Research on Animal Production

fa تأثیر منابع مختلف سلنیوم بر قابلیت هضم، فراسنجه‌ های شکمبه ‌ای و ویژگی‎ های لاشه بره‌ های پرواری آمیخته زل Effects of Different Sources of Selenium on Digestibility, Rumen Parameters, and Carcass Characteristics in Crossbred Zel Fattening Male Lambs تغذیه نشخوارکنندگان تغذیه نشخوارکنندگان پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: به&lrm;&rlm;طور کلی اکثر جیره&rlm;های مورد استفاده در تغذیه دام دارای کمبود برخی مواد مغذی بوده و نیاز به مکمل &rlm;های غذایی دارند. در میان مکمل&rlm;های خوراکی، مواد معدنی کم&rlm; مصرف و پرمصرف از اهمیت ویژه&rlm;ای برخوردار می&rlm; باشند. سلنیوم یکی از مواد معدنی کم&lrm;مصرف و ضروری در تغذیه دام است که اهمیت آن برای سلامت و بهره &rlm;وری حیوانات به&lrm;خوبی تأیید شده است. سلنیوم در فعالیت آنزیم &rlm;ها و به&lrm;عنوان یک آنتی&rlm; اکسیدان در پیشگیری از آسیب &rlm;های&rlm; اکسیداتیو به بافت &rlm;های بدن نقش دارد. استفاده از مکمل&rlm; های سلنیوم در جیره گوسفندان می &rlm;تواند فعالیت میکروبی شکمبه، میکروارگانیسم &rlm;های گوارشی و فعالیت آنزیمی آن&rlm;ها را تحریک کرده و سبب بهبود تخمیر شکمبه&rlm; ای شود. از جمله دلایل بهبود قابلیت هضم مواد مغذی خوراک در پاسخ به مصرف مکمل سلنیوم، می‌توان به افزایش فعالیت پروتوزوآیی و افزایش فعالیت باکتری&rlm; های سلولولیتیک اشاره کرد. اعتقاد بر این است که جذب کم سلنیوم در نشخوارکنندگان به&lrm;دلیل کمبود سلنیوم در جیره و تبدیل آن به &rlm;شکل نامحلول است. استفاده از اشکال مختلف آلی و معدنی سلنیوم، بر میزان جذب آن در دستگاه گوارش تأثیر می‌گذارد. استفاده از مکمل &rlm;های آلی سلنیوم مانند کیلات&rlm; های سلنیوم با اسید&rlm;های آلی و آمینواسیدها، سبب افزایش قابلیت جذب این عنصر در دستگاه گوارش می&rlm; شود. ارتباط مستقیمی بین مقدار سلنیوم خاک و گیاه وجود دارد و بر اساس گزارش&lrm;های منتشر شده خاک کشور ما از نظر وضعیت این عنصر مواجه با کمبود می‌باشد و لزوم استفاده از مکمل سلنیوم در جیره دام&lrm;های بسیاری از مناطق ایران نشان داده شده است. در نتیجه، هدف از این پژوهش بررسی اثرات مکمل&lrm;های آلی و معدنی سلنیوم بر قابلیت هضم، فراسنجه&rlm; های شکمبه&rlm; ای، ساخت پروتئین میکروبی، جمعیت پروتوزوآ شکمبه و برخی ویژگی&rlm; های لاشه بره &rlm;های نر پرواری آمیخته زل بود. مواد و روش &rlm;ها: این آزمایش با استفاده از تعداد 25 رأس بره نر پرواری آمیخته زل با سن 4 تا 5 ماه و میانگین وزن بدن (1/5±32/4 کیلوگرم) در قالب یک طرح کاملاً تصادفی با 5 تیمار و 5 تکرار به &rlm;مدت 84 روز انجام شد. تیمار&lrm;های آزمایشی شامل: 1- جیره مصرفی پایه بدون مکمل سلنیوم (حاوی 0/073 میلی&rlm;گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک خوراک) به&lrm;عنوان گروه شاهد، 2- جیره پایه + 0/5 میلی&lrm;گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به&lrm;شکل سلنیوم گلایسین، 3- جیره پایه + 0/5 میلی&lrm;گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به&lrm;شکل سلنیوم متیونین، 4- جیره پایه + 0/5 میلی&lrm;گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به&lrm;شکل سلنیوم سیستئین و 5- جیره پایه + 0/5 میلی&lrm;گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به&lrm;شکل سلنیت سدیم بودند. برای تعیین قابلیت هضم ظاهری مواد مغذی خوراک، از روش نشانگر داخلی خاکستر نامحلول در اسید استفاده شد. مایع شکمبه 3 ساعت پس از مصرف خوراک صبحگاهی در روز 84 آزمایش به&lrm;&rlm;منظور تعیین جمعیت پروتوزوآ&rlm; و الگوی اسید&rlm;های چرب فرار مایع شکمبه جمع &rlm;آوری گردید. در هفته آخر آزمایش، جمع &rlm;آوری ادرار به&lrm;منظور برآورد ساخت پروتئین میکروبی با استفاده از روش اندازه &rlm;گیری دفع مشتقات پورینی از ادرار انجام شد. پس از اتمام آزمایش، 15 رأس از بره &rlm;ها، وزن&rlm; کشی و کشتار شده و ویژگی &rlm;های لاشه و گوشت مورد ارزیابی قرار گرفت. مقایسه میانگین&lrm;ها با استفاده از آزمون چند دامنه&lrm;ای دانکن و نرم&rlm; افزار آماری SAS انجام شد. یافته&rlm; ها: قابلیت هضم ماده خشک و الیاف نامحلول در شوینده خنثی در تیمارهای حاوی مکمل&rlm; های سلنومتیونین و سلنوسیستئین نسبت به گروه &rlm;های سلنیوم معدنی و شاهد به&lrm;طور معنی &rlm;داری افزایش یافت (0/05>p). قابلیت هضم ماده آلی در تیمار&rlm;های مکمل &rlm;شده با سلنومتیونین و سلنوسیستئین افزایش معنی &rlm;داری نسبت به گروه شاهد داشت (0/05>p). همچنین قابلیت هضم پروتئین خام در تمامی تیمارهای مکمل&rlm; شده با سلنیوم نسبت به گروه شاهد به&lrm;طور معنی&rlm; داری بهبود یافت (0/05>p). اختلاف آماری معنی &rlm;داری در قابلیت هضم عصاره اتری و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی در بین تیمارهای آزمایشی مشاهده نشد (0/05<p). pH مایع شکمبه در تمامی بره&rlm; های دریافت&rlm; کننده مکمل&rlm; های سلنیوم نسبت به گروه شاهد به&rlm;&lrm;طور معنی &rlm;داری کاهش یافت (0/05>p). در تیمارهای حاوی سلنومتیونین و سلنوسیستئین غلظت اسید پروپیونیک نسبت به تیمار حاوی سلنیت سدیم و گروه شاهد به&rlm;&lrm;طور معنی&rlm; داری بیشتر بود (0/05>p) که در نتیجه آن، نسبت اسید استیک به اسید پروپیونیک در این دو تیمار نسبت به گروه&rlm; های سلنیوم معدنی و شاهد به&lrm;طور معنی&rlm; داری کاهش یافت (0/05>p). غلظت اسید بوتیریک مایع شکمبه در تیمار&rlm;های مکمل&rlm; شده با سلنیوم آلی نسبت به گروه شاهد به&lrm;طور معنی&rlm; داری کمتر بود (0/05>p). همچنین تیمار&rlm;های آزمایشی تأثیری بر غلظت نیتروژن آمونیاکی، سایر اسیدهای چرب فرار و کل اسید&rlm;های چرب مایع شکمبه بره &rlm;ها نداشتند (0/05<p). در پژوهش حاضر استفاده از مکمل &rlm;های سلنیوم به&rlm; صورت آلی و معدنی تأثیر معنی&rlm; داری بر ساخت پروتئین میکروبی، جمعیت پروتوزوآهای مایع شکمبه، ویژگی&rlm; های لاشه و ترکیبات شیمیایی گوشت بره&rlm; ها نداشت (0/05<p). نتیجه &rlm;گیری کلی: به &lrm;طور کلی می &rlm;توان نتیجه گرفت، افزودن 0/5 میلی&lrm;گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به جیره پایه (حاوی 0/073 میلی&rlm; گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک خوراک) از منابع آلی مکمل سلنیوم (به&lrm;ویژه مکمل&rlm; های سلنیوم متیونین و سلنیوم سیستئین) در مقایسه با منبع معدنی سلنیوم، تأثیر بهتری بر قابلیت هضم مواد مغذی خوراک و فراسنجه&rlm; های شکمبه&rlm; ای بره &rlm;های پرواری دارد.  </div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Background: Generally, most feeds used in livestock nutrition are deficient in some nutrients and require nutritional supplements. Among the supplements, micro and macro minerals are of particular importance. Selenium is a scarce and essential mineral in animal nutrition, and its importance has been well confirmed in the health and productivity of animals. Selenium plays a role in enzyme activity and acts as an antioxidant to prevent oxidative damage to body tissues. The use of selenium supplements in the diet of sheep can stimulate rumen microbial activity, digestive microorganisms, and their enzyme activity and improve rumen fermentation. It is believed that the low selenium absorption in ruminants is due to the deficiency of selenium in the ration and its conversion into an insoluble form. The reasons for improving the digestibility of feed nutrients in response to selenium supplementation include an increase in protozoan activity and an increase in the activity of cellulolytic bacteria. The use of different organic and inorganic forms of selenium affects its absorption in the digestive system. The use of organic selenium supplements, such as selenium chelates, with organic acids and amino acids increases the ability to absorb this element in the digestive system. There is a direct relationship between the amount of selenium in the soil and plants, and based on the published reports, the soil of our country is deficient in terms of the condition of this element, which shows the necessity of using selenium supplements in the ration of livestock in many regions of Iran. As a result, this study aimed to investigate the effects of organic and inorganic selenium supplements on digestibility, rumen parameters, microbial protein production, rumen protozoa populations, and carcass characteristics of crossbred Zel fattening male lambs. Methods: Twenty-five male lambs aged 4-5 months and with an average body weight of 32.4 ± 1.5 kg were assigned to five treatments with five replications as a completely randomized design for 84 days. The experimental treatments were:1) basal diet without selenium supplement (control), 2) basal diet + 0.5 mg Se/kg DM as selenium glycine, 3) basal diet + 0.5 mg Se/kg DM as selenium methionine, 4) basal diet + 0.5 mg Se/kg DM as selenium cysteine, and 5) basal diet + 0.5 mg Se/kg DM as sodium selenite. The apparent digestibility of feed nutrients was determined using the acid-insoluble ash internal indicator method. Ruminal fluid was collected 3 hours after consuming the morning feed on the 84th day of the experiment to determine the protozoa population and the pattern of volatile fatty acids in the rumen fluid. In the last week of the experiment, urine was collected to estimate the production of microbial protein by measuring the excretion of purine derivatives from urine. After completing the experiment, 15 lambs were weighed and slaughtered to evaluate the carcass and meat characteristics. Data were analyzed as a completely randomized design using the General Linear Model (GLM) procedure of SAS. <v:shape filled="f" id="Text_x0020_Box_x0020_16" o:gfxdata="UEsDBBQABgAIAAAAIQC75UiUBQEAAB4CAAATAAAAW0NvbnRlbnRfVHlwZXNdLnhtbKSRvU7DMBSF dyTewfKKEqcMCKEmHfgZgaE8wMW+SSwc27JvS/v23KTJgkoXFsu+P+c7Ol5vDoMTe0zZBl/LVVlJ gV4HY31Xy4/tS3EvRSbwBlzwWMsjZrlprq/W22PELHjb51r2RPFBqax7HCCXIaLnThvSAMTP1KkI +gs6VLdVdad08ISeCho1ZLN+whZ2jsTzgcsnJwldluLxNDiyagkxOquB2Knae/OLUsyEkjenmdzb mG/YhlRnCWPnb8C898bRJGtQvEOiVxjYhtLOxs8AySiT4JuDystlVV4WPeM6tK3VaILeDZxIOSsu ti/jidNGNZ3/J08yC1dNv9v8AAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEArTA/8cEAAAAyAQAACwAAAF9y ZWxzLy5yZWxzhI/NCsIwEITvgu8Q9m7TehCRpr2I4FX0AdZk2wbbJGTj39ubi6AgeJtl2G9m6vYx jeJGka13CqqiBEFOe2Ndr+B03C3WIDihMzh6RwqexNA281l9oBFTfuLBBhaZ4ljBkFLYSMl6oAm5 8IFcdjofJ0z5jL0MqC/Yk1yW5UrGTwY0X0yxNwri3lQgjs+Qk/+zfddZTVuvrxO59CNCmoj3vCwj MfaUFOjRhrPHaN4Wv0VV5OYgm1p+LW1eAAAA//8DAFBLAwQUAAYACAAAACEAf3s2cj8EAABEDwAA HwAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9kcmF3aW5nMS54bWzsV9tu4zYQfS/QfxjoOYnlxHYcY52F 420WC6RZI04+gKZoiTVFqiTly/5Rf6Nf1kPKjp1ssUHb5KUIDFi8DIfDc4Yzww8f16WipbBOGj1M 2idpQkJzk0mdD5OH++vjfkLOM50xZbQYJhvhko+XP//0gQ1yy6pCcoIG7QZsmBTeV4NWy/FClMyd mEpozM2NLZlH1+atzLIVNJeqdZqmvVbJpE4u96o+Mc+otvJfqFKGL0Q2ZnrJHFQqPjgc2dqo+H/X zAZ6+dlW02pig+X8djmxJLNhAuQ0KwFR0tpObMXQbT1ble8VrOe2DPJmPqc1GLjop91eN6EN2unF eb/b7jYKxdoTh0Sn2++cp9iNQ+Ss22930u2OxdeXdPDilx9rgaGNQWgcGOmqYKJefn/qdm937Ptg 4JVZE4Z2CAR58muM4jSRaVfdgClH2owLpnMxstasCsEyFyQaqIBps1GEbbenC7pmq19NBoxZ7U3U 91rwPR6cDSrr/GdhSgqNYWIF93ErtrxxvrFwJxJRMddSqXhipZ8MQGcYwSfYHqb8ehqRDJBkmzAy wxfnsgY7gVPcRDQKY78ltML9Gibu95pZkZD6ogHRRbsDusnHTqd7foqOPZyZHc4wzaFqmPiEmubY o4cldWVlXmCnhhRtRsBzLrena2wK1innp36jRDxdtDyQwFSOWPFb7RpclJ5WPEi7ik+4pyVTwXfh o9ExIwp7idHc72S9a2R3YlgfZ7Fii1cEzWJLBV8ZJkIfP0wRj74Nkx6UBz1iPgc/DTGwl3mpyW8q MWccbjJmSs6sTKhi2jgMpKfpddrFf/h10rPwj1npeXHNSqnClcIAL5h1IlISjy7YGyjl7tWVAjmg FXDxl2NTbSLL9OcfOG2Hrtii8HLDrCThQeIJTeqZkq4QGc02NA0To9xKXitfW6ZoyiVygXBwnoxu WTN4J5ypbRh90DImDr85CT4OWsP2kRSdTZhld39HXLv9P2NuZCVTTzzsKu3Btxofi372oocBOPGI WcSxuWwBzPcb92rX+I1v3H0hHa2MXRC+SnKhHa5WrTOBmEnP7siPQxvViPw6jyHOGSWzkGOCNzib z8bKbgNnt3c23mXNJ2LvYfFpAC+U1IsxOFlsS0HkwZfLVdRkYPGT4XUptG9qVitCkjHaFbJySL6D UPvZL9mOhn38tQKCS0FjU5aQp5H3Vs7qsPj41ugwLCxH8KDOSYpoWhnr4S83jeP8I3eJQfc9Ex7k 7MNMSCs8UwpkPGVWjmqH1w55Q+AnOyKONHlEmXQNOSImu5ItBOHaymVDYbjUjvCSQd2qj/meuaq2 FQoLzFkUjL4QhLcO1jF1RAxBwOg8fMMESlYUY2TmsWeQmqUG97t4wWUgv7J4NVn1nlHfJKOGKuWx 8oYfTKs7FI9NSd+U5pAIb53Ws/djTMnb9254pB72L/8CAAD//wMAUEsDBBQABgAIAAAAIQDOKvlN RAYAANMZAAAaAAAAY2xpcGJvYXJkL3RoZW1lL3RoZW1lMS54bWzsWUtvGzcQvhfof1jsvbFkvWwj cmBLctzGToJISZEjtUvtMuYuFyRlR7ciOfVSoEBa9NAAvfVQFA3QAA166Y8x4KBNf0SH3IdIiYof 8CEoIgPG7uw3w+HM7Dck9+atpwn1jjEXhKVdv36j5ns4DVhI0qjrPxztfbbhe0KiNESUpbjrz7Dw b21/+slNtBVQko0Z4uEoxgn2wFAqtlDXj6XMttbWRABiJG6wDKfwbMJ4giTc8mgt5OgEBkjo2nqt 1l5LEEn9bbAolaEBhX+pFEoQUD5UZrCXogRGvzeZkABrbHhUVwgxEz3KvWNEuz7YDNnJCD+VvkeR kPCg69f0z1/bvrmGtgolKlfoGnp7+lfoFQrh0boek0fjatBms9Vs71T2NYDKZdygM2gP2pU9DUBB ADPNfTFttnY3d/utAmuA8kuH7X6n36hbeMN+Y8nnnZb6s/AalNtvLuH39noQRQuvQTm+tYRvNjvr vaaF16Ac317Cd2o7/WbHwmtQTEl6tISutdqNXjnbCjJhdN8J32w19zrrhfE5Cqqhqi41xISlclWt JegJ43sAUECKJEk9OcvwBAVQkz1EyZgT74BEsVTDoC2MjOe5KBBLIjWiJwJOMtn1v8hQ6huQszdv Tp+9Pn32x+nz56fPfjOtW3r7KI1MvXc/f/vvy6+8f37/6d2L7/KhF/HCxL/99eu3f/71PvPwMs0n e/b9q7evX5398M3fv7xwWN/haGzCRyTBwruLT7wHLIEJ6ujY/uAxv5zGKEbE1NhJI4FSpEZx2B/I 2ELfnSGKHLhdbMfxEQcycQFvT59YDg9jPpXEYfFOnFjAQ8boLuPOKNxRYxlhHk3TyD04n5q4Bwgd u8buodTK8mCaAYsSl8lejC0371OUShThFEtPPWNHGDtm95gQK66HJOBMsIn0HhNvFxFnSEZkbFXT XGmfJJCXmctByLcVm8NH3i6jrln38bGNhHcDUYfzI0ytMN5GU4kSl8kRSqgZ8AMkY5eTwxkPTNxA SMh0hCnzBiEWwqVzj8N8jaTfASJxp/2QzhIbySU5ctk8QIyZyD476sUoyVzYIUljE/u5OIISRd59 Jl3wQ2a/Ieoe8oDSlel+RLCV7vPZ4CFwqOnSvEDUkyl35PI2Zlb9Dmd0grCmGqB4i7kTkp5L4/kI 10PgQJNnP750+Hw9pO02bEX8knS9w4nzfdlfIOlVuEVq7jEekg+fmftomt7H8DIst6ePxPyRmP3/ PTGvep+vn47nDAzkrBaC+ZJbL8CTlevvCaF0KGcUHwi9BBfQd8I9ECo9vc/E1X4si+FSvckwgIWL ONI6HmfySyLjYYwyWL7XfWUkEoXpSHgZE7Bt1GKnbYWn0+SQhfm2s15XW8ycPASSc3mtVclhyyBz dLsz30pV5rW3kd7ylg4o3cs4YQxmO9FwONEphSpIeoMNQXM4oWd2LV5sOrzYUObLVC15Aa5VWYGF kQfLqa7faoIKKMG+CVEcqjzlqS6zq5N5nZleFUyrAmpwjlFUwDzTm8rXldNTs8tL7QKZtpwwys12 QkdG9zARoxAX1amkF3HjsrnenKfUck+FooiF4UZn431eXDXXoLfIDTQ1mYKm3knXbzdaUDIByrr+ BLbvcJlkUDtCLWgRjeDgK5A8f+GvwiwZF7KPRJwHXJNOzgYJkZh7lCRdX02/SgNNNYdo3+rrQAgf rHObQCsfmnOQdDvJeDLBgTTTbkhUpPNbYPicK5xPtfrVwUqTTSHdwzg88cZ0yh8gKLFWp64CGBIB Zzz1PJohgWPJisjm9bfQmAraNc8FdQ3lckSzGBUdxSTzHK6pvHJH31UxMO6KOUNAjZAUjXAcqQZr BtXqplXXyH1Y2XXPV1KRM0hz3jMtVlFd081i1ghlG1iI5dWavOFVGWJol2aHz6l7kXI3S65bWCdU XQICXsXP0XUv0BAM1+aDWa4pj5dpWHF2IbV7RznBc1y7SJMwWL9dml2IW9UjnMOB8EqdH/QWqxZE k3JdqSPt+sRwiDJvHNW7Phzzw+nDU7iCDwU+yNaVbF3J4ApO/6Fd5Ef2Xb+4KCXwPJdUmEYpaZSY ZilplpJWKWmVknYpafuePtuG7ynqWNv3yqNr6GHFUXextrC/w2z/BwAA//8DAFBLAwQUAAYACAAA ACEAz7f84QQBAADwAQAAKgAAAGNsaXBib2FyZC9kcmF3aW5ncy9fcmVscy9kcmF3aW5nMS54bWwu cmVsc6yRy2rDMBBF94X+g5m9JTuUUkpkb9JCFt2U9ANUefwg1shoVBP/fSfOog0EuulGIAndOedq W5/8mM0YeQhkoFQFZEguNAN1Bj4Or/kTZJwsNXYMhAYWZKir+7vtO442ySPuh4kzSSE20Kc0PWvN rkdvWYUJSW7aEL1Nso2dnqw72g71pigedfydAdVVZrZvDMR9s4HssEwy+e/s0LaDw11wXx4p3Rih k3ChBNrYYTKg1OXkspZKWEHfxij/E6MXoTgOdPxBOduxVOciSq0zuuC9lLt2NooVMbL+XHJy+kEV uo7YGteHwBjz+Qy3Kr2FRpp6OSWMZFcXffVP1TcAAAD//wMAUEsBAi0AFAAGAAgAAAAhALvlSJQF AQAAHgIAABMAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAFtDb250ZW50X1R5cGVzXS54bWxQSwECLQAUAAYACAAA ACEArTA/8cEAAAAyAQAACwAAAAAAAAAAAAAAAAA2AQAAX3JlbHMvLnJlbHNQSwECLQAUAAYACAAA ACEAf3s2cj8EAABEDwAAHwAAAAAAAAAAAAAAAAAgAgAAY2xpcGJvYXJkL2RyYXdpbmdzL2RyYXdp bmcxLnhtbFBLAQItABQABgAIAAAAIQDOKvlNRAYAANMZAAAaAAAAAAAAAAAAAAAAAJwGAABjbGlw Ym9hcmQvdGhlbWUvdGhlbWUxLnhtbFBLAQItABQABgAIAAAAIQDPt/zhBAEAAPABAAAqAAAAAAAA AAAAAAAAABgNAABjbGlwYm9hcmQvZHJhd2luZ3MvX3JlbHMvZHJhd2luZzEueG1sLnJlbHNQSwUG AAAAAAUABQBnAQAAZA4AAAAA " stroked="f" style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-left:95px; margin-top:194px; width:361pt; height:28.2pt; z-index:251661312; v-text-anchor:top" type="#_x0000_t202"><v:textbox></v:textbox></v:shape> Results: In treatments containing selenium methionine and selenium cysteine supplements, the digestibility of dry matter and insoluble fibers in neutral detergent increased significantly compared to the inorganic selenium and control groups (P < 0.05). The digestibility of organic matter in treatments supplemented with selenium methionine and selenium cysteine increased significantly compared to that in the control group (P < 0.05). In addition, crude protein digestibility improved significantly in all treatments supplemented with selenium compared to that in the control group (P < 0.05). No statistically significant difference was observed in the digestibility of ether extract and acid detergent insoluble fibers (ADF) among experimental treatments (P < 0.05). The rumen fluid pH was significantly lower in all lambs receiving selenium supplements than in the control group (P < 0.05). In treatments containing selenium methionine and selenium cysteine, the concentration of propionic acid increased compared to the treatment containing sodium selenite and the control group (P < 0.05), and the acetic acid/propionic acid ratio decreased significantly compared to the treatment containing inorganic selenium and the control group (P < 0.05). The concentration of butyric acid in all treatments supplemented with organic selenium was significantly lower than that in the control group (P < 0.05). Moreover, the experimental treatments did not affect the concentrations of ammonia nitrogen, other volatile fatty acids, and total fatty acids in the rumen liquid of lambs (P < 0.05). In the present study, the use of organic and inorganic selenium supplements did not significantly affect microbial protein production, rumen fluid protozoa population, carcass characteristics, and the chemical composition of lamb meat (P > 0.05). Conclusion: In general, it can be concluded that adding 0.5 mg Se/kg DM to the basic diet (containing 0.07 mg Se/kg DM of feed) from organic sources of selenium supplements (especially selenium methionine and selenium cysteine supplements) compared to the inorganic source of selenium has a better effect on the digestibility of feed nutrients and rumen parameters of fattening lambs.   </div> اسید چرب فرار, بره, پروتئین میکروبی, قابلیت هضم, مکمل سلنیوم Digestibility, Lamb, Microbial protein, Selenium supplement, Volatile fatty acid 36 47 http://rap.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-131-7&slc_lang=fa&sid=1 Rademan Bakhtiyari رادمان بختیاری radman.bakh@gmail.com 100319475328460023868 100319475328460023868 No Sari University of Agricultural and Natural Resources, Sari, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Yadollah Chashnidel یداله چاشنی دل ychashnidel2002@yahoo.com 100319475328460023869 100319475328460023869 Yes Department of Animal Sciences, Sari University of Agricultural and Natural Resources, Sari, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Asdolah Tymouri Yansari اسداله تیموری یانسری astymori@yahoo.com 100319475328460023870 100319475328460023870 No Department of Animal Sciences, Sari University of Agricultural and Natural Resources, Sari, Iran گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران