fa تفکیک زنبورهای عسل ایرانی (Apis mellifera meda) از زیرگونه‌های تجاری زنبورعسل با استفاده از ژن‌های ND1 و ND5 تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;نمونه‌های زنبور</strong> <strong>عسل کارگر از 26 ناحیه از ایران جمع آوری شد. هدف از این تحقیق ارزیابی ژن‌های (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> bp</span></span></strong><strong>630) </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong> و (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> bp</span></span></strong><strong>630) </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5</span></span></strong> <strong>در</strong> <strong>تفکیک زنبورهای عسل ایرانی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A. m.</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">meda)</span></span></strong><strong>)</strong><strong> از زیرگونه‌های تجاری زنبورعسل</strong> <strong>(</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A. m. carnica</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A. m. ligustica</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A. m. caucasica</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A. m. mellifera</span></span></strong><strong>)</strong> <strong>&nbsp;بود. </strong><strong>توالی‌های دو ناحیه ژنی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5</span></span></strong><strong> زنبورهای عسل ایرانی و زیرگونه‌های دیگر زنبور عسل با استفاده از روش‌های بیزی (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Bayesian</span></span></strong><strong>) و پارسیمونی (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Parsimony</span></span></strong><strong>) مورد ارزیابی قرار گرفتند. </strong><strong>ژن‌های </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1 </span></span></strong><strong>&nbsp;و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5&nbsp;</span></span></strong><strong>به&shy; ترتیب هشت و پنج هاپلوتیپ را در جمعیت‌های زنبورعسل ایرانی نشان دادند. درخت فیلوژنی حاصل از ژن </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong>، نمونه‌های زنبور عسل ایرانی را با استفاده از روش بیزی به چهار گروه (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">clade</span></span></strong><strong>) تقسیم کرد. گروه اول شامل هاپلوتیپ 1 (گلستان، خراسان جنوبی، کردستان، لرستان و مازندران)، گروه دوم شامل هاپلوتیپ 2 (سیستان و بلوچستان)، گروه سوم شامل هاپلوتیپ 3 (یزد و ایلام) و گروه چهارم شامل هاپلوتیپ‌های 4 (اردبیل)، 5 (کرمان)، 6 (زنجان)، 7 (کرمانشاه) و 8 (بوشهر، آذربایجان غربی، چهار محال و بختیاری، قزوین، قم، همدان، هرمزگان، خراسان رضوی، خراسان شمالی، کهکلویه بویر احمد، خوزستان، مرکزی، سمنان، فارس) بودند.</strong> <strong>درخت‌های فیلوژنی حاصل از </strong><strong>دو روش بیزی</strong><strong> و </strong><strong>پارسیمونی، </strong><strong>توانایی بالاتر ناحیه ژنی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong> را نسبت به ناحیه ژنی</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5 </span></span></strong><strong>&nbsp;به اثبات رساندند به &shy;طوری ‌که درخت‌های فیلوژنی حاصل از ژن</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1 </span></span></strong><strong>&nbsp;توانستند زیر گونه‌های تجاری زنبورعسل را از نمونه‌های زنبورعسل ایرانی تفکیک کنند. همچنین</strong> <strong>&nbsp;با استفاده از روش پارسیمونی، تعداد بیشتری از مکان‌های نوکلئوتیدی حاوی اطلاعات مفید فیلوژنتیک </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">(informative sites)</span></span></strong><strong> در </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong> نسبت به </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5</span></span></strong><strong> شناسایی شد.</strong> <strong>تجزیه به مؤلفه‌های اصلی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">(PCA)</span></span></strong><strong>، نتایج درخت‌های فیلوژنی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong> حاصل از روش‌های بیزی و پارسیمونی و درخت فیلوژنی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5</span></span></strong></span><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="font-size:11px;"> حاصل از روش بیزی را تأیید کرد. همچنین نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی به اثبات رساند که ژن </span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND1</span></span></strong><strong> نسبت به ژن </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ND5</span></span></strong><strong> کارایی بیشتری در تفکیک گروه‌های تکاملی زنبورعسل (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Z-subgroup</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">M</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">C</span></span></strong><strong>) داشت.</strong></span> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span></strong> <span dir="LTR"></span></div> <span dir="LTR"></span> <div style="text-align: justify;">The samples of honeybee workers were collected from 26 areas from Iran. The aim of this research was to evaluate the ND1 (630 bp) and ND5 (630 bp) genes for differentiation of Iranian honeybees (<em>A. m. meda</em>) from commercial subspecies (<em>A. m. carnica</em>, <em>A. m. ligustica</em>, <em>A. m. caucasica</em> and <em>A. m. mellifera</em>). The ND1 and ND5 squences of Iranian honeybees and other honeybee subspecies were evaluated using bayesian and parsiminy methods. ND1 and ND5 showed eight and five haplotypes in populations of Iranian honeybees. Using bayesian method, four clades were identified in Iranian honeybees of phylogenetic tree derived from ND1 gene. The first to fourth clades included haplotype 1 (Golestan, Southern Khorasan, Kordestan, Lorestan and Mazandaran), haplotype 2 (Siatan Balochestan), haplotype 3 (Yazd and Eilam), haplotype 4 (Ardabil), haplotype 5 (Kerman), haplotype 6 (Zanjan), haplotype 7 (Kermanshah) and haplotype 8 (Boshehr, Western Azarbayejan, Charmahal Bakhtiari, Qazvin, Qom, Hamadan, Hormozgan, Razavi Khorasan, Northern Khorasan, Kohkeloye Boyerahmad, Khozestan, Markazi, Semnan and Fars). The phylogenetic trees drived from bayesian and parsimony methods demonstrated more ability of ND1 gene in comparison with ND5 gene; ND1 gene differntiated Iranian honeybees from commercial honeybee subspecies. Furthermore, using parsimony method, more informative sites were identified in ND1 in comparison with ND5 gene. Principle component analysis (PCA) confirmend phylogenetic trees of ND1 drived from bayesian and parsimny methods and phylogenetic tree of ND5 drived from bayesian method. Moreover, PCA demonstrated more efficiency of ND1 in differentiation of evolutionary lineages (Z-subgroup, A, C and M) in comparison with ND5 gene.</div> زنبورعسل ایرانی, ژن میتوکندری, فیلوژنی, ND1, ND5 Iranian honeybees, Mitochondrial gene, ND1, ND5, Phylogeny 157 168 http://rap.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-980-2&slc_lang=fa&sid=1 Himan Solatani هیمن سلطانی soltani_h@gmail.com 100319475328460015233 100319475328460015233 No University of Kurdistan دانشگاه کردستان Javad Nazemi-Rafie جواد ناظمی رفیع j.nazemi@uok.ac.ir 100319475328460015234 100319475328460015234 Yes University of Kurdistan دانشگاه کردستان Behrooz Harighi بهروز حریقی harighi_be@yahoo.com 100319475328460015235 100319475328460015235 No University of Kurdistan دانشگاه کردستان