصد بلوط افزایش یافت (05/0P<). این یافته حاکی از آن است که با وجود تأثیرات منفی بر عملکرد تولیدی، وضعیت فیزیولوژیکی عمومی پرندگان از نظر شاخص‌های خونی در محدوده طبیعی باقی مانده است. در مجموع، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که استفاده از سطوح ۱۰ و ۲۰ درصد بلوط در جیره غذایی مرغهای تخمگذار، اثرات منفی قابل‌توجهی بر عملکرد تولیدی و قابلیت هضم مواد مغذی داشته است و استفاده از مکمل مولتیآنزیم نیز نتوانسته این اثرات منفی را به‌طور مؤثری تعدیل کند.
میوه درخت بلوط یکی از گزینه‌های بالقوه است که از دیرباز در تغذیه دام و طیور مورد استفاده قرار گرفته و ترکیبات آن شباهت زیادی به غلات دارد. با این حال، وجود ترکیبات ضد تغذیه‌ای مانند تاننها و فنول‌ها در بلوط می‌تواند مصرف خوراک، قابلیت هضم مواد مغذی و عملکرد دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهد، در نتیجه، استفاده از آن مستلزم فرآوری مؤثر برای از بین بردن این ترکیبات فنولی مضر است. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از هیدروکسیدسدیم می‌تواند میزان تانن را کاهش داده و افزودن آنزیم‌ها به جیره‌های حاوی بلوط، عملکرد و قابلیت هضم را بهبود بخشد. با توجه به محدود بودن بررسی‌ها در زمینه تغذیه بلوط در مرغ تخمگذار و همچنین استفاده از آنزیم‌ها در جیره‌های حاوی بلوط، این آزمایش با هدف بررسی اثر استفاده از سطوح مختلف میوه بلوط فرآوریشده با و بدون مولتیآنزیم در جیره بر عملکرد، قابلیت هضم مواد مغذی و فراسنجههای خونی در مرغهای تخمگذار سویه هایلاین W80 از سن ۳۳ تا ۴۰ هفتگی انجام شد.
مواد و روشها: در این مطالعه تعداد 150 قطعه مرغ تخمگذار سویه هایلاین W80 در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌صورت آزمایش فاکتوریل 3×2 به 6 تیمار تقسیم‌بندی شدند. هر تیمار شامل 5 تکرار و هر تکرار دارای 5 قطعه مرغ بود. تیمارهای آزمایشی شامل: 1: شاهد ( ذرت و کنجاله سویا) بدون مولتیآنزیم ۲: شاهد + مولتیآنزیم 3: 10 درصد میوه بلوط فرآوریشده بدون مولتیآنزیم 4: 10 درصد میوه بلوط فرآوریشده + مولتیآنزیم 5: 20 درصد میوه بلوط فرآوریشده بدون مولتیآنزیم 6: 20 درصد میوه بلوط فرآوریشده + مولتیآنزیم. میوه بلوط پس از جمعآوری ابتدا پوستکنی شده سپس خشک و آسیاب شد، در نهایت فرآوری میوه بلوط توسط هیدروکسیدسدیم 4 درصد انجام شد. ترکیبات شیمیایی موجود در بلوط خام و فرآوریشده اندازهگیری شدند. پروفایل اسیدهای چرب موجود در بلوط خام و فرآوریشده توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی مشخص شد. در طول دوره آزمایش، صفات عملکردی شامل خوراک مصرفی، وزن تخممرغ، تولید تخممرغ، توده تخممرغ و ضریب تبدیل غذایی به صورت هفتگی مورد بررسی قرار گرفت. صفات کیفی تخممرغ (شاخص زرده، شاخص سفیده، درصد زرده و سفیده، شاخص شکل و نسبت پوسته) نیز در دو دوره مورد بررسی قرار گرفت. در پایان آزمایش، اثر تیمارهای آزمایشی بر قابلیت هضم مواد مغذی (ماده خشک، پروتیین، کلسیم، فسفر و انرژی) بررسی شد. همچنین فراسنجههای خونی شامل کلسترول، تریگلیسرید، لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL)، لیپوپروتئین با چگالی پایین(LDL) و لیپوپروتئین با چگالی بسیار پایین (VLDL) با استفاده از دستگاه اتوآنالایزر اندازهگیری شدند. داده‌های جمع‌آوری‌شده در طول آزمایش توسط نرم‌افزار آماریSAS(9/4) تجزیه و تحلیل شدند. مقایسه میانگین‌ها توسط آزمون چند دامنه‌ای دانکن انجام شد.
یافتهها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که فرآوری بلوط توسط هیدروکسیدسدیم، تانن را به مقدار زیادی کاهش داد. در نمونه بلوط خام، اسیدهای اولئیک (۱۵/۶۴ درصد)، پالمیتیک (۵۹/۱۴ درصد) و لینولئیک (۴۲/۱۵درصد) به‌ترتیب بیشترین غلظت را به خود اختصاص دادند. در مقابل در بلوط فرآوریشده، اسید اولئیک با مقدار 63/15درصد و پس از آن اسید پالمیتیک با 15/12درصد، بیشترین سهم را در ترکیب اسیدهای چرب داشتند. استفاده از سطوح ۱۰ و ۲۰ درصد بلوط فرآوریشده چه به‌تنهایی و چه در ترکیب با مکمل مولتیآنزیم، اثرات منفی قابل‌توجهی بر تمامی شاخص‌های عملکردی مرغهای تخمگذار داشت (05/0 P<). استفاده از بلوط در جیره غذایی، منجر به افزایش معنی‌دار در شاخص سفیده و ضخامت پوسته تخممرغ شد (05/0P<). در مقابل، افزودن مولتیآنزیم به جیره غذایی موجب افزایش ضخامت پوسته ولی کاهش واحد هاو گردید (05/0P<)، که نشان‌دهنده تأثیر متفاوت مولتیآنزیم‌ها بر کیفیت داخلی تخممرغ است . استفاده از مولتیآنزیم در جیره باعث کاهش معنی‌دار در قابلیت هضم کلسیم شد (05/0P<)، در حالی‌که تأثیری بر قابلیت هضم پروتئین، فسفر و انرژی مشاهده نشد (05/0<P). همچنین، استفاده از سطوح ۱۰ و ۲۰ درصد بلوط به‌تنهایی موجب کاهش معنی‌دار در قابلیت هضم کلسیم و فسفر گردید (05/0P<) و در سطح ۲۰ درصد، کاهش قابل‌توجهی در قابلیت هضم پروتئین نیز مشاهده شد (05/0P<). در مقابل، قابلیت هضم ماده خشک و انرژی تحت تأثیر سطوح مختلف بلوط قرار نگرفت (05/0<P). همچنین، در تیمارهای ترکیبی حاوی بلوط و مولتیآنزیم، قابلیت هضم کلسیم و فسفر در مقایسه با گروه‌های شاهد و شاهد همراه با مولتیآنزیم کاهش معنی‌داری داشت (05/0P<)، در حالی‌که قابلیت هضم ماده خشک، انرژی و پروتئین تحت تأثیر قرار نگرفت (05/0<P). از سوی دیگر، بررسی فراسنجههای خونی نشان داد که هیچ‌یک از تیمارهای حاوی بلوط، مولتیآنزیم، یا ترکیب این دو، تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های بیوشیمیایی خون نداشتند (05/0<P). تنها کلسترول زرده توسط 20 درصد بلوط افزایش یافت (05/0P<). این یافته حاکی از آن است که با وجود تأثیرات منفی بر عملکرد تولیدی، وضعیت فیزیولوژیکی عمومی پرندگان از نظر شاخص‌های خونی در محدوده طبیعی باقی مانده است. در مجموع، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که استفاده از سطوح ۱۰ و ۲۰ درصد بلوط در جیره غذایی مرغهای تخمگذار، اثرات منفی قابل‌توجهی بر عملکرد تولیدی و قابلیت هضم مواد مغذی داشته است و استفاده از مکمل مولتیآنزیم نیز نتوانسته این اثرات منفی را به‌طور مؤثری تعدیل کند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
