fa بررسی هموزیگوسیتی آلل‌های جنسی و رابطه آن با صفات میزان جمعیت و تولید عسل در جمعیت‌های زنبورعسل (Apis mellifera meda) استان‌های آذربایجان‌غربی و کردستان ژنتیک و اصلاح نژاد دام ژنتیک و اصلاح نژاد دام پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">هموزیگوسیتی آلل‌های جنسی به‌عنوان شاخصی از همخونی، </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">می&shy;تواند </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">عملکرد </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">کلنی&shy; های</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"> زنبورعسل را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین شناخت میزان هموزیگوسیتی آلل‌های جنسی جهت ارزیابی زنبورستان‌های کشور و نیز طراحی استراتژهای اصلاح نژادی، ضروری است. </span></span></strong><strong><span style="color:black;">به &shy;منظور برآورد میزان هموزیگوسیتی آلل&shy; های جنسی در جمعیت&shy; های زنبورعسل استان&shy;های آذریابجان&shy;غربی و کردستان و ارتباط آن با صفات تولید عسل و جمعیت بالغین، تعداد 320 کلنی زنبورعسل مورد بررسی قرار گرفت. صفات مورد مطالعه عبارت بودند از هموزیگوسیتی و تعداد آلل &shy;های جنسی، جمعیت کلنی و تولید عسل. تجزیه و تحلیل داده&shy; ها با استفاده از نرم &shy;افزار </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">9.4</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">SAS</span></span></strong><strong><span style="color:black;"> انجام شد. در مطالعه حاضر، میانگین هموزیگوسیتی و تعداد آلل‌های جنسی زنبورستان‌های استان آذربایجان‌غربی به‌ترتیب برابر 7/12 درصد و 02/9 عدد و برای زنبورستان‌های استان کردستان به‌ترتیب برابر 13/82 درصد و 8/15 عدد به دست آمد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر عامل استان روی همه صفات مورد مطالعه معنی‌دار (0/05</span></strong><strong><span style="color:black;">&ge;</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">p</span></span></strong><strong><span style="color:black;">) است. اثر عامل شهرستان فقط روی میزان تولید عسل معنی‌دار (0/01</span></strong><strong><span style="color:black;">&ge;</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">p</span></span></strong><strong><span style="color:black;">) بود. همچنین، اثر تعداد آلل روی جمعیت کلنی و تولیدعسل و نیز اثر میزان جمعیت روی تولید عسل بسیار معنی‌دار (01/0</span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Sakkal Majalla;">&ge;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">p</span></span></strong><strong><span style="color:black;">)&nbsp; بود. نتایج همچنین نشان داد هموزیگوسیتی آلل‌های جنسی همبستگی منفی و بسیار معنی‌داری (0/001</span></strong><strong><span style="color:black;">&ge;</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">p</span></span></strong><strong><span style="color:black;">) با صفات، تعداد آلل (0/92 -)،&nbsp; جمعیت (0/79 -) و تولید عسل (0/86 -) دارد و نیز نتایج معادلات رگرسیونی به دست آمده نشان داد، هموزیگوسیتی آلل&shy;های جنسی تأثیر منفی و معنی‌داری روی صفات جمعیت بالغین (0/17-) و تولید عسل (0/44-) دارد. به‌طوری‌که با افزایش یک درصد هموزیگوسیتی آلل&shy; های جنسی، جمعیت کلنی 0/17 قاب کاهش و میزان تولید عسل 0/44 واحد و یا به‌عبارتی 440 گرم، کاهش پیدا می‌کند.</span></strong><strong><span style="color:black;"> &nbsp;</span></strong><strong><span style="color:black;">بنابراین، تنها با معطوف کردن توجه زنبورداران به هموزیگوسیتی و تعداد آلل‌های جنسی، می‌توان از کاهش جمعیت و متعاقب آن کاهش تولید عسل در زنبورستان &shy;های کشور جلوگیری کرد.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">Sex allele homozygosity as an indicator of inbreeding could effects on the performance of honey bee colonies. Then sex allele homozygosity is essential to evaluate apiaries situation in the country, as well as designing breeding strategies. In order to investigation of sex alleles homozygosity percentage and number of allele in honey bee populations of West-Azerbaijan and Kurdistan provinces and its correlations with honey production and adult population, 320 honeybee colonies were used. Data analysis was performed using SAS software (Version 9.4). The results showed that sex alleles homozygosity and number were 12.7 % and 9.02 for West Azerbaijan province for apiaries of Kurdistan province were 13.82% and 8.15, respectively. The results of variance analysis showed that the province had significant (p<0.05) effect on all studied traits. The county in provinces had significant (p<0.01) effect just only honey production. The sex alleles number effects on colony population and honey production, and also effect of colony population on honey production were significant (p<0.01). The results of correlation analysis showed negative and significant (p<0.001) between sex alleles homozygosity percentage with sex alleles number (-0.92), honey production (-0.79) and colony adult population (-0.86). Also, regression analysis results showed that sex alleles homozygosity percentage had negative and significant (P<0.001) effect on colony adult population (-0.17) and honey production (-0.44). Thus, with an increase of one percent homozygosity, the colony adult population decreases about 0.17 frame (units), and honey production decreases about 0.44 units, or in other words, 440 grams<span dir="RTL">.</span> Therefore, only with attention of beekeepers on the homozygosity and number of sex alleles, it is possible to prevent a decrease in honeybee population and consequently a decrease in honey production in the country&#39;s apiaries.</div> تولید عسل, جایگاه تعیین جنسیت, زنبورعسل, همخونی, هموزیگوسیتی Homozygosity, Honeybee, Honey production, Inbreeding, Sex Determination Locus 131 139 http://rap.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1545-1&slc_lang=fa&sid=1 Jamal Usefi جمال یوسفی yosefi953@gmail.com 100319475328460015711 100319475328460015711 No Department of Animal Science, Faculty of Agriculture and Natural Resources Urmia University, Urmia, Iran گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Mahdi Mokhber مهدی مخبر m.mokhber@urmia.ac.ir 100319475328460015712 100319475328460015712 Yes Department of Animal Science, Faculty of Agriculture and Natural Resources Urmia University, Urmia, Iran گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Ali Hashemi علی هاشمی a.hashemi@urmia.ac.ir 100319475328460015713 100319475328460015713 No Department of Animal Science, Faculty of Agriculture and Natural Resources Urmia University, Urmia, Iran گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Ataollah Rahimi عطااله رحیمی rahimi.ata.1@gmail.com 100319475328460015714 100319475328460015714 No Department of Animal Science Research, Kurdistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sanandaj, Iran بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران