Research on Animal Production

fa اثر استفاده از ضایعات سیب ‌زمینی فراوری شده با محتویات شکمبه در جیره غذایی بره‌های پرواری The Effect of Using Processed Potato Waste with Rumen Contents in the Diet of Fattening Lambs تغذیه نشخوارکنندگان تغذیه نشخوارکنندگان پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: روزانه مقادیر زیادی از محتویات شکمبه به&lrm;عنوان ضایعات در کشتارگاه‌ها تولید می‌شود و بدون استفاده در محیط زیست رها ‌شده و باعث ایجاد مشکلات زیست محیطی می‌شود. در مقایسه با سایر روش‌های فرآوری، تبدیل زیستی روشی جدید و مطلوب برای مدیریت پسماندهای مختلف ازجمله پسماندهای کشاورزی است. مایع شکمبه به&lrm;عنوان یک منبع غنی از آنزیم‌ها، می‌تواند در تبدیل زیستی ضایعات کشاورزی استفاده شود. تبدیل زیستی پسماندهای کشاورزی به ماده زیستی با ارزش تغذیه‌ای مناسب دام، علاوه بر مزیت دوستدار محیط زیست بودن می‌تواند دغدغه دامپروران در مورد کمبود مواد خوراکی را تا حدودی برطرف سازد. حدود 35 درصد از کل سیب&lrm;زمینی در مراحل مختلف به&lrm;عنوان زباله دور ریخته می‌شود. ضایعات سیب&lrm;زمینی ماده اولیه مناسبی است که با استفاده از مایع شکمبه به&lrm;دست آمده از ضایعات کشتارگاه و افزودن منابع مختلف نیتروژن غیر پروتئینی (NPN) می‌تواند به&lrm;عنوان یک محصول جانبی پروتئینی با ارزش در طی فرآیند تخمیر ساده مورد استفاده قرار گیرد. بدین&lrm;منظور ارزیابی استفاده از محصول تخمیری تولیدی (بخش جامد حاصل شده) از انکوباسیون ضایعات سیب‌زمینی با میکروارگانیسم‌های مایع شکمبه و منبع نیتروژن غیرپروتئینی اوره در تغذیه بره‌های پرواری و تجزیه خصوصیات عملکردی، پارامترهای خونی و خصوصیات لاشه بره‌های پرواری انجام گرفت. مواد و روش‌ها: منبع NPN آهسته رهش مورد استفاده در این آزمایش با نام تجاری Nitrosa حاوی 40 درصد نیتروژن معادل 250 درصد پروتئین خام بود. بهترین سطح NPN برای فرآوری ضایعات سیب‌زمینی با استفاده از پتانسیل میکروارگانیسم‌های مایع شکمبه بر اساس نتایج میزان پروتئین خام قسمت جامد تولید شده در طی انکوباسیون برای استفاده در بخش کشاورزی، 3 گرم نیتروژن از منبع Nitrosa تعیین شد. به نسبت 400 میلی&lrm;لیتر مایع شکمبه + 200 گرم سیب&lrm;زمینی آسیب دیده نسبت ثابتی از مایع شکمبه به ضایعات سیب&lrm;زمینی (2:1) انتخاب شد. بخش جامد محصول تخمیری تولید نیمه صنعتی فرآوری ضایعات سیب&lrm;زمینی با مایع شکمبه و اوره، در جیره 24 راس بره 5 ماهه رومانوف- مغانی با 4 جیره و 6 تکرار (بره) در سه سطح جایگزینی 2/5، 5 و 7/5  درصد جیره پایه دوره پرواربندی 78 روزه بره‌ها گنجانده شد. میانگین وزن بره‌ها در گروه‌ها در ابتدای دوره 31.1 کیلوگرم بود. گروه‌های آزمایشی شامل 1) جیره پایه (بدون ضایعات سیب&lrm;زمینی فرآوری شده)، 2) جیره پایه با  2/5 درصد ضایعات سیب&lrm;زمینی فرآوری شده (فاز جامد خشک شده)، 3) جیره پایه با 5 درصد ضایعات سیب&lrm;زمینی فرآوری شده (فاز جامد خشک شده) و 4) جیره پایه با 7/5  درصد ضایعات سیب&lrm;زمینی فرآوری شده (فاز جامد خشک شده). در روز 60 از دوره پرواربندی، برای تعیین غلظت متابولیت‌های خون همه بره‌ها، 3 ساعت پس از مصرف خوراک از ورید گردن خون&lrm;گیری شد. سپس با استفاده از کیت‌های پارس آزمون، فراسنجه‌های خونی شامل گلوکز، نیتروژن اوره خون، کلسترول، تری گلیسیرید، پروتئین کل، آلبومین، لیپوپروتئین با چگالی بالا، آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز و بتاهیدروکسی بوتیریک اسید با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر تعیین شد. ظرفیت آنتی&lrm;اکسیدانی کل، گلوتاتیون پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز با استفاده از کیت‌های RANDOX اندازه&lrm;گیری شد. غلظت مالون دی&lrm;آلدئید با استفاده از واکنش تیوباربیتوریک اسید با مالون دی&lrm;آلدئید و با استفاده از کیت Ransod RANDOX توسط اتوآنالایزر اندازه&lrm;گیری شد. برای اندازه&lrm;گیری خصوصیات لاشه، بره ها در پایان دوره پرواربندی وزن شدند. صفات اندازه&lrm;گیری شده شامل وزن سرد و گرم لاشه، وزن دم، قلب، کبد، کلیه و ریه بره‌های ذبح شده بود. عملکرد لاشه با تقسیم وزن لاشه بر وزن زنده نهایی محاسبه شد. وزن اولیه بره‌ها به‌عنوان کوواریت با توجه به عدم معنی‌داری آن، از مدل آزمایشی حذف و داده‌های حاصل در قالب طرح کاملاً تصادفی با استفاده از نرم‌افزار SAS) 2003) تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: در طول دوره پرواربندی بره‌ها از نظر میزان ماده خشک دریافتی، ضریب تبدیل خوراک، افزایش وزن روزانه و وزن نهایی بره‌ها تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها مشاهده نشد. میانگین افزایش وزن روزانه بره‌های سطح 5 درصد به&lrm;ترتیب 228/6، 218/0 و 231/0 گرم برای دوره دوم، سوم و کل دوره بود و نتایج نشان داد که بره‌های این سطح سبک‌ترین وزن بدن را با وزن 49/18 کیلوگرم در دوره نهایی داشتند. بره‌های 2/5 درصد نیز بیشترین میزان را مطابق با داده‌های ضریب تبدیل خوراک در کل دوره با میانگین افزایش وزن روزانه 241/6 گرم نشان دادند. بنابراین وزن نهایی بره&lrm;های مغانی این سطح در زمان کشتار 49/99 کیلوگرم بوده که سنگین &lrm;ترین بره برای این گروه است. نتایج آنالیز خون نشان می‌دهد که تفاوت معنی&lrm;داری بین گروه‌های آزمایشی وجود ندارد و فاکتورهای خونی تحت تأثیر سطوح مختلف جایگزینی ماده آزمایشی قرار نگرفتند. شاخص فعالیت آنتی&lrm;اکسیدانی و غلظت مالون دی&lrm;آلدئید در سرم خون بره تحت تأثیر جیره قرار نگرفت. از نتایج و تجزیه و تحلیل داده‌ها، تفاوت معنی&lrm;داری در فاکتورهای وزنی لاشه گرم، قلب، کبد و ... مشاهده نشد. نتایج نشان می‌دهد که می‌توان با استفاده از میکروارگانیسم‌های شکمبه برای تبدیل زیستی ضایعات سیب‌زمینی به&lrm;همراه مکمل&lrm;سازی با سطوح مختلف منابع نیتروژن غیرپروتئینی اوره ارزش تغذیه‌ای ضایعات سیب‌زمینی را بهبود بخشید و ماده تولیدی را در تغذیه نشخوارکنندگان مورد استفاده قرار داد که در این پژوهش هیچ تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها در مورد میزان مصرف ماده خشک، ضریب تبدیل، افزایش وزن روزانه و وزن نهایی نشان نداد. همچنین در مورد خصوصیات لاشه و بازده گوشت نیز تفاوت معنی‌داری بین گروه‌های آزمایشی مشاهده نشد. ماده جامد تولیدشده از تبدیل زیستی بدون تفاوت معنی‌دار و کاهش بازده، توانسته احتیاجات بره‌ها را برآورده سازد. نتیجه‌گیری: می‌توان با استفاده از محتویات شکمبه برای تبدیل زیستی ضایعات سیب‌زمینی به&lrm;همراه مکمل&lrm;سازی با سطوح مختلف منابع نیتروژن غیر پروتئینی اوره ارزش غذایی ضایعات سیب‌زمینی را بهبود بخشید و ماده تولیدی را در تغذیه نشخوارکنندگان مورداستفاده قرارداد. </div> Extended Abstract Background: Every day, large amounts of rumen contents are produced as waste in slaughterhouses and are left unused in the environment, which causes environmental problems. Compared to other processing methods, bioconversion is a new and desirable method for managing agricultural waste and residues. As a rich source of enzymes, ruminal liquid can be used in the bioconversion of agricultural wastes. About 35% of all potatoes are thrown away as waste during different stages. Potato waste is a suitable raw material that can be used as a valuable protein by-product during the simple fermentation process by using rumen liquid obtained from slaughterhouse waste and adding various non-protein nitrogen (NPN) sources. For this purpose, the effect of using processed potato waste with rumen contents was evaluated in the diet of fattening lambs. Methods: The slow-release NPN source used in this experiment, with the brand name Nitrosa, contained a 40% nitrogen equivalent to 250% of crude protein. The best level of NPN for processing potato waste using the potential of rumen liquid microorganisms based on the results of the crude protein content of the solid part produced during incubation for use in the farm sector was determined at 3 g of nitrogen from a Nitrosa source. A constant ratio of rumen liquid to waste potatoes (2:1) was chosen for the ratio of 400 ml of rumen liquid + 200 g of damaged potatoes. The solid part of the fermented product of the semi-industrial production of potato waste processing with rumen liquid and urea was included in the diet of 24 heads of 5-month-old Romanov-Moghani crossbreed lambs with four diets and six replications (lambs) at three replacement levels of 2.5, 5, and 7.5%of the basic diet of the 78-day fattening period of the lambs. The average weight of the lambs in the groups was 31.1 kg at the beginning of the period. The experimental groups were 1) basic diet (without processed potato waste), 2) basic diet with 2.5% processed potato waste (the dried solid phase), 3) basic diet with 5% processed potato waste (the dried solid phase), and 4) basic diet with 7.5% processed potato waste (the dried solid phase). To determine the concentration of blood metabolites in all lambs, blood was drawn from the jugular vein 3 hours after consuming feed on the 60th day of the fattening period. Then, the blood parameters, including glucose, blood urea nitrogen, cholesterol, triglyceride, total protein, albumin, high-density lipoprotein, alanine aminotransferase, aspartate aminotransferase, and BHBA, were determined with Pars Azmoun kits using a spectrophotometer. Total antioxidant capacity, glutathione peroxidase, and superoxide dismutase were measured using RANDOX kits. The concentration of malondialdehyde was measured using the reaction of thiobarbituric acid with malondialdehyde, with the Ransod RANDOX kit by an autoanalyzer. <v:shape href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/2.0/" id="Picture_x0020_17" o:button="t" style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-left:7px; margin-top:157px; width:60.45pt; height:23.6pt; z-index:251659264" type="#_x0000_t75"> <v:fill o:detectmouseclick="t"> </v:fill></v:shape><v:shape filled="f" id="Text_x0020_Box_x0020_16" o:gfxdata="UEsDBBQABgAIAAAAIQC75UiUBQEAAB4CAAATAAAAW0NvbnRlbnRfVHlwZXNdLnhtbKSRvU7DMBSF dyTewfKKEqcMCKEmHfgZgaE8wMW+SSwc27JvS/v23KTJgkoXFsu+P+c7Ol5vDoMTe0zZBl/LVVlJ gV4HY31Xy4/tS3EvRSbwBlzwWMsjZrlprq/W22PELHjb51r2RPFBqax7HCCXIaLnThvSAMTP1KkI +gs6VLdVdad08ISeCho1ZLN+whZ2jsTzgcsnJwldluLxNDiyagkxOquB2Knae/OLUsyEkjenmdzb mG/YhlRnCWPnb8C898bRJGtQvEOiVxjYhtLOxs8AySiT4JuDystlVV4WPeM6tK3VaILeDZxIOSsu ti/jidNGNZ3/J08yC1dNv9v8AAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEArTA/8cEAAAAyAQAACwAAAF9y ZWxzLy5yZWxzhI/NCsIwEITvgu8Q9m7TehCRpr2I4FX0AdZk2wbbJGTj39ubi6AgeJtl2G9m6vYx jeJGka13CqqiBEFOe2Ndr+B03C3WIDihMzh6RwqexNA281l9oBFTfuLBBhaZ4ljBkFLYSMl6oAm5 8IFcdjofJ0z5jL0MqC/Yk1yW5UrGTwY0X0yxNwri3lQgjs+Qk/+zfddZTVuvrxO59CNCmoj3vCwj MfaUFOjRhrPHaN4Wv0VV5OYgm1p+LW1eAAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEAvMfrC1wEAAASEAAA HwAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9kcmF3aW5nMS54bWzsV11uGzcQfi/QOwz4bFsrW3IcIetA UaogqOsYln0AiktpGXPJLcnVT27Ua/Rk+ciVLMUp7KZNXgJjgd3lcDgcfjOcn1evV5WmhXReWZOz 7lHGSBphC2XmObu9GR+eMfKBm4Jra2TO1tKz1+e//vKKD+aO16USBAnGD3jOyhDqQafjRSkr7o9s LQ3mZtZVPGDo5p3C8SUkV7pznGWnnYorw853ot7ywKlx6j+I0lbcyWLEzYJ7iNRisE/Z6KjF/5fM B2bxztWT+spFzcXl4sqRKnIG5AyvABHrbCY2bBh2Hqya7wSsZq6K/HY2o1XOjrPuafe4z2gNa2Td k5dZr98KlKtAAhy9/lnvRYbdBFhO+mfdXrbZsfzwlAxR/va4FCjaKoSfPSV9HVU0i69P3T3dHvsm KvjGrgikLQKRn8IKVJwmWdrXF7CUJ2NHJTdzOXTOLkvJCx85WqiAabtRgm27p4+ypss/bAGMeRNs kve94Ls/OB/Uzod30lYUf3LmpAhpK7648KHVcMuSULFjpXU6sTZfECAzUvCJusepsJokJCMkxTpS pvjiXM5iJ9gUNzF8wGum7TJnQquaUWndp4e0yAdfxgyjJe5hzvyfDXeSkX5vAOXLbg9uQSENev0X xxi4/Znp/gw3AqJyFhi1v6OAEZY0tVPzEju1xjN2CNxnaoNCq3s8hfZhEtZaJhTSCaOxuJ4jpnxs fIufNpNaRG5fiysRaMF19HH4cnLghNaOYzgLW97gW96ze0ZISPNYs0E2weuwqYZX5Uyaw9sJIten nJ1iVZJktSqiqdLAzacj7Vq5UGCng99nk7MZrN+aHafkQRkK61rOuIATjrhWU6cY1dxYD0J2nI2z Pt7x6WUn8Y1ZFUQ55pXS8cKCIEruvEwGT4BJ/gOECv/dhQJtIBzhC+cjW6+Tb9Dff+G0PbrkTlXc KPqdO/5RliQDHOCIrpqpVr6UBU3XNAETDedOiUaHxnFNE6GQb6SH4xWQ0RKvpbeNi9Rbo1JyCuuj eI/gElGJqII0xRV2uv4nk3e7G5v/LPYbOsX1F372JjuFh7WelrztST8DcDvMEo7tRY1gPt/Wn/u2 3pTK09K6O8JXKyGNx4VsTCERpenBzXo8lFKDXGPm/yKkjsebfP4cUh8J/qVW5m4Em9xtilRk3qcL aVSLsOJbK5pKmtBW007GBGWNL1Xtke4HsSp174ttWbWL3U6CcSFpZKsK/DQMwalpExcfXloTydIJ hBzqHWWIwbV1Af5y0TrON7lLSrb7KdU/Z95vrxH2My8t0XSVyK0oET01Hr0bBUuwaXFAAmn5gArl W4PKlFYrficJV10tWrPHQOAJfRmqcHModtauG1ejkMGcQ/kbSkno3LCO6wPiCBzWzOM3TqAAR8lI dpZGFqWAMvCXbYwRKjpM7dADOv2cu39I7o710H0fAT+Y1NcoVtsGpW00wBE7t86Dbjgl/033Hlvu /fH5ZwAAAP//AwBQSwMEFAAGAAgAAAAhALY7BCJUBgAACxoAABoAAABjbGlwYm9hcmQvdGhlbWUv dGhlbWUxLnhtbOxZS28bNxC+F+h/WOy9sd6KjciBrUfcxk6CSEmRI6WldhlzlwuSsqNbkRwLFCia Fj00QG89FG0DJEAv6a9xm6JNgfyFDrkPkRJVO0YKGEEswNid/WY4nJn9huReufogpt4R5oKwpONX L1V8DycTFpAk7Ph3RoOPLvuekCgJEGUJ7vhzLPyr2x9+cAVtTShJxwzxYBThGHtgKBFbqONHUqZb GxtiAmIkLrEUJ/BsyniMJNzycCPg6BgGiOlGrVJpbcSIJP42WJTKUJ/Cv0QKJZhQPlRmsJegGEa/ OZ2SCdbY4LCqEGIuupR7R4h2fLAZsOMRfiB9jyIh4UHHr+g/f2P7ygbaypWoXKNr6A30X66XKwSH NT0mD8floI1Gs9HaKe1rAJWruH673+q3SnsagCYTmGnmi2mzubu522vmWAOUXTps99q9etXCG/br Kz7vNNXPwmtQZr+xgh8MuhBFC69BGb65gm802rVuw8JrUIZvreDblZ1eo23hNSiiJDlcQVearXq3 mG0JmTK654RvNhuDdi03vkBBNZTVpYaYskSuq7UY3Wd8AAAFpEiSxJPzFE/RBGqyiygZc+LtkzCC wktRwgSIK7XKoFKH/+rX0Fc6ImgLI0Nb+QWeiBWR8scTE05S2fE/Aau+AXn94qfXL555Jw+fnzz8 9eTRo5OHv2SGLK09lISm1qsfvvznyWfe38++f/X4azdemPg/fv7899++cgNhposQvPzm6Z/Pn778 9ou/fnzsgO9wNDbhIxJj4d3Ax95tFsPEdAhsz/GYv5nGKELE1NhJQoESpEZx2O/LyELfmCOKHLhd bEfwLgeKcQGvze5bDg8jPpPEYfF6FFvAA8boLuPOKFxXYxlhHs2S0D04n5m42wgducbuosTKb3+W ArcSl8luhC03b1GUSBTiBEtPPWOHGDtmd48QK64HZMKZYFPp3SPeLiLOkIzI2KqmhdIeiSEvc5eD kG8rNgd3vV1GXbPu4SMbCW8Fog7nR5haYbyGZhLFLpMjFFMz4PtIRi4nh3M+MXF9ISHTIabM6wdY CJfOTQ7zNZJ+HejFnfYDOo9tJJfk0GVzHzFmInvssBuhOHVhhySJTOzH4hBKFHm3mHTBD5j9hqh7 yANK1qb7LsFWuk9ngzvArKZLiwJRT2bckctrmFn1O5zTKcKaaoD4LT6PSXIquS/RevP/pXUg0pff PXHM6qIS+g4nzjdqb4nG1+GWybvLeEAuPnf30Cy5heF1WW1g76n7PXX77zx1r3uf3z5hLzga6Fst FbOlul64x2vX7VNC6VDOKd4XeukuoDMFAxAqPb0/xeU+Lo3gUr3JMICFCznSOh5n8lMio2GEUljf V31lJBS56VB4KROw7Ndip22Fp7P4gAXZdrVaVVvTjDwEkgt5pVnKYashM3SrvdiClea1t6HeKhcO KN03ccIYzHai7nCiXQhVkPTGHILmcELP7K14senw4rIyX6RqxQtwrcwKLJ08WHB1/GYDVEAJdlSI 4kDlKUt1kV2dzLeZ6XXBtCoA1hFFBSwyval8XTs9Nbus1M6QacsJo9xsJ3RkdA8TEQpwXp1KehY3 3jTXm4uUWu6pUOjxoLQWbrQv/5cX58016C1zA01MpqCJd9zxW/UmlMwEpR1/Ctt+uIxTqB2hlryI hnBgNpE8e+HPwywpF7KHRJQFXJNOxgYxkZh7lMQdX02/TANNNIdo36o1IIQL69wm0MpFcw6SbicZ T6d4Is20GxIV6ewWGD7jCudTrX5+sNJkM0j3MAqOvTGd8dsISqzZrqoABkTA6U81i2ZA4DizJLJF /S01ppx2zfNEXUOZHNE0QnlHMck8g2sqL93Rd2UMjLt8zhBQIyR5IxyHqsGaQbW6adk1Mh/Wdt3T lVTkDNJc9EyLVVTXdLOYNULRBpZieb4mb3hVhBg4zezwGXUvU+5mwXVL64SyS0DAy/g5uu4ZGoLh 2mIwyzXl8SoNK87OpXbvKCZ4imtnaRIG67cKs0txK3uEczgQnqvzg95y1YJoWqwrdaRdnyYOUOqN w2rHh88DcD7xAK7gA4MPspqS1ZQMruCrAbSL7Ki/4+cXhQSeZ5ISUy8k9QLTKCSNQtIsJM1C0iok Ld/TZ+LwHUYdh/teceQNPSw/Is/XFvb3m+1/AQAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEAz7f84QQBAADw AQAAKgAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9fcmVscy9kcmF3aW5nMS54bWwucmVsc6yRy2rDMBBF 94X+g5m9JTuUUkpkb9JCFt2U9ANUefwg1shoVBP/fSfOog0EuulGIAndOedqW5/8mM0YeQhkoFQF ZEguNAN1Bj4Or/kTZJwsNXYMhAYWZKir+7vtO442ySPuh4kzSSE20Kc0PWvNrkdvWYUJSW7aEL1N so2dnqw72g71pigedfydAdVVZrZvDMR9s4HssEwy+e/s0LaDw11wXx4p3Rihk3ChBNrYYTKg1OXk spZKWEHfxij/E6MXoTgOdPxBOduxVOciSq0zuuC9lLt2NooVMbL+XHJy+kEVuo7YGteHwBjz+Qy3 Kr2FRpp6OSWMZFcXffVP1TcAAAD//wMAUEsBAi0AFAAGAAgAAAAhALvlSJQFAQAAHgIAABMAAAAA AAAAAAAAAAAAAAAAAFtDb250ZW50X1R5cGVzXS54bWxQSwECLQAUAAYACAAAACEArTA/8cEAAAAy AQAACwAAAAAAAAAAAAAAAAA2AQAAX3JlbHMvLnJlbHNQSwECLQAUAAYACAAAACEAvMfrC1wEAAAS EAAAHwAAAAAAAAAAAAAAAAAgAgAAY2xpcGJvYXJkL2RyYXdpbmdzL2RyYXdpbmcxLnhtbFBLAQIt ABQABgAIAAAAIQC2OwQiVAYAAAsaAAAaAAAAAAAAAAAAAAAAALkGAABjbGlwYm9hcmQvdGhlbWUv dGhlbWUxLnhtbFBLAQItABQABgAIAAAAIQDPt/zhBAEAAPABAAAqAAAAAAAAAAAAAAAAAEUNAABj bGlwYm9hcmQvZHJhd2luZ3MvX3JlbHMvZHJhd2luZzEueG1sLnJlbHNQSwUGAAAAAAUABQBnAQAA kQ4AAAAA " stroked="f" style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-left:98px; margin-top:152px; width:361pt; height:28.2pt; z-index:251661312; v-text-anchor:top" type="#_x0000_t202"> <v:textbox> </v:textbox> <w:wrap anchorx="margin"> </w:wrap></v:shape>To measure the carcass characteristics, the lambs were weighed at the end of the fattening period. The measured traits included hot and cold carcass weights, tail weight, heart, liver, kidney, and lung of the slaughtered lambs. Carcass yield was calculated by dividing the carcass weight by the final live weight. All the carcasses were separated from the area between the last back vertebra and the first tail vertebra between the slip joint, and the carcass without the tail was weighed by a digital scale to obtain the carcass weight without the tail. The tails of all the carcasses were separated from the part between the last vertebra of the back and the first vertebra of the tail between the slip joint and weighed with a digital scale. The tail percentage was calculated by dividing the tail weight by the carcass weight. Results: There was no significant difference between the groups in the dry matter intake, FCR, daily weight gain, and final weight of lambs during the fattening period. The average daily weight gain levels of the lambs of the 5% level were 228.6, 218.0, and 231.0 g for the second, third, and whole periods, respectively. The results showed that the lambs of this level gained the lightest body weight with a final weight of 49.18 kg. The lambs of the 2.5% level showed the highest amount in line with the data of the FCR in the whole period with an average daily weight gain of 241.6 g. Therefore, the final weight of Moghani lambs of this level at the time of slaughter was 49.99 kg, that is, the heaviest lambs for this group. The results of blood analysis showed no significant differences between the experimental groups, and blood factors were not influenced by different substitution levels of the experimental substance. The antioxidant activity index and the concentration of malondialdehyde in the blood serum of lambs were not affected by the diets. From the results and data analysis, no significant differences were observed in the weight factors of the hot carcass, heart, liver, kidney, lung, back fat thickness, tail, and finally cold carcass. Conclusion: The results show that it is possible to improve the nutritional value of potato waste by using rumen contents to process potato waste while supplementing it with urea and use the produced experimental material in feeding ruminants. In this research, the semi-industrial production of the experimental material of potato waste processed with rumen contents and its replacement at three levels of 2.5, 5, and 7.5% in the diet of fattening lambs showed no significant differences between the groups in dry matter consumption, FCR, daily weight gain, and final weight. Moreover, no significant differences were observed between the experimental groups in carcass characteristics and meat yield. The experimental material of potato waste processed with rumen contents, without significant differences and yield reduction, could meet the requirements of fattening lambs. اکوسیستم شکمبه, بره پرواری, پسماند سیب‌زمینی, مایع شکمبه, نیتروژن غیر پروتئینی Fattening lamb, Non-protein nitrogen, Potato waste, Rumen ecosystem, Rumen liquid 57 69 http://rap.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-145-4&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Narimani Karajeh سعید نریمانی قراجه saeid.n.g.388@gmail.com 100319475328460023838 100319475328460023838 No Department of Animal Science, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Jamal Seifdavati جمال سیف دواتی jseifdavati@uma.ac.ir 100319475328460023839 100319475328460023839 Yes Department of Animal Science, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Hossein Abdi Benemar حسین عبدی بنمار abdibenemar@uma.ac.ir 100319475328460023840 100319475328460023840 No Department of Animal Science, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Reza SeyedSharifi رضا سیدشریفی reza_seyedsharifi@yahoo.com 100319475328460023841 100319475328460023841 No Department of Animal Science, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Hamed Samadi Khadem حامد صمدی خادم hamedsamadi1998@gmail.com 100319475328460023842 100319475328460023842 No Department of Animal Science, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران